ეპილეფსია: გენერალიზებული ტონურ-კლონური და პარციალური კრუნჩხვითი შეტევები. შენიშვნა: მელეპსინი ზოგადად არაეფექტურია აბსანსების (მცირე კრუნჩხვითი შეტევები) და მიოკლონური კრუნჩხვითი შეტევების დროს; …
სრულად- მოქმედი ნივთიერება
- კარბამაზეპინი (carbamazepine)
- ფორმა და შეფუთვა
- 200მგ ტაბლეტი №50 (2X25)
- მწარმოებელი
- World Medicine Ilac San. ve Tic. A.S., თურქეთი
- გაცემის წესი
- II ჯგუფი, გაიცემა ფორმა №3 რეცეპტით
რეგისტრაციის დეტალები
- ფარმაკოთერაპიული ჯგუფი
- ანტიეპილეფსიური საშუალებები, კარბოქსამიდის წარმოებულები
- ATC კოდი
- N03AF01
- რეგისტრაციის ნომერი
- რ-035995
- რეგისტრირებულია
- 29 ივლისი 2022, მოქმედებს 29 ივლისი 2027-მდე
- რეგისტრაციის მფლობელი
- World Medicine Ilac San. ve Tic. A.S. (თურქეთი)
- განმცხადებელი
- შპს „გლობალფარმი“
- GMP
- აქვს GMP სერტიფიკატი და აკმაყოფილებს კრიტერიუმებს
მელეპსინი — ინსტრუქცია ქართულად
რისთვის გამოიყენება
ეპილეფსია: გენერალიზებული ტონურ-კლონური და პარციალური კრუნჩხვითი შეტევები.
შენიშვნა: მელეპსინი ზოგადად არაეფექტურია აბსანსების (მცირე კრუნჩხვითი შეტევები) და მიოკლონური კრუნჩხვითი შეტევების დროს; გარდა ამისა, არსებობს მონაცემები, რომ კარბამაზეპინით თერაპიის დროს ატიპიური აბსანსების მქონე პაციენტებში შეიძლება გაიზარდოს კრუნჩხვითი შეტევების სიმძიმე.
პაროქსიზმული ტკივილი სამწვერა ნერვის ნევრალგიის დროს.
მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზის პროფილაქტიკა პაციენტებში, რომლებიც არ რეაგირებენ ლითიუმის პრეპარატებით თერაპიაზე.
მიღების წესი და დოზირება
მელეპსინით მკურნალობის დაწყებამდე, თუ ეს შესაძლებელია, ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმოშობის პაციენტებში უნდა ჩატარდეს სკრინინგი HLA-B*1502 ალელის არსებობაზე, რადგან სტივენს-ჯონსონის სინდრომის განვითარების მაღალი რისკი კარბამაზეპინის გამოყენების ფონზე მნიშვნელოვნად არის დაკავშირებული ამ ალელთან.
ეპილეფსია
კარბამაზეპინის დოზა ინდივიდუალურად უნდა შეირჩეს პაციენტის საჭიროებების მიხედვით ისე, რომ უზრუნველყოფილი იყოს კრუნჩხვითი შეტევების სათანადო კონტროლი. ოპტიმალური დოზის დასადგენად შესაძლოა მიზანშეწონილი იყოს პრეპარატის კონცენტრაციის განსაზღვრა სისხლის პლაზმაში. ეპილეფსიის მკურნალობისას პრეპარატის დოზამ, როგორც წესი, უნდა უზრუნველყოს სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინის საერთო კონცენტრაციის შენარჩუნება დაახლოებით 4-12 მკგ/მლ (15-70 მკმოლ/ლ) დიაპაზონში.
მოზრდილები
რეკომენდირებულია პრეპარატის დოზის თანდათან გაზრდა და ინდივიდუალურად კორექტირება პაციენტის საჭიროებების გათვალისწინებით.
