გადავსებული საპატიმროები და პატიმრების საგანგაშო გზავნილები ციხეებიდან – ინტერვიუ იურისტთან

უახლესი, 2026 წლის 31 აგვისტოს მონაცემებით, საქართველოს ციხეებში 12 312 პატიმარია. ამ მაჩვენებლით, საქართველო პატიმართა რაოდენობით ევროპის 46 ქვეყანას შორის მე-4 ადგილზეა [წინ უსწრებს თურქეთი, აზერბაიჯანი და მოლდოვა].

საქსტატის უახლეს (აგვისტოს) ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ „დაწესებულებებში განთავსებულ ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა საერთო რაოდენობა დადგენილ ლიმიტზე 236 ერთეულით (1.9%) ნაკლებია“. ეს ნიშნავს, რომ თუ პატიმართა რაოდენობა 236 ადამიანით გაიზარდა, ციხეებში ადგილები ამოიწურება.

თუ გავითვალისწინებთ, რომ მხოლოდ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში პატიმართა რაოდენობა 2 188 ადამიანით გაიზარდა (2025 წლის აგვისტოში ქვეყანაში 10 124 პატიმარი იყო), განსაზღვრული ლიმიტის სრულად ამოწურვა არც თუ შორეული პერსპექტივაა.

უფრო მეტიც, სახალხო დამცველის ბოლო ანგარიშის მიხედვით, სამ პენიტენციურ დაწესებულებაში პატიმართა რაოდენობა დადგენილ ლიმიტს 2025 წელსაც აღემატებოდა. ესენია მე-2 (ქუთაისი), მე-8 (თბილისი, გლდანი) და მე-15 (ქსანი).

ამავე ანგარიშში, სახალხო დამცველის რეკომენდაცია იუსტიციის მინისტრის მიმართ არის, რომ მან „ყველა პატიმრის სულ მცირე 4 კვ.მეტრი საცხოვრებელი ფართობით უზრუნველსაყოფად და გადატვირთულობის აღმოსაფხვრელად, [უნდა] შეიმუშაოს მცირე დაწესებულებებზე დაფუძნებული, დაბალანსებული ინფრასტრუქტურის სტრატეგია და მომზადებული დოკუმენტი გაუზიაროს სახალხო დამცველის აპარატს“.

გრაფიკა: მერაბ ქართველიშვილი

საჯარო წყაროებში არ იძებნება ინფორმაცია „ოცნების“ იუსტიციის მინისტრის მიერ მსგავსი სტრატეგიის შემუშავებაზე, მაგრამ იძებნება ბრძანება პენიტენციურ დაწესებულებებში ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა დასაშვები მაქსიმალური რაოდენობის განსაზღვრის შესახებ.

პაატა სალიამ ხელი მოაწერა ბრძანებას, რომლითაც გაზარდა ციხეებში პატიმართა დასაშვები მაქსიმალური ლიმიტი. თუ აქამდე 14 ციხეში, ჯამში, 12 332 პატიმრის განთავსება იყო შესაძლებელი, სალიას 2026 წლის 21 იანვარს ბრძანების შემდეგ, ეს რაოდენობა 12 548-მდე გაიზარდა.

იურისტი, „მოძრაობა სოციალური დემოკრატიისთვის“ წევრი, მერაბ ქართველიშვილი მინისტრის ამ გადაწყვეტილებას კომიკურს უწოდებს.

„ახლა გვყავს 12 400-ზე მეტი პატიმარი, მაგრამ ოფიციალურად გადაჭარბება არ გვაქვს, რადგან საწოლები დაამატეს“, – ამბობს იურისტი.

„ბათუმელებთან“ ინტერვიუ ჩაწერა მერაბ ქართველიშვილთან.

პატიმართა რაოდენობის მზარდი ტენდენცია აპრიორი ნიშნავს თუ არა იმას, რომ ქვეყანაში გაზრდილია კრიმინალის მაჩვენებელი? სხვა რა მიზეზები შეიძლება განაპირობებდეს ციხეების გადატვირთულობას?

