რა პოლიტიკური მოტივები შეიძლება იდგეს ნანა ყეინიშვილის გარშემო აგორებული სკანდალის უკან? - რომან გოცირიძის მოსაზრება

სებ-ის საბჭოს წევრის ნანა ყეინიშვილის წინააღმდეგ საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში გამოძიება დაიწყო - საქმე ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის მიერ სავარაუდო უკანონო სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების ფაქტს ეხება.

გამოძიების საფუძველი გახდა კრიპტოკომპანია BitXchange-ისა და მისი დამფუძნებლის, დავით ორჯონიკიძის საჩივარი, ასევე გავრცელებული აუდიოჩანაწერი, სადაც საუბარია ყეინიშვილისთვის ახალ კომპანიაში 50%-იანი წილის გადაცემასა და მფარველობაზე - იმ ფონზე, როდესაც კანონმდებლობით სებ-ის საბჭოს წევრს ეკრძალება რეგულირების სივრცეში შემავალ ბიზნესში მონაწილეობა.

ამ პროცესების პარალელურად, ეროვნულმა ბანკმა BitXchange-ი ფულის გათეთრების საწინააღმდეგო კანონმდებლობისა და სანქციების რეჟიმის დარღვევის გამო უპრეცედენტო თანხით, 572 მილიონი ლარით დააჯარიმა. შექმნილი ვითარების საპასუხოდ, ეროვნული ბანკის საბჭომ პროკურატურის გამოძიების დასრულებამდე ნანა ყეინიშვილის აცილების გადაწყვეტილება ერთხმად მიიღო.

დღევანდელ სკანდალს პოლიტიკური გამოხმაურებებიც მოჰყვა: პრემიერმინისტრ ირაკლი კობახიძის განცხადებით, საკითხზე შესაბამისი უწყებები იმუშავებენ. გაიხსენეს ისიც, რომ ნანა ყეინიშვილი სებ-ის საბჭოს წევრად 2023 წელს, პრეზიდენტ სალომე ზურაბიშვილის წარდგენითა და საპარლამენტო უმრავლესობის მხარდაჭერით აირჩიეს.

“ანალიტიკა” თემაზე საქართველოს ეროვნული ბანკის ყოფილ პრეზიდენტს რომან გოცირიძეს ესაუბრა.

გოცირიძის განცხადებით, 2024 წელს კრიპტოკომპანიის 500 მილიონი ლარით დაჯარიმება წარმოუდგენელი მასშტაბის მოვლენაა, ხოლო მიმდინარე პროცესები სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის (სუს) ორგანიზებითა და მეთვალყურეობით ხორციელდებოდა. მისი შეფასებით, გავრცელებული ჩანაწერი, სადაც კომპანიის მფლობელი და ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი ნანა ყეინიშვილი ახალი კომპანიის დაფუძნებასა და წილების გადანაწილებაზე (50%-იანი წილის გადაცემაზე) მსჯელობენ, შესაძლოა გარკვეულწილად სუს-ის მხრიდან დაგეგმილ პროვოკაციასაც წარმოადგენდეს.

რომან გოცირიძე აღნიშნავს, რომ კანონმდებლობით ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრს, მისი ოჯახის წევრებსა თუ აფილირებულ პირებს ეკრძალებათ მონაწილეობა იმ ბიზნესსფეროში, რომელზეც ვრცელდება სებ-ის რეგულირების სივრცე. თუმცა, გოცირიძის თქმით, „აბსურდია იმის თქმა, რომ ყეინიშვილის მხრიდან 500 მილიონის გაქვითვა მოხდებოდა კომპანიაში წილის დათმობის სანაცვლოდ“. იგი განმარტავს, რომ საბჭოს არააღმასრულებელი წევრები „ბუტაფორიას“ წარმოადგენენ და მათ არანაირი რეალური გავლენა არ გააჩნიათ ჯარიმების ჩამოწერასა თუ შუამავლობაში.