პრეპარატის დღიური დოზა უნდა გაიყოს რამდენიმე დოზად, თუმცა თერაპიის საწყის ეტაპზე რეკომენდებული დოზაა 100-200 მგ კარბამაზეპინი ერთხელ ან ორჯერ დღე-ღამეში. შემდგომში საჭიროა პრეპარატის დოზის ნელა გაზრდა მანამ, სანამ არ მიიღწევა პაციენტის ადექვატური პასუხი მკურნალობაზე, რაც ხშირად შეინიშნება კარბამაზეპინის 800-1200 მგ დღიური დოზით გამოყენებისას, ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება საჭირო გახდეს პრეპარატის მიღება დღიური დოზით 1600 მგ ან თუნდაც 2000 მგ.
ხანდაზმული ასაკის პაციენტები (65 წლის და უფროსი ასაკის)
ხანდაზმულ პაციენტებში პრეპარატების ურთიერთქმედების პოტენციური რისკის გამო, კარბამაზეპინის დოზა უნდა შეირჩეს სიფრთხილით.
ბავშვები და მოზარდები
რეკომენდირებულია პრეპარატის დოზის თანდათან გაზრდა და ინდივიდუალურად კორექტირება პაციენტის საჭიროებების გათვალისწინებით. როგორც წესი, კარბამაზეპინის დღიური დოზაა 10-20 მგ/კგ, დაყოფილი რამდენიმე დოზად:
- ასაკი 5-10 წელი - დღიური დოზაა 400-600 მგ (2-3 ტაბლეტი), დაყოფილია რამდენიმე მიღებაზე, მაქსიმალური რეკომენდებული დოზაა 35 მგ/კგ დღე-ღამეში;
- ასაკი 10-15 წელი - დღიური დოზაა 600-1000 მგ (3-5 ტაბლეტი), დაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე, მაქსიმალური რეკომენდებული დოზა 1000 მგ დღე-ღამეში;
- 15 წელზე უფროსი ასაკი - დღიური დოზაა 800-1200 მგ (მოზრდილებში დოზის მსგავსი), მაქსიმალური რეკომენდებული დოზა არის 1200 მგ დღე-ღამეში.
მელეპსინის (პერორალური ტაბლეტების) გამოყენება არ არის რეკომენდებული მცირეწლოვან ბავშვებში.
თუ შესაძლებელია, უნდა ჩატარდეს მონოთერაპია ანტიეპილეფსიური საშუალებებით, თუმცა რამდენიმე ანტიეპილეფსიური პრეპარატის კომბინირებული გამოყენებისას რეკომენდებულია ზემოაღნიშნული სქემის გამოყენება კარბამაზეპინის დოზის გაზრდისთვის.
ანტიეპილეფსიური საშუალებებით უკვე მიმდინარე თერაპიის რეჟიმში მელეპსინის დამატებისას, პრეპარატის დოზა თანდათან უნდა გაიზარდოს, ხოლო სხვა ანტიეპილეფსიური საშუალებები უნდა იქნას გამოყენებული იმავე შემანარჩუნებელ დოზებში ან დაკორექტირდეს საჭიროების შემთხვევაში.
სამწვერა ნერვის ნევრალგია
საწყისი დოზა არის 200-400 მგ კარბამაზეპინი დღეში; პრეპარატის დოზა უნდა გაიზარდოს ნელა ყოველდღიურად, სანამ ტკივილი არ გაქრება (ჩვეულებრივ 200 მგ 3-4-ჯერ დღე-ღამეში). პაციენტთა უმრავლესობაში 200 მგ კარბამაზეპინის დოზა 3-4-ჯერ დღე-ღამეში საკმარისია ტკივილის გასაკონტროლებლად; ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება საჭირო გახდეს პრეპარატის გამოყენება 1600 მგ დღე-ღამური დოზით. თუმცა, რემისიის მიღწევის შემდეგ შემანარჩუნებელი დოზა თანდათან უნდა შემცირდეს მინიმალურ ეფექტურ დოზამდე. კარბამაზეპინის მაქსიმალური რეკომენდებული დღე-ღამური დოზა არის 1200 მგ. ტკივილის გაქრობის შემდეგ თანდათან უნდა შეამცირდეს დოზა და შეწყდეს პრეპარატის გამოყენება დაავადების რეციდივის განვითარების მომენტამდე.
