პოლიციამ ვახო სანაია საკუთარ სახლთან დააკავა

სანაია ადმინისტრაციულ პატიმრობაში 30 დღეს გაატარებს. ეს გადაწყვეტილება თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე თორნიკე ქოჩქიანმა მიიღო. ჟურნალისტი საქმის განხილვას არ ესწრებოდა.

შინაგან საქმეთა სამინისტრო სანაიას სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებული სამი პოსტის გამო პოლიტიკური თანამდებობის პირების შეურაცხყოფას ედავებოდა.

ეს მესამე ადმინისტრაციული საქმეა, რომელიც წელს შსს-მ ვახო სანაიას წინააღმდეგ სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებული პოსტების გამო დაიწყო. მანამდე ჟურნალისტს უკვე შეფარდებული ჰქონდა 14-დღიანი ადმინისტრაციული პატიმრობა და 6000-ლარიანი ჯარიმა.

გარდა ამისა, 2025 წლის ივნისში ჟურნალისტი სოციალურ ქსელში „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლების, თეა წულუკიანის, შალვა პაპუაშვილისა და ირაკლი ზარქუას შეურაცხყოფისთვის 4000 ლარით დააჯარიმეს. იმავე წლის 19 ოქტომბერს კი სანაია რუსთაველის გამზირზე გზის გადაკეტვის გამო დააკავეს. სასამართლომ მას 6-დღიანი ადმინისტრაციული პატიმრობა შეუფარდა.

რას ამბობს ვახო სანაია

დაკავებამდე ცოტა ხნით ადრე ჟურნალისტმა ფეისბუკზე დაწერა:

„მე სრულიად დარწმუნებული ვარ, შალვა პაპუაშვილი ისევ შალვა პაპუაშვილი იქნება 30 დღის შემდეგაც. ლადო ბოჟაძეც!“

ჟურნალისტებთან საუბრისას მან განაცხადა, რომ ადმინისტრაციული პატიმრობისა და ჯარიმების მიუხედავად, საკუთარი აზრის გამოხატვას გააგრძელებს.

„ეს ყველაფერი გაგრძელდება იქამდე, სანამ არ მოვიშორებთ ბიძინა ივანიშვილს. ეს არის მოცემულობა“, - თქვა მან.

მისი თქმით, სასამართლოს გადაწყვეტილებები ვერ აიძულებს, უარი თქვას საკუთარი შეხედულებების საჯაროდ გამოხატვაზე.

„რამდენი პატიმრობაც არ უნდა იყოს, რა ჯარიმაც არ უნდა იყოს, [...] იქამდე გავაგრძელებ მე ჩემი აზრების გადმოცემას, ზეპირსიტყვიერად იქნება ეს თუ წერილობით, საერთოდ არა აქვს მნიშვნელობა, რას დაწერენ, რას დაარქმევენ გადაწყვეტილებას [...] ჩემთვის მნიშვნელობა აქვს იმას, რომ მე აუცილებლად და ყოველთვის დავწერ იმას, რასაც საჭიროდ მივიჩნევ“, - განაცხადა სანაიამ.

ვახო სანაია

კითხვაზე, გააგრძელებს თუ არა სოციალურ ქსელში პოსტების გამოქვეყნებას, ჟურნალისტმა უპასუხა, რომ ეს მისთვის პრინციპული საკითხია.

„თუ კი ეს სიტყვა არ აღვივებს ძალადობას, არ არის ძალადობისკენ მოწოდება, ამას ცალკე დეფინიცია აქვს, ეს განსაზღვრულია. ესენი მოსახლეობის შეცდომაში შეყვანას ცდილობენ ყოველთვის. [...] ჩვენ არ უნდა ვიმოქმედოთ იმით, რა მოეწონება ბიძინა ივანიშვილს, პირიქითაა ეს ამბავი“, - თქვა მან.

სანაიას შეფასებით, ხელისუფლების მიზანი კონკრეტული სიტყვების აკრძალვა კი არა, კრიტიკული აზრის გამოხატვის შეზღუდვაა.