„შეუძლებელია, რომ ვიღაცას ნახევარი მილიარდი ლარი აპატიო ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის მონაწილეობის გარეშე, ვინაიდან ჯარიმას გამოსცემს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი... რომელიმე ვიცე-პრეზიდენტსაც რომ ჰქონოდა მსგავსი საუბარი ამ კომპანიის ხელმძღვანელთან, ვერც ის ვერაფერს ვერ ჩააწყობდა“ - ამბობს რომან გოცირიძე “ანალიტიკა”-სთან.

ეროვნული ბანკის ყოფილი პრეზიდენტი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ამ სქემაში ეროვნული ბანკის მოქმედი ხელმძღვანელის, ნათია თურნავასა და ყეინიშვილის ერთობლივი გარიგების ვერსიაც სრულიად აბსურდულია: „მაშინ გამოდის, რომ ყეინიშვილი და თურნავა არიან შეკრულები და ევაჭრებიან იმ ვიღაცას რომ მოდი ჩამოგაჭრი ამ ვალებს. აბსურდია ეს“ - ამბობს რომან გოცირიძე.

რატომ წამოტივტივდა ეს თემა ახლა და რა კავშირი აქვს საერთაშორისო სანქციებთან?

რომან გოცირიძის განმარტებით, 2024 წლიდან მოყოლებული ეს საკითხი მიჩუმებული იყო და მისი ახლა გააქტიურება საერთაშორისო სანქციებსა და მედიის ყურადღებას უკავშირდება. მან ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ 500-მილიონიანი ჯარიმა უპრეცედენტოა საქართველოს დამოუკიდებლობის ისტორიაში. „საფინანსო სექტორში გამოწერილი ყველა ჯარიმა ერთად რომ დააჯამო, მის ნახევარსაც ვერ მიიღებ“ - ამბობს რომან გოცირიძე “ანალიტიკა”-სთან. მისთვის, ასეთი ჯარიმის არსებობა მიუთითებს, რომ კომპანიას მინიმუმ 5 მილიარდი ლარის ბრუნვა მაინც უნდა ჰქონოდა.

გოცირიძის თქმით, საკითხის მზის შუქზე გამოტანის მთავარი კატალიზატორი შესაძლოა ევროკავშირისა და აშშ-ის მიერ დაწესებული სანქციებიც გახდა: ევროკავშირმა რუსეთთან კავშირის გამო 4 კრიპტოკომპანია დაასანქცირა, ხოლო აშშ-მა - 1 კომპანია ირანთან კავშირის გამო.

“ანალიტიკა”-სთან ინტერვიუში გოცირიძემ ქვეყანაში მოქმედ კრიპტოსქემების მასშტაბზეც გაამახვილა ყურადღება. მისი თქმით, ბიტექსჩეინჯს მთელ ქვეყანაში 75 კრიპტოაპარატი (ბანკომატის მსგავსი) ჰქონდა, ხოლო მისი მფლობელი - ტვ პირველის ინფორმაციაზე დაყრდნობით - უკვე ერთი წელია ევროპაში იმყოფება. ეს კომპანიები თავდაპირველად გლდანის თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონაში (თიზ) იყვნენ დარეგისტრირებულნი, საიდანაც თიზ-ის შესაძლო დახურვის საფრთხის გამო 20-მდე მსგავსი კრიპტოკომპანია ამოეწერა. ამის შემდეგ მათ თავი შეაფარეს ქუთაისს (ეგვიპტელების თიზ-ს), ზოგმა კი რეგისტრაცია რაჭაში, ხვანჭკარაში მდებარე ნამოსახლარზე გადაიტანა. გოცირიძის შეფასებით, „შესაძლებელია, რომ ქრთამს აიღებდნენ და ყველაფერი მორჩებოდა, რომ არა ევროკავშირის სანქციები და კრიპტოთემის გააქტიურება მათ შორის მედიაში“.

რა პოლიტიკური მოტივები შეიძლება იდგეს ნანა ყეინიშვილის გარშემო აგორებული სკანდალის უკან?