ხანდაზმული ასაკის პაციენტები (65 წლის და უფროსი ასაკის)
დოზირება სამწვერა ნერვის ნევრალგიის დროს
ხანდაზმულ პაციენტებში პრეპარატებს შორის ურთიერთქმედების და ანტიეპილეფსიური საშუალებების ფარმაკოკინეტიკაში განსხვავებების გამო, კარბამაზეპინის დოზა უნდა შეირჩეს სიფრთხილით.
ხანდაზმულ პაციენტებში რეკომენდებული საწყისი დოზაა 100 მგ კარბამაზეპინი 2-ჯერ დღე-ღამეში; პრეპარატის დოზა უნდა გაიზარდოს ნელა ყოველდღიურად, სანამ ტკივილი არ გაქრება (ჩვეულებრივ 200 მგ 3-4-ჯერ დღე-ღამეში). შემდგომში შემანარჩუნებელი დოზა თანდათან უნდა შემცირდეს მინიმალურ ეფექტურ დოზამდე. კარბამაზეპინის მაქსიმალური რეკომენდებული დღე-ღამური დოზა არის 1200 მგ. ტკივილის გაქრობის შემდეგ დოზა თანდათან უნდა შემცირდეს და შეწყდეს პრეპარატის გამოყენება დაავადების რეციდივის განვითარების მომენტამდე.
მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზის პროფილაქტიკა პაციენტებში, რომლებიც არ რეაგირებენ ლითიუმის თერაპიაზე
საწყისი დოზა არის 400 მგ კარბამაზეპინი დღეში, დაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე; პრეპარატის დოზა თანდათან უნდა გაიზარდოს მანამ, სანამ არ მიიღწევა დაავადების სიმპტომების კონტროლი ან მთლიანი დღიური დოზა 1600 მგ, რამდენიმე დოზად დაყოფილი. როგორც წესი, კარბამაზეპინის სადღეღამისო დოზა არის 400-600 მგ, დაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე.
პაციენტების განსაკუთრებული ჯგუფები
პაციენტები თირკმლის/ღვიძლის ფუნქციის დარღვევით
მონაცემები კარბამაზეპინის ფარმაკოკინეტიკის შესახებ ღვიძლის ან თირკმელების ფუნქციის დარღვევის მქონე პაციენტებში არ არის.
გამოყენების წესი
ტაბლეტები მიიღება პერორალურად მცირე რაოდენობით სითხესთან ერთად, როგორიცაა ჭიქა წყალი; სადეღამისო დოზა, როგორც წესი, უნდა გაიყოს 2 ან 3 მიღებაზე. მელეპსინის მიღება შესაძლებელია ჭამის დროს ან მის შემდეგ, ასევე კვებებს შორის.
უკუჩვენებები
- ჰიპერმგრძნობელობა კარბამაზეპინის, მსგავსი ქიმიური სტრუქტურის სხვა პრეპარატების (მაგალითად, ტრიციკლური ანტიდეპრესანტების) ან პრეპარატის რომელიმე დამხმარე ნივთიერების მიმართ;
- ატრიოვენტრიკულური ბლოკადა;
- ძვლის ტვინის ფუნქციის დათრგუნვა ანამნეზში;
- ღვიძლის პორფირია ანამნეზში (მაგალითად, მწვავე წყვეტილი პორფირია, ვარიეგატნური პორფირია, გვიანი კანის პორფირია);
- მონოამინოქსიდაზას ინჰიბიტორების (მაო ინჰიბიტორების) ერთდროული გამოყენება.