საპატიმროების გადატვირთულობა ბევრი ფაქტორითაა განპირობებული. მაგალითად იმითაც, რომ ბოლო წლებში ცალსახად არის შემცირებული პირობით ვადამდე გათავისუფლება. მაგალითად, 2022 წელს 695 ადამიანი გამოვიდა პირობით ვადამდე, 2025 წელს კი 195. ეს მკვეთრი შემცირებაა. პირობით ვადამდე გათავისუფლების კომისიები ისედაც ძალიან ცუდად მუშაობდნენ. ჩემთვის გაუგებარი კრიტერიუმებით, მაგრამ კიდევ უფრო გაუარესდა სიტუაცია.

პირობით ვადამდე გათავისუფლებისთვის ხდება ადამიანის შეფასება, მისი დახასიათება ციხის დირექციის, სოციალური მუშაკის, ფსიქოლოგის და ა.შ. მხრიდან. დგინდება, როგორ იქცევა ის ციხეში, აქვს თუ არა დისციპლინური სახდელი, ან პირიქით, წამახალისებელი ღონისძიებები და ა.შ. ეს ყველაფერი უნდა აღინუსხოს და შემდგომ მიიღოს გადაწყვეტილება კომისიამ.

მე მქონდა პრაქტიკაში რამდენიმე შემთხვევა, როცა კომისიამ მიიღო უარყოფითი გადაწყვეტილება, რაც გავასაჩივრე სასამართლოში, მოვიგე და სასამართლომ საქმე დაუბრუნა კომისიას – ხელახლა განიხილეთ, რადგან საფუძვლიანად და სრულად არ განგიხილავთ სრულადო და კომისიას მაინც უარი თქვა. მოკლედ, პრობლემა სულ არსებობდა, მაგრამ ვნახეთ, რომ ბოლო სამ – 2022-2024 წლებში, 600-ზე მეტი ადამიანიდან 200-ზე ნაკლებზე ჩამოვიდა იმ პატიმრების რაოდენობა, რომლებსაც პირობით ვადამდე გათავისუფლება შეეხო.

გრაფიკა: მერაბ ქართველიშვილი

როცა ვსაუბრობთ საპატიმროებში ადგილების რაოდენობაზე, არ უნდა გამოგვრჩეს ე.წ. წინასწარი პატიმრობების ტენდენცია. მაგალითად, 2024 წლის ბოლოს 1700-მდე ბრალდებულს ჰქონდა პატიმრობა შეფარდებული. 2026 წლის აგვისტოს მონაცემით, 2600-ზე მეტი ბრალდებულია ციხეში. კატასტროფული ზრდა გვაქვს აქაც.

ე.წ. წინასწარი პატიმრობების შეფარდება არის [აღკვეთის ღონისძიებათა] საერთო მაჩვენებლის 60%-ზე მეტი, მაშინ, როცა გირაო არის 37-38%. წინა წლებში, იყო პირიქით – 60-65% იყო გირაო და დანარჩენი 40%-მდე – პატიმრობა. 2024 წელს თუ წინასწარი პატიმრობა გამოიყენეს 41% შემთხვევაში, დღეს გამოიყენება 61-62%-ში. ასეთი მზარდი ტენდენციაა ამ მიმართულებითაც.

2024 წლის დეკემბერში ციხეში იჯდა 9000-ზე ოდნავ მეტი პატიმარი. 2026 წლის აგვისტოს მონაცემებით მათი რაოდენობა 12 000-ს აჭარბებს. ეს ნიშნავს, რომ არასრულ ორ წელიწადში პატიმართა რაოდენობა გაიზარდა 3000-ით და მეტით. ეს კატასტროფულად მაღალი მაჩვენებელია და გავლენას ახდენს როგორც საპატიმროების გადატვირთულობაზე, ისე პატიმრების მდგომარეობაზე ციხეებში.

გრაფიკა: მერაბ ქართველიშვილი

შეგიძლიათ კონკრეტული მაგალითებით აგვიწეროთ, როგორ მოქმედებს პატიმართა რაოდენობის ზრდა მათ ყოფაზე ციხეში?

