სასმელ წყალში ბუნებრივად არსებული ლითიუმი თითქმის 40 წელია ტვინის ფუნქციებსა და ქცევით შედეგებთან შესაძლო კავშ
მრავალწლიანი ეპიდემიოლოგიური კვლევების თანახმად, სასმელ წყალში ლითიუმის ბუნებრივი კონცენტრაცია თვითმკვლელობის, ძალადობისა და დემენციის დაბალ მაჩვენებლებთან არის ასოცირებული, თუმცა მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი ჯერ დამტკიცებული არ არის.

ორმოცი წელი ეპიდემიოლოგიური მტკიცებულება დაგროვილია, რომელიც მიუთითებს იმაზე, რომ ბუნებრივად წარმოქმნილი ლითიუმი სასმელ წყალში უმნიშვნელო კონცენტრაციებში შეიძლება ასოცირებული იყოს თვითმკვლელობის, ძალადობის დანაშაულებისა და დემენციის უფრო დაბალი მაჩვენებლებთან. 1970-1980-იანი წლებიდან დაწყებული აშშ-ის კაუნტების დონეზე ეკოლოგიური კვლევებით, მკვლელები დაფიქსირებული აქვთ ეს სიგნალი მრავალ კონტინენტზე, თუმცა მექანიზმები დღემდე არასაკმარისად არის გაგებული და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი არ არის დამტკიცებული, არამედ დაკვირვებაზე დაფუძნებული.
ძირითადი პუნქტები
ეკოლოგიური კვლევები 1970-1980-იანი წლებიდან, რომლებიც მოიცავდა აშშ-ის კაუნტებს, აღმოაჩინეს ასოცირება მუნიციპალური წყლის ბუნებრივად უფრო მაღალი ლითიუმის კონცენტრაციებს (გაზომილი მიკროგრამ/ლიტრებში) და თვითმკვლელობისა და ძალადობის უფრო დაბალ მაჩვენებლებს შორის
რეგისტრებზე დაფუძნებული კოჰორტული კვლევები იაპონიიდან, ავსტრიიდან, საბერძნეთიდან და სკანდინავიური ქვეყნებიდან 1990-2000-იან წლებში რეპლიცირებული აქვთ პოპულაციის დონეზე ასოცირება ლითიუმის უმნიშვნელო ზემოქმედების შორის და დაბალი თვითმკვლელობის მაჩვენებელი
2010-იანი წლებიდან დაწყებული მასშტაბური კვლევები დაკავშირებული ლითიუმის დღელი წყლის ზემოქმედების შორის დემენცია და ალცჰეიმერის დაავადების დაბალი გამოვლენის სიხშირე მილიონობით ინდივიდში, რომლებიც მრავალ წელში დაკვირვებული იყვნენ
ეს ასოცირება ჩნდება კლინიკური ლითიუმის თერაპიის დოზების მაქსიმუმ სიდიდით ზემოთ ნაკლები გარემოს კონცენტრაციებში, არაწრფივი და ზოგჯერ სქეს-სპეციფიური ნიმუშებით
ადრეული სიგნალი: ტეხასის კაუნტები და 1970-1980-იანი წლებიდან დაკვირვება
პირველი სისტემატური მტკიცებულება გაჩნდა მაშინ, როდესაც მკვლელებმა გაანალიზეს კაუნტის დონის მონაცემები ტეხასისა და სხვა აშშ-ის რეგიონებში, აღმოაჩინეს, რომ municipალური წყლის ბუნებრივად აამაღლებული ლითიუმის კონცენტრაციების ადგილებში დაფიქსირებული იყო თვითმკვლელობის, ძალადობის დანაშაულებებისა და მეთამფეტამინთან დაკავშირებული დანაშაულებების უფრო დაბალი მაჩვენებელი. ეს ეკოლოგიური დაკვირვება, რომელიც გაფანტული იყო მოშორებულ კაუნტებში მოვლენებით და შეგროვებული იყო დაახლოებით ერთი ათ წელიწადის განმავლობაში, ნაწილდებოდა გამოცდილების მიერ როგორც კურიოზობა და არა, როგორც სავარაუდო ბიოლოგიური მექანიზმის ინდიკატორი.