„მე რომელ სიტყვას გამოვიყენებ, ამას კი არა აქვს მნიშვნელობა, კრიტიკული აზრი არ უნდა გამოითქვას საერთოდ, ეს არის მათთვის მნიშვნელოვანი. აი, შეგახსენებთ იმ 93 სიტყვას, რომლის გამოც აჯარიმებენ მედიასაშუალებებს, ეგ ივანიშვილის ცალკე ლექსიკონია. [...] აქ მთავარია, რომ კრიტიკული აზრი არ უნდა გამოითქვას, ადამიანები შეშინდნენ, არ დაწერონ, არ თქვან. შესაბამისად, ჩემი პასუხი ამაზე ყოველთვის იქნება, რომ დავწერ, რასაკვირველია, რამდენჯერაც მინდა, იმდენჯერ დავწერ“, - განაცხადა ჟურნალისტმა.

შსს-ს პოზიცია

შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა მარიამ კერესელიძემ სასამართლო სხდომის დასრულების შემდეგ ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ უწყებამ ვახო სანაიასთვის 30-დღიანი ადმინისტრაციული პატიმრობა მოითხოვა, რადგან ჟურნალისტი პოლიტიკური თანამდებობის პირის შეურაცხყოფისთვის უკვე სახდელდადებული იყო და, შსს-ს შეფასებით, იგივე ქმედება გაიმეორა.

კერესელიძის თქმით, სანაიას პოსტები გამოხატვის თავისუფლების ფარგლებს სცდება და პოლიტიკოსთა თმენის ვალდებულებით არ არის დაცული.

„მიუხედავად იმისა, რომ პირდაპირ არ ცდილობს თითქოს შეურაცხყოფის მიყენებას, ფარავს კონკრეტული კითხვის ნიშნებით, მესამე პირის საუბრებით, შეფარვით ცდილობს პასუხისმგებლობისგან თავის არიდებას. რეალურად, მისი მიზანი არ არის გამოხატვის თავისუფლებით სარგებლობა, ვინაიდან მისი პოსტის კონტექსტი აშკარად შეურაცხმყოფელია.

[…] თანამდებობის პირებს თმენის ვალდებულება გააჩნიათ, მაგრამ მსგავსი შეურაცხყოფის ატანის და შეგუების ვალდებულება არც ერთ თანამდებობის პირს არ გააჩნია. კონტექსტით, ეს იმგვარი შეურაცხყოფა იყო, რომელიც თმენის ვალდებულებაში არ არის გათვალისწინებული“, განაცხადა კერესელიძემ.

„ჟურნალისტის გაჩუმებით სიმართლეს ვერ დამალავ“

საქართველოს მეხუთე პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი ვახო სანაიას დაპატიმრებას ეხმაურება და მას სოლიდარობას უცხადებს.

„[ეს] ავტორიტარიზმის კიდევ ერთი საგანგაშო გამოვლინებაა, მაგრამ ჟურნალისტის გაჩუმებით სიმართლეს ვერ დამალავ და თავისუფლების იდეას ვერ დაამარცხებ. საქართველო არც ერთი პარტიის საკუთრებაა და არც განსხვავებული აზრის დასასჯელი სივრცე“, - წერს ზურაბიშვილი სოციალურ ქსელში.

ჟურნალისტს სოლიდარობას უცხადებს არასამთავრობო ორგანიზაცია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოც“. ორგანიზაციის განცხადებით, დამოუკიდებელ ჟურნალისტებსა და კრიტიკულ მედიაზე ზეწოლა, დევნა და სამართლებრივი მანიპულაციები ავტორიტარული სისტემის ნაწილია, რომლის მიზანიც თავისუფალი სიტყვის ჩახშობა და საზოგადოების დაშინებაა.

„ვახო სანაია ისჯება ბიძინა ივანიშვილისა და „ქართული ოცნების“ რეჟიმის მხილების, პრინციპული პოზიციისა და საქართველოს ევროპული მომავლისთვის ბრძოლის გამო“, - აცხადებს ორგანიზაცია.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ აღნიშნავს, რომ მედიის თავისუფლება დემოკრატიის მთავარი საყრდენია და სოლიდარობას უცხადებს ყველა ჟურნალისტს, რომელიც, ორგანიზაციის შეფასებით, უპრეცედენტო ზეწოლის მიუხედავად, სიმართლის სამსახურში რჩება.