სიფრთხილის ზომები
კარბამაზეპინის გამოყენებისას დაფიქსირდა აგრანულოციტოზისა და აპლასტური ანემიის განვითარების შემთხვევები, თუმცა ზემოაღნიშნული ცვლილებების ძალიან დაბალი სიხშირის გამო ძნელია მათი წარმოქმნის რისკის მნიშვნელობის შეფასება პრეპარატის გამოყენებისას. იმ სუბიექტების პოპულაციაში, რომლებმაც არ მიიღეს პრეპარატით თერაპია, აგრანულოციტოზისა და აპლასტური ანემიის განვითარების საერთო რისკი არის 4,7 შემთხვევა და 2,0 შემთხვევა, შესაბამისად, 1 მილიონ ადამიანზე წელიწადში.
კარბამაზეპინის გამოყენებისას აღინიშნა სისხლში თრომბოციტების ან ლეიკოციტების რაოდენობის შემცირების შემთხვევები (როგორც იშვიათად, ასევე ხშირად). პრეპარატით მკურნალობის დასაწყისში და პერიოდულად აუცილებელია სისხლის სრული ანალიზის მაჩვენებლების მონიტორინგი, მათ შორის თრომბოციტების რაოდენობა და, თუ შესაძლებელია, რეტიკულოციტების, აგრეთვე რკინის დონის სისხლის შრატში.
პაციენტები და მათი ახლობლები უნდა იყვნენ ინფორმირებული პრეპარატის ტოქსიკურობის ადრეული ნიშნებისა და სიმპტომების შესახებ, რომლებიც დაკავშირებულია პოტენციურ ჰემატოლოგიურ დარღვევებთან, ასევე კანისა და ღვიძლის სიმპტომებთან. პაციენტებმა დაუყოვნებლივ უნდა აცნობონ ექიმს ისეთი სიმპტომების შესახებ, როგორიცაა ცხელება, ყელის ტკივილი, გამონაყარი, პირის ღრუს წყლულები, ჰემატომები, რომლებიც წარმოიქმნება ქსოვილის მცირე დაზიანებისას, პეტექია ან ჰემორაგიული პურპურა.
იმ შემთხვევებში, როდესაც პრეპარატით თერაპიის ფონზე სისხლში ლეიკოციტების ან თრომბოციტების რაოდენობა ძალიან დაბალია ან მცირდება, საჭიროა პაციენტის მდგომარეობისა და სისხლის საერთო ანალიზის მაჩვენებლების გულდასმით კონტროლი. მძიმე, პროგრესირებადი ან კლინიკური სიმპტომებით ლეიკოპენიის განვითარებისას (მაგალითად, ცხელება ან ყელის ტკივილი), უნდა შეწყდეს მელეპსინის გამოყენება. პრეპარატის გამოყენება ასევე უნდა შეწყდეს, თუ განვითარდება რაიმე ნიშნები, რომლებიც მიუთითებს ძვლის ტვინის ფუნქციის მნიშვნელოვან დათრგუნვაზე.
პრეპარატით მკურნალობის დასაწყისში და პერიოდულად აუცილებელია ღვიძლის ფუნქციური მაჩვენებლების მონიტორინგი, განსაკუთრებით პაციენტებში ღვიძლის დაავადებით ანამნეზში და ხანდაზმულ პაციენტებში. იმ შემთხვევებში, როდესაც ღვიძლის დისფუნქციის სიმძიმე იზრდება ან ვითარდება ღვიძლის მწვავე დაავადება, მელეპსინის გამოყენება დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს.
პაციენტებში, რომლებიც იღებენ კარბამაზეპინით თერაპიას, შეიძლება აღინიშნოს ღვიძლის ფუნქციის დარღვევები, განსაკუთრებით სისხლში γ-გლუტამილტრანსფერაზას დონის მატება, რაც, სავარაუდოდ, განპირობებულია ღვიძლის ფერმენტების ინდუქციით. ფერმენტების ინდუქციის შედეგად სისხლში ტუტე ფოსფატაზის დონეც შეიძლება ზომიერად გაიზარდოს. ღვიძლში მეტაბოლიზმის სიჩქარის მატებასთან დაკავშირებული ზემოხსენებული ცვლილებები არ არის პრეპარატით თერაპიის შეწყვეტის ჩვენება.
