სპარსეთის ყურიდან ნავთობის ექსპორტი ომამდელ დონეს დაუბრუნდა

სპარსეთის ყურის ქვეყნებიდან ნავთობის ექსპორტი პრაქტიკულად აღდგა ირანთან ომამდე არსებულ დონემდე. ანალიტიკური კომპანია Kpler-ის მონაცემებით, 1-დან 28 სექტემბრამდე რეგიონიდან დღე-ღამეში სულ მცირე 16,5 მილიონი ბარელი ნავთობი გაჰქონდათ – დაახლოებით იგივე რაოდენობა, რაც ომამდე, თუ მხედველობაში არ მივიღებთ თვითონ ირანის ექსპორტს.

ამასთან, მიწოდების მარშრუტები არსებითად შეიცვალა. ომამდე ჰორმუზის სრუტეზე რეგიონიდან ექსპორტირებული ნავთობის 83% გადიოდა, სექტემბერში კი მიწოდების დაახლოებით 40% სრუტის გვერდის ავლით განხორციელდა - უპირველეს ყოვლისა, მილსადენებითა და ალტერნატიული მარშრუტებით საუდის არაბეთისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების გავლით. უშუალოდ ჰორმუზის სრუტეზე დღე-ღამეში თითქმის 10 მილიონი ბარელი, ანუ მიწოდების 60% გადიოდა.

გადაზიდვის სქემების ცვლილება

Kpler-ის აგვისტოს მონაცემებით, ჰორმუზის სრუტეში გავლილი ნავთობის 70%-ზე მეტს მოგვიანებით ომანის ყურეში ტვირთავდნენ ერთი ტანკერიდან მეორეზე. ზოგიერთი გადამზიდველი იყენებს გემებს სრუტის გავლით ნავთობის მისაწოდებლად უფრო დიდ ტანკერებამდე, რომლებიც სრუტის გარეთ იცდიან. გადაზიდვების ნაწილი ხორციელდება დაზღვევის გარეშე ან არსებითად უფრო რთულ და ძვირადღირებულ პირობებში.

ნედლი ნავთობის ექსპორტის აღდგენის მიუხედავად, გადამამუშავებელი სიმძლავრეების დეფიციტი ნარჩუნდება. ევროკავშირში დიზელის საწვავის ფასებმა რეკორდულ ნიშნულს მიაღწია, ფასები მნიშვნელოვნად გაიზარდა აშშ-შიც. ნაოსნობის რისკები და გადამზიდველების დამატებითი ხარჯები ნავთობის ფასში ასევე ინარჩუნებს ე.წ. „ომის პრემიას“.

ბაზრის ნორმალურ მუშაობაზე დაბრუნება მაინც არ ხდება

რადიო თავისუფლების ირანული სამსახურის მიერ გამოკითხული ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ თეირანს შეუმცირდა ჰორმუზის სრუტეში ნაოსნობისთვის ხელის შეშლის შესაძლებლობები. ამას ხელს უწყობს აშშ-ის ძალების მიერ კომერციული გემების სამხედრო ესკორტი და მიწოდების ახალი მარშრუტები.

ამასთან, ენერგეტიკული ბაზრების ანალიტიკოსი ელენ უოლდი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ მიმდინარე პროცესები არ შეიძლება ჩაითვალოს ბაზრის ნორმალურ მუშაობაზე დაბრუნებად: ნარჩუნდება ნაოსნობის რისკები, დაზღვევის მაღალი ხარჯები და დამოკიდებულება ამერიკულ სამხედრო დაცვაზე.