რას ედავებოდა შსს ჟურნალისტს?

ვახო სანაიამ 1 ოქტომბერს რადიო თავისუფლებას უთხრა, რომ მის წინააღმდეგ დაწყებული ადმინისტრაციული საქმის საფუძველი სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებული სამი პოსტი იყო.

პოსტებში ეწერა:

22 ივლისს, მის ადმინისტრაციული წესით დაკავებამდე რამდენიმე წუთით ადრე: „14 დღე **ეები არ დაუძახოთ შალვას [პაპუაშვილი] და ლადოს [ბოჟაძე], რომ გამოვალ, მე მივხედავ მაგ საქმეს“;

5 აგვისტოს: „მე რომ დავწერე პაპუაშვილსა და ბოჟაძეზე, **ეები არ დაუძახოთ მეთქი, დამაპატიმრეს...“;

24 სექტემბერს გამოქვეყნებული ვიდეომიმართვა, სათაურით „ვეხმაურებით შალვა პაპუაშვილის მე*ლენბურგობას“.

„შინაგან საქმეთა სამინისტროს აქვს ერთადერთი ფუნქცია, ცენზურა დაამყაროს სოციალურ ქსელებში. საზოგადოებრივად აქტიური ადამიანების დაჯარიმება, დაკავება არის სხვებისთვის გზავნილი - მათ კარგად იციან, რომ ჩემი დაკავებით მე არ ვიტყვი უარს ჩემს გამოხატვის თავისუფლებაზე, დავწერ ისევ იმას, რასაც საჭიროდ ჩავთვლი და მუდმივად გამოვხატავ ჩემს აზრს“, - უთხრა ვახო სანაიამ რადიო თავისუფლებას.

ჟურნალისტს ედავებოდნენ „ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის“ 173¹⁶-ე მუხლის დარღვევას, რომელიც პოლიტიკური თანამდებობის პირის შეურაცხყოფისთვის 2500-დან 6000 ლარამდე ჯარიმას ან 5-დან 60 დღემდე ადმინისტრაციულ პატიმრობას ითვალისწინებს.

თავდაპირველად საქმის განხილვა 6 ოქტომბერს იყო დანიშნული, თუმცა სხდომა 19 ოქტომბრისთვის გადაიდო. 6 ოქტომბრის სხდომაზე არც სანაია და არც მისი ადვოკატი არ გამოცხადებულან. მოსამართლე თორნიკე ქოჩქიანმა ჟურნალისტს ადვოკატი სავალდებულო წესით დაუნიშნა.

სანაია მანამდეც აცხადებდა, რომ ადვოკატის მომსახურების საჭიროებას ვერ ხედავდა და სასამართლო სხდომაზე დასწრებას არ აპირებდა.

წინა ორი საქმე

22 ივლისს მოსამართლე ზვიად ცეკვავამ ვახო სანაია სამართალდამრღვევად ცნო და 14-დღიანი ადმინისტრაციული პატიმრობა შეუფარდა ფეისბუკში გამოქვეყნებული პოსტისთვის:

„სტატუსი დავწერე, პაპუაშვილსა და ბოჟაძეს *ლეს ნუ ეძახით-მეთქი და 6 ათასი ლარით დამაჯარიმეს. რა ვიცი მაშინ აბა, ეძახეთ“.

მანამდე, 10 ივლისს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე თორნიკე ქოჩქიანმა სანაია სამართალდამრღვევად ცნო და 6000 ლარით დააჯარიმა ფეისბუკსტატუსისთვის, რომელშიც ეწერა:

„ლადო ბოჟაძეს სიტყვა გაექცა ლევან მურუსიძეზე და ეგრევე გადააწნეს სახრე ზურგზე. იმედია, სუ *ლე არ ეძახეს, რადგან აკრძალულია კანონით ლადოსთვის *ლის დაძახება... აქვე მინდა, მოგიწოდოთ, ნურც თქვენ უწოდებთ ლადოს *ლეს“.