პატიმრები ხშირად საუბრობენ ანტისანიტარიაზე. საერთაშორისო სტანდარტებით, მანდელას წესებით არის გაწერილი ეს ყველაფერი, თუმცა გვაქვს ჰიგიენურ-სანიტარულ პრობლემები, სუფთა ჰაერის პრობლემა, საკვებისა და უსაფრთხოების პრობლემა და ა.შ. თანამშრომლების რაოდენობა, როგორც წესი, ყოველთვის დეფიციტურია ციხეებში. ახლა, როცა ასე კატასტროფულად არის გაზრდილია პატიმართა რაოდენობა, კიდევ უფრო რთულია უსაფრთხოების უზრუნველყოფა.

გამოჟონა პატიმრების მიმართ არასათანადო მოპყრობასთან დაკავშირებულმა არაერთმა ფაქტმა. ზოგიერთი სინდისის პატიმარი საუბრობს გაუარესებულ სანიტარულ მდგომარეობაზე და ეს ძალიან ბუნებრივია, როცა ციხეებში ადგილების რაოდენობა აღარ არის.

ადვოკატებიც ხშირად საუბრობენ: შედიხარ პატიმართან და გიწევს საათობით ლოდინი, ვინაიდან, პატიმრის ფიზიკურად ამოყვანა და შენამდე მოყვანა რთულდება, იმხელა რიგებია. მაგალითად, მე-8 დაწესებულებაში [გლდანის ციხე] არის 20-30 ოთახი, სადაც ადვოკატები ხვდებიან პატიმრებს. იქ ზის 2000-ზე მეტი პატიმარი. ხომ უნდა მიაკითხოს ბადრაგმა პატიმარს, უთხრას ადვოკატია შენთა, წამოიყვანოს, დააბრუნოს… ეს დროს მოითხოვს.

მე რასაც ვუყურებ, ბადრაგები მართლა სულ დარბიან, ვერ ჩერდებიან, რადგან სულ არის ადვოკატი ვიღაცასთან და პატიმრების გადაყვანა-გადმოყვანა, ორგანიზება ფერხდება. ძალიან გასაგები მიზეზებით ხდება ეს – არ ჰყოფნით ადამიანური რესურსი, არ ჰყოფნით ადგილები.

მერაბ ქართველიშვილი

ოფიციალური მონაცემებით, მზარდია არა მხოლოდ ციხეებში მყოფთა რაოდენობა, არამედ მსჯავრდებულთა რაოდენობაც?

2025 წელს საქართველოში იყო 22 767 მსჯავრდებული, რაც არის ისტორიული მაქსიმუმი. თუ სწორად მახსოვს, ეს სტატისტიკა ითვლება 2001 წლიდან და იმ დროიდან მოყოლებული, „ნაციონალური მოძრაობის“ ე.წ. ნულოვანი ტოლერანტობის პერიოდშიც კი არ გვყავდა იმდენი მსჯავრდებული, რამდენიც გასულ წელს.

თუ ტენდენციას შევხედავთ, 2026 წლის ბოლოს ეს მაჩვენებელი კიდევ უფრო მეტი იქნება. 2025 და 2026 წლების მხოლოდ პირველი ორი კვარტალი რომ შევადაროთ, ვნახავთ, რომ 2025 წლის იანვრიდან ივნისი ჩათვლით პერიოდში იყო 10 000-მდე მსჯავრდებული და წელს, 2026 წლის იანვარ-ივნისის პერიოდში არის 14 000-მდე. დაახლოებით 40%-ით მეტია ეს მონაცემი.

ნარკოტიკულ დანაშაულზე წინა წელს, როცა უკვე გაზრდილი იყო მონაცემი დაახლოებით 2000-მდე მსჯავრდებული იყო და ახლა 4000-ია. ფაქტობრივად, გაორმაგდა ნარკოდანაშაულისთვის მსჯავრდებული პირების რაოდენობა 2026 წლის პირველ 6 თვეში.

ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია საპროცესო შეთანხმებების სტატისტიკა, რომელიც, როგორც წესი, ფორმდება ნარკოტიკულ დანაშაულებზე. თუ 2023-2024 წლებში მთლიანი გადაწყვეტილებების 70-75% მთავრდებოდა საპროცესოთი, დღეს, ძალიან უხეშად რომ ვთქვათ, 90%-ზე მეტია საპროცესო. მაგალითად, [საქსტატის მონაცემებით] მხოლოდ ივლისში, ჯამში 2152 საქმე გადაწყდა საპროცესოთი. შაბათ-კვირა რომ არ ჩათვალოთ და ავიღოთ 30 დღე, გამოვა, რომ საქართველოს სასამართლოებს დღეში დაახლოებით 71-72 განაჩენი გამოაქვთ საპროცესო შეთანხმებით. ეს არ არის ნორმალური.

იგივე საქსტატის მონაცემებით, ნარკოტიკულ დანაშაულზე, 2026 წლის ექვსი თვის მონაცემებით 3 885 ადამიანია მსჯავრდებული. აქედან უმეტესობას საპროცესო შეთანხმება ექნება გაფორმებული. უმარტივესია ამის გაფორმება – 5-10 წუთში მტკიცდება სასამართლოში.

დიაგრამა საქსტატის 2026 წლის აგვისტოს ანგარიშიდან

ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, შეგვიძლია თუ არა ვთქვათ, რომ ქვეყანაში გამკაცრებულია სისხლის სამართლის პოლიტიკა?

მე საზომად აღებული მაქვს 2024-ის დეკემბერი. ეს ემთხვევა სინდისს პატიმრების დაკავებებსაც. თუმცა, ჩემთვის ათვლის წერილი არის ირაკლი კობახიძე, რომელიც ამ პერიოდში მოიპოვებს უფრო მეტ ძალაუფლებას პარტიის შიგნით და ქვეყანაზე გავლენის კუთხითაც. ის და მამუკა მდინარაძეც მუდმივად საუბრობდნენ, რომ ბრძოლა აქვთ გამოცხადებული დანაშაულთან. ძირითადად, იყო ორი მიმართულება, რაზეც ისინი საუბრობდნენ – კორუფცია და ნარკოდანაშაული.

ამ პოლიტიკის არათანმიმდევრულობაზეც უნდა ითქვას: იგივე ნარკოდანაშაულთან დაკავშირებით, ბოლო წლებში „ოცნების“ მიერ გატარებული ე.წ. რეფორმები და არსებული პრობლემები – მომხმარებელსა და გამსაღებელს შორის განსხვავების არქონა, სასჯელის არაპროპორციულობა, ზიანის შემცირების სერვისების არარსებობა და ა.შ. კიდევ უფრო აუარესებს სიტუაცია. ციხეების გადატვირთულობა ამის გამოც მკვეთრად გაიზარდა.

ფაქტია, რომ გამკაცრების პოლიტიკა აირჩიეს კობახიძემ და მდინარაძემ. ეს ტენდენცია ახლაც გრძელდება. ეს ტენდენციები შესამჩნევი იყო 2025 წლის დასაწყისიდან. ჩვენ გვახსოვს, როგორ იყო 2024 წლის ბოლოს დაკავებული ადამიანების სასამართლო პროცესები – დაუსაბუთებელი, პრობლემური წინასწარი პატიმრობები, განაჩენებიც.

მე სულ ვამბობ, რომ არ შეიძლება ავტორიტარიზმს ჰქონდეს დასასრული. იმის მაგივრად, რომ „ოცნება“ ფიქრობდეს ციხეების განტვირთვაზე, პირიქით იქცევა.

დიაგრამა საქსტატის 2026 წლის აგვისტოს ანგარიშიდან

პირველ კითხვას რომ დავუბრუნდეთ, შეიძლება თუ არა მკაცრი პოლიტიკა იყოს კრიმინალთან ბრძოლის გზა?