ძალიან იშვიათ შემთხვევებში, კარბამაზეპინის გამოყენებისას აღინიშნებოდა მძიმე რეაქციები ღვიძლის მხრივ. ღვიძლის ფუნქციის დარღვევის ან ღვიძლის მწვავე დაავადების ნიშნებისა და სიმპტომების განვითარებისას აუცილებელია პაციენტის დაუყონებლივ გამოკვლევა, მელეპსინით თერაპია უნდა შეწყდეს გამოკვლევის შედეგების მიღებამდე.
პაციენტებს, რომლებიც მკურნალობდნენ ანტიეპილეფსიური საშუალებებით სხვადასხვა ჩვენებების გამო, აღენიშნებოდათ სუიციდური აზრები და ქცევა. ანტიეპილეფსიური საშუალებების გამოყენების რანდომიზებული პლაცებო კონტროლირებადი კვლევების მონაცემების მეტა-ანალიზის შედეგები მიუთითებს სუიციდური აზრებისა და ქცევის განვითარების რისკის უმნიშვნელო ზრდაზე (რისკის მომატებასთან დაკავშირებული მექანიზმი უცნობია), ამჟამად ხელმისაწვდომი მონაცემები არ გვაძლევს საშუალებას გამოვრიცხოთ გაზრდილი რისკის შესაძლებლობა კარბამაზეპინის გამოყენებისას.
ამიტომ, მელეპსინის გამოყენებისას უზრუნველყოფილი უნდა იყოს პაციენტების მონიტორინგი სუიციდური აზრებისა და ქცევის ნიშნებზე და საჭიროების შემთხვევაში უნდა ჩატარდეს შესაბამისი მკურნალობა. პაციენტებს (და მათ მომვლელებს) უნდა ეცნობოთ, რომ სუიციდური აზრების ან ქცევის ნიშნების განვითარების შემთხვევაში, უნდა მიმართონ ექიმს.
ძალიან იშვიათ შემთხვევებში, კანის მძიმე რეაქციები, მათ შორის ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი (ასევე ცნობილი როგორც ლაიელის სინდრომი) და სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, დაფიქსირდა პაციენტებში, რომლებიც იღებდნენ პრეპარატით თერაპიას. კანის მძიმე რეაქციების განვითარებისას შესაძლოა საჭირო გახდეს პაციენტის ჰოსპიტალიზაცია, რადგან მათ შეუძლიათ საფრთხე შეუქმნან პაციენტის სიცოცხლეს და გამოიწვიონ სიკვდილი. ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზის /სტივენს-ჯონსონის სინდრომის შემთხვევების უმეტესობა დაფიქსირდა თერაპიის პირველ თვეებში. ქვეყნებში, სადაც ძირითადად ევროპეიდური მოსახლეობაა, ზემოაღნიშნული რეაქციების სიხშირე შეფასებულია 1-6 შემთხვევა 10000 პაციენტზე, რომლებიც პირველად იღებენ პრეპარატით თერაპიას. თუ განვითარდა ნიშნები და სიმპტომები, რომლებიც მიუთითებენ კანის მძიმე რეაქციების განვითარებაზე (მაგალითად, სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, ლაიელის სინდრომი / ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი), მელეპსინის მიღება დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს და განხილული იყოს ალტერნატიული მკურნალობა.
კანის არასასურველი რეაქციები
მძიმე, ზოგჯერ ფატალური, კანის არასასურველი რეაქციები, მათ შორის ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი და სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, დაფიქსირდა პაციენტებში, რომლებიც მკურნალობდნენ კარბამაზეპინით. ქვეყნებში, სადაც ძირითადად ავეროპეიდური მოსახლეობა ცხოვრობს, ზემოაღნიშნული რეაქციების სიხშირე შეფასებულია 1-6 შემთხვევაზე 10000 პაციენტზე, რომლებიც პირველად იღებენ პრეპარატით თერაპიას, თუმცა ზოგიერთ აზიურ ქვეყანაში ეს რისკი დაახლოებით 10-ჯერ უფრო მაღალია.
