უნგრეთი კომუნისტური რეჟიმის აგენტების სახელებსა და სახელმწიფო უშიშროების არქივებს გაასაჯაროებს

უნგრეთის ხელისუფლება კომუნისტური რეჟიმის პერიოდში სახელმწიფო უშიშროების მიერ შეგროვებული საიდუმლო დოკუმენტების გასაჯაროებას იწყებს. ამის შესახებ უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა, პეტერ მადიარმა, 2 ნოემბერს, პარლამენტის სხდომაზე განაცხადა.

მისი თქმით, არქივების გასაჯაროება 2026 წლის პოლიტიკური ცვლილებების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი დაპირების შესრულება და 36-წლიანი ვალის გასტუმრებაა იმ ადამიანების წინაშე, რომლებსაც უთვალთვალებდნენ, აშანტაჟებდნენ და ცხოვრება დაუნგრიეს, ასევე იმ ადამიანების წინაშე, რომლებმაც დღემდე არ იციან, რა შეემთხვათ მათი ოჯახის წევრებს.

მადიარის განცხადებით, დოკუმენტების გასაჯაროება ორ ეტაპად განხორციელდება: ამ კვირაში ხელმისაწვდომი გახდება სახელმწიფო უშიშროების პირველი საარქივო ჩანაწერები, ხოლო 2027 წლის 25 თებერვლამდე, კომუნიზმის მსხვერპლთა ხსოვნის დღისთვის, გასაჯაროვდება აგენტების გადაბირების საქმეებიც.

პრემიერის თქმით, 1989-1990 წლების პოლიტიკური ცვლილებების შემდეგ, ხელისუფლებაში მყოფი პოლიტიკური ელიტები არქივებში დაცულ ინფორმაციას მანიპულაციისთვის, ადამიანების დისკრედიტაციისა და ძალაუფლებისთვის ბრძოლისთვის იყენებდნენ, მაშინ როდესაც დაზარალებულები წლების განმავლობაში პასუხებს ელოდნენ.

„უნგრელ ხალხს უფლება აქვს, საკუთარი ისტორია იცოდეს“, - განაცხადა მადიარმა.

მან აღნიშნა, რომ არქივების გასაჯაროებისას მნიშვნელოვანია, პასუხისმგებლობა დაეკისროთ არა ცალკეულ ადამიანებს, არამედ დიქტატურის ნამდვილ დამნაშავეებს: რეჟიმის ხელმძღვანელებს, პოლიტიკურ ლიდერებს, რომლებიც თვალთვალსა და შანტაჟს უკვეთავდნენ, და უშიშროების თანამშრომლებს, რომლებიც ადამიანებს აგროვებდნენ, ემუქრებოდნენ და აშანტაჟებდნენ.

მადიარმა საზოგადოებას სიფრთხილისა და თანაგრძნობისკენ მოუწოდა და აღნიშნა, რომ დოკუმენტებში შესაძლოა ადამიანებმა საკუთარი ოჯახის წევრების, ყოფილი თანამშრომლებისა თუ მეგობრების სახელები აღმოაჩინონ.

მისი თქმით, არქივების გასაჯაროების მიზანი არ უნდა იყოს ადამიანების საჯარო გაკიცხვა ან დამცირება. ამასთან, პასუხისმგებლობა არ ეკისრებათ მათ შვილებსა და შვილიშვილებს.

მადიარმა ასევე გაიხსენა 1956 წლის 4 ნოემბერი, როდესაც საბჭოთა ტანკები უნგრეთის თავისუფლების წინააღმდეგ დაიძრნენ. სწორედ ამ მოვლენიდან 70 წლისთავზე დაიწყება საიდუმლო არქივების გასაჯაროება.