ისევ ნარკოპოლიტიკას რომ დავუბრუნდეთ, ნარკოტიკებთან დაკავშირებულ პრობლემები ადგილზეა, კიდევ უფრო გამწვავებული ფორმითაც. ვერ ხერხდება ეფექტიანი ბრძოლა და, როგორც წესი, ვიღებთ მომხმარებლების დასჯას. არ გვაქვს ამ პრობლემასთან ბრძოლის ალტერნატიული მეთოდები – პრევენცია, ზიანის შემცირება და ა.შ. გვაქვს მხოლოდ რეპრესიული პოლიტიკა.

თუ ჩავხედავთ დანაშაულების სტატისტიკას, ვნახავთ, რომ მაღალია ქურდობის მაჩვენებელიც. სახელმწიფო არც აქ დებს საკმარის თანხებს იმაში, რასაც სისტემური გადაწყვეტა სჭირდება. იქნება ეს განათლება, სოციალური მხარდაჭერა, ჯანდაცვა და ა.შ. მხოლოდ რეპრესიების გზით მიდის და შემდეგ აკავებს ამ ადამიანებს. ამას ემატება პოლიტიზებული მართლმსაჯულებაც. მთლიანობაში ვიღებთ სისტემას, რომელიც რეპრესიულ ბუნებას ატარებს.

სისხლის სამართლის პოლიტიკაზე როცა ვლაპარაკობთ, დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორია აჩვენებს, რომ ნულოვანი ტოლერანტობა იქნება თუ ირაკლი კობახიძის ნულოვანი თანაგრძნობა, საბოლოოდ, ასეთმა პოლიტიკამ მოიტანა ის, რომ ციხეები გადავსებულია, არც სასამართლო და პროკურატურა არის დამოუკიდებელი.

თუ მკაცრი მიდგომა პრობლემას ვერ აგვარებს, ციხეები ივსება და პატიმრების ყოფა გაუსაძლისია, რა არის ამ პოლიტიკის მიზანი, რატომ აკეთებს ამას „ოცნება?“

„ქართული ოცნების“ მთავარი ამოცანა არის ხალხი მართოს დისციპლინირების გზით და ნაკლებად ჰქონდეს პრობლემის გადაჭრის ეფექტური გზა.

ცალსახად შეგვიძლია იმის თქმა, რომ ბოლო ორ წელში, ქვეყანაში ავტორიტარიზმის მზარდი ტენდენცია მეტწილად დგას „ქართული ოცნების“ ორ საყრდენზე:

მკაცრი დისციპლინირება, რაც გულისხმობს დასჯის პოლიტიკას. არაა აუცილებელი პატიმარი იყო, შეიძლება პირობითი გქონდეს, ან ჯარიმა და ა.შ. მაგრამ ხარ მსჯავრდებული. ეს შიშის დათესვას ემსახურება.

პროპაგანდა, რომლითაც „ოცნება“ მეტ-ნაკლებად ახერხებს საზოგადოებრივი აზრის შექმნას. ძალაუფლების შენარჩუნებისთვის საჭიროა არა მხოლოდ ძალოვნების მხარდაჭერა, არამედ პოლიტიკური აზრის წარმოებაც, როცა, მაგალითად, პროპაგანდის მეშვეობით აყალბებ რეალობას, ყველა კრიტიკოსს მტრად ხატავ და ა.შ.

ბოლო პერიოდში ციხეში პატიმრების გარდაცვალების (სახალხო დამცველის ანგარიშებშიცაა ხაზგასმული), არასათანადო მოპყრობის არაერთი ფაქტი გასაჯაროვდა. ეს იმ ფონზე, როცა „ოცნების“ ხელისუფლებაში მოსვლის დროს „ნაციონალური მოძრაობის“ წინააღმდეგ მთავარ არგუმენტი სწორედ ციხეებში არსებული ვითარება იყო. ამაზე რას იტყვით?

„ქართული ოცნება“ [ხელისუფლებაში] მოვიდა, იმით, რომ [წინა ხელისუფლების დროს] პატიმრების დეჰუმანიზაცია ხდებოდა და მათ მიმართ არასათანადო მოპყრობა, რასაც ჰქონდა სისტემური ხასიათი.