არსებობს მზარდი მონაცემები იმისა, რომ სხვადასხვა HLA ალელები განაპირობებენ პაციენტების წინასწარ განწყობას იმუნური შუამავლობით გამოწვეული არასასურველი რეაქციების განვითარებისკენ.
HLA-B*1502 ალელი (ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმომავლობის პაციენტები, აგრეთვე სხვა აზიური წარმომავლობის პაციენტები)
ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმომავლობის პაციენტებში, კარბამაზეპინის გამოყენებისას სტივენს-ჯონსონის სინდრომის განვითარების რისკი მნიშვნელოვნად ასოცირდება HLA-B*1502 ალელთან. HLA-B*1502 ალელის განვითარების სიხშირე ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმოშობის სუბიექტებში არის დაახლოებით 10%. ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმოშობის პაციენტებში კარბამაზეპინით თერაპიის დაწყებამდე უნდა შემოწმდეს HLA-B*1502 ალელის არსებობა, თუ ეს შესაძლებელია. HLA-B*1502 ალელის მქონე პაციენტებში (კვლევის დადებითი შედეგი), კარბამაზეპინით თერაპია უნდა დაიწყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ალტერნატიული მკურნალობა არ არის ხელმისაწვდომი. პაციენტებს, რომლებსაც არ აქვთ HLA-B*1502 ალელი (უარყოფითი ტესტის შედეგი) არიან სტივენს-ჯონსონის სინდრომის განვითარების დაბალი რისკის ქვეშ, თუმცა ეს არასასურველი რეაქცია შეიძლება განვითარდეს ძალიან იშვიათ შემთხვევებში ასეთ პაციენტებში.
არსებობს მონაცემები, რომ ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზის/ სტივენს-ჯონსონის სინდრომის მძიმე ფორმის რისკი იზრდება სხვა აზიური წარმომავლობის პაციენტებში, რომლებიც მკურნალობენ კარბამაზეპინით. განხილული უნდა იყოს საკითხი სხვა აზიური წარმომავლობის პაციენტებში (მიეკუთვნებიან რისკის ჯგუფს) HLA-B*1502 ალელის არსებობაზე სკრინინგის ჩატარების შესახებ ამ ალელის მაღალი სიხშირის გამო (მაგ. სუბიექტების 15%-ზე მეტში ფილიპინებსა და მალაიზიაში).
HLA-B*1502 ალელის არსებობის სიხშირე ევროპული, აფრიკული და ლათინოამერიკული წარმოშობის სუბიექტებში, ისევე როგორც სუბიექტებში იაპონიიდან და კორეიდან, უმნიშვნელოა (1%-ზე ნაკლები).
ალელი HLA-A*3101 (ევროპული წარმოშობის და იაპონელი პაციენტები)
არსებობს მონაცემები, რომ კანის არასასურველი რეაქციების რისკი, მათ შორის სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი, DRESS, ან მწვავე გენერალიზებული ეგზანთემატოზური პუსტულოზის ან მაკულოპაპულური გამონაყარის უფრო მსუბუქი ფორმები, იზრდება ევროპელ და იაპონელ HLA-A*3101 ალელის მქონე პაციენტებში, რომლებიც იღებენ კარბამაზეპინით თერაპიას.
HLA-A*3101 ალელის სიხშირე მნიშვნელოვნად განსხვავდება სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფებში. HLA-A*3101 ალელის სიხშირე ევროპული წარმოშობის სუბიექტებში არის 2-5% და დაახლოებით 10% სუბიექტებში იაპონიიდან.