ადრეული კვლევები დაკვირვებაზე დაფუძნებული იყო დიზაინით და კერძოდ დაკავშირებული ეკოლოგიური შეცდომით—რისკი იმისა, რომ ასოცირება პოპულაციის დონეზე არ ასახავს ინდივიდის დონეზე მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი—თუმცა ასოცირების თანმიმდევრობა გეოგრაფიულად განსხვავებული აშშ-ის კაუნტებში აღიარებული იქნა უფრო მეტი გამოძიება. ეს ლითიუმის უმნიშვნელო დონე, რომელიც გაზომილი იყო ამ წყლის ბუნებრივ მდელაში მიკროგრამ/ლიტრის ფარგლებში, შორეულად დაბლა იყო ფსიქიატრული კლინიკური პრაქტიკით გამოყენებული მილიგრამ/კილოგრამის დოზის ზემოთ.
გლობალური რეპლიკაცია: იაპონია, ევროპა და სიგნალის სტანდარტიზაცია
მთელი 1990-იანი წლები და 2000-იანი წლები, მსგავსი პოპულაციის დონეზე ასოცირება გაჩნდა დამოუკიდებელი კვლევითი ჯგუფებიდან იაპონიაში, ავსტრიაში, საბერძნეთში, სკანდინავიური ქვეყნებიდან, კვლავ დაკავშირებული სასმელი წყლის ლითიუმის ზემოქმედება დაბალი თვითმკვლელობის მაჩვენებელთან. ეს გეოგრაფიული რეპლიკაცია განსხვავებული ჯანდაცვის სისტემების, კლიმატური ზონების და წყლის მკურნალობის მეთოდების გასწვრივ გაძლიერდა დებულების, რომ სიგნალი არ იყო გეოგრაფიულად და მეთოდოლოგიურად იზოლირებული. თითოეულმა კვლევამ შენარჩუნა მასვე დაკვირვება: რეგიონები ან პოპულაციის უფრო მაღალი ბუნებრივი ლითიუმით წყალზე იქონდა დაბალი დოკუმენტირებული თვითმკვლელობის სიკვდილიანობა.
კონტინენტებისა და ათ წელიწადების გასწვრივ რეპროდუცირება მხარი დაუჭირა ას არგუმენტს, რომ ასოცირება არ იყო უბრალოდ სტატისტიკური ფაქტი ან რეგიონული აბრუნი ცვლადები გარკვევის გამო მხოლოდ ტეხასის მხრივ. თუმცა მტკიცებულება კორელაციური დარჩა; შემთხვევითი კონტროლირებული მოსახლეობის უკან გადაიმეუბნდა თუ ლითიუმი თვითმკვლელობაში შემცირება გამოიწვია.
რეგისტრებზე დაფუძნებული მტკიცებულება და დემენცია: 2010-იანი წლების გაფანტვა
დაწყებული 2010-იან წლებში, მეცნიერული ფოკუსი გაფართოვდა თვითმკვლელობის ქვემოთ და ძალადობის ქცევა. დიდი ყოფილი რეგისტრებზე დაფუძნებული კვლევები და ეროვნული პოპულაციის კოჰორტი დაიწყო განიხილო არის თუ არა დღელი ლითიუმის ზემოქმედება სასმელ წყალზე ასოცირებული კლასტერულ მანქანააკეში შემცირებული სიხშირე, დემენცია მდელა, ალცჰეიმერი დაავადება, მილიონობით ინდივიდში მრავალ წელიწადში დაკვირვებული ევროპის და აზიის ჯანმრთელობის რეგისტრებში.
კრიტიკულად მნიშვნელოვანი, ეს ნევროლოგიური ასოცირება ხილული იყო გარემო კონცენტრაციის მხრივ კლინიკური ლითიუმის თერაპიაზე სიდიდით მაქსიმუმ ზემოთ. დაკვირვებული ეფექტი ასევე ჩვენებული ხელმოკიდეები დოზა-პასუხის ნიმუშები და, ზოგიერთი კვლევაში, სქეს-სპეციფიური ასოცირება—მახასიათებელი უთანხმოვანი მარტივი ფარმაკოლოგიური ახსნებით და მითითება რთული გარემო ან განვითარებითი მექანიზმების შესახებ.