ჩემთვის ძალიან ტრაგიკული იყო, როცა დავითაძის უმძიმეს საქმეზე გავიგეთ, ხოლო „ოცნების“ მაღალჩინოსნებისა და მისი პროპაგანდის პასუხები იყო ერთი მხრივ დამცინავი, მეორე მხრივ აქცენტი გადაიტანეს ოჯახზე. იმის მაგივრად, რომ ეთქვათ, ჩვენ გამოვიძიებთ, არავითარ შემთხვევაში არ დავტოვებთ არცერთ კითხვას და ა.შ. ეს იყო ჩემთვის წითელი ხაზი, რომლითაც „ოცნება“ დაადგა პატიმრის დეჰუმანიზაციის გზას.

თუ ჩვენ ისევ მივალთ იქ, რომ პატიმრების დეჰუმანიზაცია მოხდება და მათ სიტყვას ჩალის ფასი უნდა ჰქონდეს, მაშინ მივალთ ისევ იმ უმძიმეს მდგომარეობამდე. პენიტენციური სამსახურის უფროსი, გამოძიების დასრულებამდე რომ მადლობას ეუბნება თანამშრომლებს და ამბობს, რომ იქ არანაირი დარღვევა არ ყოფილა, ეს მესიჯი ძალიან ცუდია ციხის დირექციისთვის, რომელსაც ბრალი ედება ასეთ მძიმე დანაშაულზე.

ჩვენ გვაქვს უმძიმესი გამოცდილება საპატიმროებში. ამ გამოცდილების მქონე ხალხს, რომელიც ამ ტრავმებით გავიზარდეთ, არ უნდა გვაკადროს „ოცნებამ“, რომ ისევ მოხდეს პატიმრის დეჰუმანიზაცია და არ უნდა გვაკადროს, რომ მივიღოთ გადაჭედილი ციხეები, სადაც ადამიანის უფლებები არ იქნება დაცული.

გაგვიზიარეთ რა არის ამ პრობლემების გადაჭრის თქვენეული ხედვა?

ჩვენთვის, სოციალ-დემოკრატებისთვის, ძალიან მნიშვნელოვანია ორივე მიმართულება – არსებითი ცვლილებები სისხლის სამართლის პოლიტიკისა და პენიტენციური სამართლის მიმართულებებით.

მთავარი დამოუკიდებელი ინსტიტუტების ჩამოყალიბება: დამოუკიდებელი საგამოძიებო ორგანო, პროკურატურა და სასამართლო, რომელსაც უნდა ჰქონდეს მეტი ბერკეტი, ვიდრე დღეს აქვს. აღკვეთის ღონისძიებებზე მოსამართლეებს აქვთ ორი ალტერნატივა – პატიმრობა, ან გირაო. უფრო ხშირად პატიმრობას იყენებენ. უნდა არსებობდეს ალტერნატივები. მაგალითად, სათანადო ქცევის უზრუნველყოფა და პირადი თავდებობა – პრაქტიკაში უნდა გაფართოვდეს ამის გამოყენება. უნდა გაიზარდოს აღკვეთის გარეშე დატოვების პრაქტიკაც.

ვფიქრობ, არაძალადობრივი დანაშაულების დეკრიმინალიზაციაც უნდა მოხდეს, ან ასეთი დანაშაულების ნაწილზე მოიხსნას თავისუფლების აღვეთა. ეს ყველაფერი განტვირთავს სისხლის სამართის პოლიტიკას.