HLA-A*3101 ალელის მქონე პაციენტებში, რომლებიც იღებენ კარბამაზეპინით თერაპიას, კანის არასასურველი რეაქციების რისკი (ძირითადად უფრო მსუბუქი ფორმები) შეიძლება გაიზარდოს 5%-დან (ზოგადი პოპულაცია) 26%-მდე (ჩრდილოევროპული წარმოშობის პაციენტები); პაციენტებში HLA-A*3101 ალელის გარეშე, რომლებიც იღებენ მედიკამენტურ თერაპიას, აღნიშნული რისკი შეიძლება შემცირდეს 5%-დან 3.8%-მდე.
ამჟამად, არ არის საკმარისი მონაცემები კარბამაზეპინით მკურნალობის დაწყებამდე HLA-A*3101 ალელის არსებობაზე პაციენტების სკრინინგის აუცილებლობის შესახებ.
ევროპული წარმოშობის პაციენტებში და პაციენტებში იაპონიიდან HLA-A*3101 ალელით, კარბამაზეპინით თერაპია უნდა ცატარდეს იმ შემთხვევებში, როდესაც მისი სარგებელი აღემატება პოტენციურ რისკებს.
კანის სხვა არასასურველი რეაქციები
პრეპარატის გამოყენების ფონზე შეიძლება ასევე აღინიშნოს უმნიშვნელოდ გამოხატული კანის არასასურველი რეაქციები, მაგალითად, იზოლირებული მაკულარული ან მაკულოპაპულოზური ეგზანთემა; უმეტეს შემთხვევაში, ისინი გარდამავალია და არ წარმოადგენს საფრთხეს პაციენტის სიცოცხლისთვის. როგორც წესი, ისინი ქრება რამდენიმე დღეში ან კვირაში მკურნალობის გაგრძელებისას ან პრეპარატის დოზის შემცირების შემდეგ. თუმცა, ვინაიდან კანის უფრო მძიმე არასასურველი რეაქციების ადრეული ნიშნების დიფერენციალური დიაგნოსტიკა და კანის მსუბუქი გარდამავალი არასასურველი რეაქციების დიფერენციალური დიაგნოსტიკა შეიძლება იყოს რთული, აუცილებელია პაციენტზე ფრთხილად დაკვირვება და პრეპარატის გამოყენების დაუყოვნებლივ შეწყვეტა იმ შემთხვევებში, როდესაც არასასურველი რეაქციების სიმძიმე იზრდება მკურნალობის გაგრძელებისას.
არ არსებობს მონაცემები, რომ HLA-B*1502 ალელი არის პროგნოზირებადი რისკფაქტორი უფრო მსუბუქი კანის არასასურველი რეაქციების განვითარებისთვის, რომლებიც დაკავშირებულია კარბამაზეპინის გამოყენებასთან, როგორიცაა ანტიეპილეფსიური საშუალებების მიმართ ჰიპერმგრძნობელობის სინდრომი ან გამონაყარის მსუბუქი ფორმები (მაკულოპაპულოზური გამონაყარი).
ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები
პრეპარატის გამოყენებისას შეიძლება განვითარდეს ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები, მათ შორის DRESS, ადამიანის ჰერპესის ვირუსის მე-6 ტიპის რეაქტივაცია, ასოცირებული DRESS-თან, დაგვიანებული ტიპის ჰიპერმგრძნობელობის სინდრომი სხვადასხვა ორგანოების დაზიანებით, რომელიც ხასიათდება სხეულის ტემპერატურის მომატებით, გამონაყარით, ვასკულიტით, ლიმფადენოპათიით, ფსევდოლიმფომით, ართრალგიით. ლეიკოპენიით, ეოზინოფილიით, ჰეპატოსპლენომეგალიით, ღვიძლის ფუნქციური მაჩვენებლების დარღვევით და ნაღვლის სადინრის გაქრობის სინდრომით (ღვიძლისშიდა ნაღვლის სადინარების განადგურება და გაქრობა) (ზემოხსენებული ცვლილებები შეიძლება დაფიქსირდეს სხვადასხვა კომბინაციებში, ასევე შეიძლება აღინიშნოს დარღვევები სხვა ორგანოების მხრივ, როგორიცაა ფილტვები, თირკმელები, კუჭქვეშა ჯირკვალი, მიოკარდიუმი, მსხვილი ნაწლავი).
