სომხეთმა და აზერბაიჯანმა შესაძლოა საერთაშორისო სასამართლოებში ურთიერთსარჩელები გაიწვიონ

სომხეთი და აზერბაიჯანი, სავარაუდოდ, ორ ქვეყანას შორის საბოლოო სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერის შემდეგ საერთაშორისო სასამართლოებში ერთმანეთის წინააღმდეგ შეტანილ სარჩელებს გაიწვევენ. ამის შესახებ სომხეთის პრემიერ-მინისტრის აპარატის ხელმძღვანელმა ლილიტ მაკუნცმა სამშაბათს ჟურნალისტებს განუცხადა.

„ბუნებრივია, სარჩელების გამოტანა შესაძლოა სამშვიდობო პროცესის ნაწილი იყოს“, – განაცხადა მაკუნცმა.

როგორც სომხური გამოცემა CivilNet წერს, სარჩელების გამოტანის ვალდებულება ვაშინგტონში პარაფირებულ სამშვიდობო შეთანხმებაშია გათვალისწინებული. დოკუმენტის მე-15 მუხლის თანახმად, მხარეებმა შეთანხმების ძალაში შესვლიდან ერთი თვის განმავლობაში უნდა გაიწვიონ, შეწყვიტონ ან სხვაგვარად მოაგვარონ ყველა სახელმწიფოთაშორისი პრეტენზია და სამართალწარმოება, რომელიც შეთანხმების ხელმოწერამდე წარმოშობილ საკითხებს უკავშირდება. გამოცემის ცნობით, ეს დებულება აზერბაიჯანის მოთხოვნით ჩაიწერა.

სომხეთმა და აზერბაიჯანმა 2025 წელს ვაშინგტონში, აშშ-ის შუამავლობით, სამშვიდობო შეთანხმების ტექსტი შეათანხმეს და პარაფირება მოახდინეს. თუმცა პარაფირება დოკუმენტს იურიდიულად სავალდებულო ძალას არ ანიჭებს. შეთანხმების ძალაში შესასვლელად ორივე ქვეყანამ ის უნდა მოაწეროს ხელი და მოახდინოს მისი რატიფიცირება.

„სომხეთის რესპუბლიკა არასოდეს იტყვის უარს საკუთარი ინტერესების დაცვაზე რომელიმე საერთაშორისო ინსტანციაში. რაც შეეხება სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის არსებულ დავებს, სამშვიდობო პროცესის ლოგიკიდან გამომდინარე, შესაძლოა მიღებულ იქნეს გადაწყვეტილება ერთმანეთის წინააღმდეგ შეტანილი სარჩელების გამოტანის შესახებ, თუმცა ეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში მოხდება, თუ სომხეთი და აზერბაიჯანი საბოლოოდ მოაწერენ ხელს სამშვიდობო შეთანხმებას“, – განაცხადა მაკუნცმა.

სომხეთსა და აზერბაიჯანს ერთმანეთის წინააღმდეგ რამდენიმე სარჩელი აქვთ შეტანილი საერთაშორისო სასამართლოებში. მათ შორისაა 2020 წლის მთიანი ყარაბაღის ომის დროს ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში შეტანილი ურთიერთშუამდგომლობები და 2021 წელს გაეროს საერთაშორისო სასამართლოში შეტანილი სარჩელები რასობრივი დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ საერთაშორისო კონვენციის დარღვევის თაობაზე.

სომხეთი აზერბაიჯანს ათწლეულების განმავლობაში სომხების მიმართ რასობრივ დისკრიმინაციაში, წამებასა და მასობრივ მკვლელობებში ადანაშაულებს. თავის მხრივ, აზერბაიჯანი სომხეთს ეთნიკური წმენდის პოლიტიკის გატარებასა და აზერბაიჯანელების წინააღმდეგ სიძულვილის გაღვივებაში სდებს ბრალს. ორივე საქმე გაეროს საერთაშორისო სასამართლოში კვლავ განხილვის პროცესშია.