ჩვენ, როგორც სოციალური სახელმწიფოს ადვოკატები, ცხადია, სისხლის სამართლის პოლიტიკას არ ვუყურებთ განყენებულად. აქ ვხედავთ სახელმწიფოს სოციალური ფუნქციასაც – პოლიტიკა მხოლოდ დასჯაზე არ უნდა იყოს ორიენტირებული. სანამ პირი რაიმე დევიაციურ ქცევას გამოავლენს, უნდა ჰქონდეს მეტი მხარდაჭერა სახელმწიფოსგან – ჯანდაცვა, განათლება, სოციალური დაცვა და ა.შ. ცხადია, ადამიანთა ნაწილი მაინც მოხვდება ციხეში, მაგრამ ციხეც არ უნდა იყოს მხოლოდ სასჯელის მოხდის, ან დასჯის ფუნქციის მატარებელი ინსტიტუცია. ციხე არის რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის საშუალება, საიდანაც ადამიანი უნდა დაუბრუნდეს საზოგადოებას სრულფასოვანი, სტიგმისა და იარლიყების გარეშე.

ციხეები, სადაც 1000, 2000 ადამიანი იხდის სასჯელს, რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის ფუნქციას ვერ შეასრულებენ. ციხეების რეფორმაც გვჭირდება. არ შეიძლება არსებობდეს ამხელა ციხეები. პაატა სალიამ რომ თქვა, ციხეებს დავამატებთ და დიდ ციხეებს ავაშენებთო, არა, ციხეები უნდა იყოს ნაკლებ ადამიანზე გათვლილი. ალბათ, 200-300 მაქსიმუმ, სადაც გაიზრდება სოციალური მუშაკის, ფსიქოლოგის როლი, გაჩნდება დასაქმების პერსპექტივა, შესაძლებელი იქნება კვალიფიკაციის ამაღლება, განათლების მიცემა და ა.შ. ასეთი ფუნქციებით უნდა იყოს ციხე დატვირთული და არა მხოლოდ სადამსჯელო ამოცანებით.

ამინარიდები სახალხო დამცველის 2025 წლის ანგარიშიდან ციხეების მდგომარეობის შესახებ:

„ცალკეულ პენიტენციურ დაწესებულებებში კვლავ პრობლემურია სანიტარიულჰიგიენური პირობების, ვენტილაციის, ბუნებრივი განათების და პენიტენციური კოდექსით დადგენილი 4 კვ.მ. მინიმალური ფართობის უზრუნველყოფის საკითხი. პენიტენციურ დაწესებულებებში, ინფრასტრუქტურა კვლავ არ არის ადაპტირებული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებზე. დახურული და განსაკუთრებული რისკის დაწესებულებებში შხაპის კვირაში მხოლოდ ორჯერ მიღების შესაძლებლობა ვერ აკმაყოფილებს პატიმართა ჰიგიენურ მოთხოვნებს. №17 დაწესებულებაში დღემდე არ გაუქმებულა ე.წ. „ბარაკული“ ტიპის საერთო საცხოვრებლები, სადაც შეუძლებელია სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობების დაცვა“;

„გასული წლების მსგავსად, კვლავ სერიოზულ გამოწვევად რჩება დაწესებულებების გადატვირთულობა და ცალკეულ დაწესებულებებში არსებული არაფორმალური მმართველობა. საანგარიშო პერიოდში, რიგ შემთხვევებში, კვლავ პრობლემური იყო დეესკალაციის ოთახსა და სამარტოო (უსაფრთხო) საკანში პატიმრების ხანგრძლივი, არამიზნობრივი და დასჯის მიზნით მოთავსება, რაც, სახალხო დამცველის შეფასებით, სასტიკ, არაადამიანურ და ღირსების შემლახავ მოპყრობას უტოლდება. საანგარიშო პერიოდში ასევე გამოწვევა იყო არასათანადო მოპყრობის ფაქტების გამოვლენა და დოკუმენტირება, პატიმართა ადეკვატური სამედიცინო სერვისით უზრუნველყოფა და პენიტენციური დაწესებულებების ფიზიკური გარემო“;

„პატიმართა შორის ძალადობის გამომწვევი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია პენიტენციური დაწესებულებების გადატვირთულობა და ცალკეულ დაწესებულებებში არსებული არაფორმალური მმართველობა, რაც არასათანადო მოპყრობის სერიოზულ საფრთხეს წარმოშობს და ხშირად პატიმართა შორის ფიზიკური და მძიმე ფსიქოლოგიური ძალადობით ხასიათდება“.