რომან გოცირიძის აზრით, ამ თემის პოლიტიკურად წამოწევის მთავარი მიზანი ნანა ყეინიშვილის ეროვნული ბანკის საბჭოდან ჩამოშორებაა. ეროვნული ბანკის ყოფილი პრეზიდენტი ხაზს უსვამს იმ ფაქტს, რომ მმართველი გუნდის მხრიდან დაიწყო აპელირება იმაზე, რომ ყეინიშვილი პრეზიდენტ სალომე ზურაბიშვილის „კადრია“.

რომან გოცირიძე იხსენებს საკანონმდებლო ორგანოში მომხდარ პროცესებს და აღნიშნავს, რომ ეს ნარატივი მცდარია. იმ პერიოდში რომან გოცირიძე პარლამენტის წევრი იყო. უკვე როგორც ყოფილი პარლამენტარი, ის იხსენებს, რომ სალომე ზურაბიშვილმა თავის დროზე წარადგინა გიორგი ხიშტოვანიც, რომელიც ყველა კრიტერიუმს აკმაყოფილებდა, თუმცა პარლამენტმა ჩააგდო და მას მხარი მხოლოდ გოცირიძემ დაუჭირა. ნანა ყეინიშვილისა და ხომერიკის კანდიდატურების წარდგენის შემდეგ, პრეზიდენტ ზურაბიშვილს სურდა მათი უკან გამოწვევა, თუმცა პარლამენტმა („ქართულმა ოცნებამ“) ისინი მაინც „გრიალით გაიყვანა“. შესაბამისად, „ქართული ოცნების“ მხრიდან ახლა იმის მტკიცება, რომ ყეინიშვილი ზურაბიშვილის წარდგენილია, რომან გოცირიძისთვის, უბრალოდ პასუხისმგებლობის არიდებაა. მისი შეფასებით, პროცესის რეალური მიზეზი შიდა უნდობლობაა: „არის ერთი საკითხი - უნდობლობა. ნანა ყეინიშვილს არ ენდობიან. ინფორმაციის გამომტანი ადამიანიც არ უნდათ სებ-იდან.“

ამასთან, იგი დასძენს, რომ თუნდაც სხვისი სახელით ბიზნესში მონაწილეობის მიღების უფლება ყეინიშვილს ნამდვილად არ ჰქონდა.

ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრის იმუნიტეტი და სებ-ის მიერ დაშვებული სამართლებრივი შეცდომები

ეროვნული ბანკის ყოფილი პრეზიდენტი რომან გოცირიძე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრს კანონით იცავს იმუნიტეტი - მისი თანამდებობიდან გათავისუფლება ან დაკავება მარტივად ვერ მოხდება. ამ ფონზე, ეროვნული ბანკის განცხადება, რომ მას სხდომებიდან ჩამოაცილებენ, სამართლებრივად სრულიად არასწორია: „ყველა გადაწყვეტილება, რაც ამ საბჭოს წევრის განზე გაწევით იქნება მიღებული, ის იქნება უკანონო” - ამბობს რომან გოცირიძე .

მისი განმარტებით, ერთადერთი სამართლებრივი მექანიზმი, რაც ეროვნულ ბანკს გააჩნია, არის ის, რომ თუ კონკრეტულ სხდომაზე იხილება კრიპტოვაჭრობასთან დაკავშირებული საზედამხედველო ან საკანონმდებლო ინიციატივა, შესაძლო ინტერესთა კონფლიქტის გამო ყეინიშვილს მხოლოდ ამ კონკრეტულ საკითხზე ჩამოერთვას ხმის უფლება. საბჭოს წევრის სხდომიდან გაძევების ან სრულად ჩამოშორების უფლება ეროვნულ ბანკს არ აქვს: „ძალიან ბევრ შეცდომას უშვებენ, როგორც ვატყობ ახლა ამ საკითხის ირგვლივ“ - ამბობს რომან გოცირიძე “ანალიტიკა”-სთან.