ეპიდემიოლოგიური ასოცირება სასმელ წყალში ლითიუმის შორის და დაბალი თვითმკვლელობა, ძალადობა და დემენცია მაჩვენებელი დოკუმენტირებული სიდიდით ექვსი ათი წელი, მრავალი კონტინენტი, და მილიონობით ინდივიდი, მაგრამ მექანიზმი რჩება აუთვალოწერი და კაზუალური არამდგრადი.
— კომულაციური აღმოჩენები ეკოლოგიური, კოჰორტი, და რეგისტრ-დაფუძნებული კვლევები (1970-იანი წლები–2020-იანი წლები)
მიმდინარე კვლევის მიმართულება: დაკვირვებიდან მექანიზმამდე
დღე, კომბინირებული ლიტერატურა ტიპიკურად მოიცავს ათ წელიწადს, მოიცავს მრავალი კონტინენტს, აკვატორი მრავალი პოპულაციის პირი და ჯანდაცვის სისტემა, და უკან ფრაზა თვითმკვლელობა პლუს ნევროლოგიაში და გერიატრიაში. მაგრამ მტკიცებულების ბაზა რჩება დაკვირვებაზე დაფუძნებული; არა მე ბიგ რანდომაიზედ ნიმუში ტესტი აკვატორი აქვს ტესტი არის თუ რა გაიზრდა ლითიუმი წყლიდან მოკლებული თვითმკვლელობა და დემენცია. ახალი ბიოლოგიური მოდელი და მცირე კლინიკური კვლევა აქვს თავი ტესტი არის თუ რა მდელი ეპიდემიოლოგიური სიგნალი სამოდელო რეალური ნევრობიოლოგიური ეფექტი ლითიუმი სასმელი წყლის, სხვა რა მე მიმდელი აბრუნი ჩვლადი.
მე არაწრფივი დოზა–პასუხი ნიმუშები დაკვირვებული ზოგიერთი კვლევაში, სქეს-სპეციფიური ეფექტი გადატანილი ინტერპრეტაცია და სლი რომელიმე ბიოლოგიური მექანიზმი შეიძლება გამოვიდეს დელიკატური განვითარებითი და ასაკი-დამოკიდებული ბილიკი თავის ნაცვლად მე კარგი-ხასიათდება ფარმაკოლოგია კლინიკური ლითიუმი თერაპია. მკვლელი იმ ფსიქიატრიული ეპიდემიოლოგია და ნევროლოგია თავი დიზაინი პროსპექტიული კვლევა და მექანიზმიკური გამოძიება ვებს თუ მე ხანგრძლივი სიგნალი მე კაზუალური ბაზა.
პენტა-ლიმ ეპიდემიოლოგიური სიგნალი დაკავშირებული უმნიშვნელო ლითიუმი სასმელი წყლის მოკლებული თვითმკვლელობა და დემენცია მაჩვენებელი რჩება ერთი საჯარო ჯანმრთელობა ყველაზე მიმზიდველი მაგრამ გადაუწყვეტელი დაკვირვება. გარკვევული მექანიზმური კვლევა წინ და პროსპექტიული კვლევა თავი, მეცნიერული საზოგადოება დაადგენს თუ მე დღელი კორელაცია სამოდელო ნამდვილი ბიოლოგიური ფენომენი ან მეთოდოლოგიური ფაქტი—პასუხი მოხვედრა ღრმა გავლენა გარემო ჯანმრთელობა პოლიტიკა და ნევროფსიქიატრიული თავიდან აცილება. იხილეთ მეცნიერება დაკავშირებული გარემო ეპიდემიოლოგია.
წყარო: Lithium in Drinking Water Linked to Lower Suicide and Dementia Rates Across Decades of Research
მასალა მიღებულია მითითებული წყაროდან. ავტომატური შეგროვება ფაქტების დამოუკიდებელ გადამოწმებას არ ნიშნავს. news.ge-ის მუშაობის პრინციპებს გაეცანი პროექტის შესახებ გვერდზე.
კომენტარები
კომენტარები იტვირთება…