როგორც წესი, ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციების ნიშნებისა და სიმპტომების განვითარებისას, მელეპსინის მიღება დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს.
პაციენტებს, რომლებსაც აღენიშნებათ ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები კარბამაზეპინის გამოყენებისას, უნდა ეცნობოთ, რომ მათ შეიძლება განუვითარდეთ ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები ოქსკარბაზეპინის გამოყენებისას (შემთხვევების 25-30%-ში).
შეიძლება განვითარდეს ჯვარედინი ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები კარბამაზეპინის და ანტიეპილეფსიური საშუალებების მიმართ, რომლებიც შეიცავს არომატულ რგოლს მათ სტრუქტურაში (მაგალითად, ფენიტოინი, პრიმიდონი და ფენობარბიტალი).
მელეპსინის გამოყენებისას პაციენტებში შერეული კრუნჩხვითი შეტევებით, რომლებიც მოიცავს აბსანსებს (როგორც ტიპიური, ისე არატიპიური ფორმები), სიფრთხილეა საჭირო, რადგან ასეთ სიტუაციებში შეიძლება გაიზარდოს კრუნჩხვითი შეტევების სიმძიმე. იმ შემთხვევებში, როდესაც კრუნჩხვითი შეტევების სიმძიმე იზრდება, აუცილებელია პრეპარატის გამოყენების შეწყვეტა.
კრუნჩხვითი შეტევების სიხშირე შეიძლება გაიზარდოს კარბამაზეპინის პერორალური დოზირების ფორმებიდან სუპოზიტორების სახით კარბამაზეპინით მკურნალობაზე გადასვლისას.
დოზის შემცირების და მოხსნის სინდრომი
კარბამაზეპინით თერაპიის მკვეთრი შეწყვეტისას შეიძლება განვითარდეს კრუნჩხვითი შეტევები, ამიტომ აუცილებელია პრეპარატის დოზის თანდათანობით შემცირება. თუ აუციელებელია მელეპსინით მკურნალობის ერთბაშად შეწყვეტა ეპილეფსიის მქონე პაციენტებში, სხვა ანტიეპილეფსიური საშუალებებით თერაპიაზე გადასვლა, საჭიროების შემთხვევაში, უნდა განხორციელდეს შესაბამისი პრეპარატების გამოყენების ფონზე.
ურთიერთქმედება სხვა წამლებთან
CYP3A4 არის ციტოქრომ P450 სისტემის მთავარი იზოფერმენტი, რომელიც მონაწილეობს კარბამაზეპინის აქტიური მეტაბოლიტის, კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის ფორმირებაში. CYP3A4 ინჰიბიტორებთან ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება გაიზარდოს კარბამაზეპინის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში, რის შედეგადაც შეიძლება განვითარდეს პრეპარატის არასასურველი რეაქციები. CYP3A4 ინდუქტორებთან ერთად გამოყენებისას კარბამაზეპინის მეტაბოლიზმის სიჩქარე შეიძლება გაიზარდოს, რის შედეგადაც შეიძლება შემცირდეს პრეპარატის კონცენტრაცია სისხლის შრატში და მისი თერაპიული ეფექტი.
კარბამაზეპინთან კომბინაციაში CYP3A4 ინდუქტორების გამოყენების შეწყვეტისას, პრეპარატის პლაზმური კონცენტრაცია შეიძლება გაიზარდოს მისი მეტაბოლიზმის სიჩქარის შემცირების გამო.
კარბამაზეპინი არის CYP3A4 და ღვიძლის სხვა ფერმენტული სისტემების ძლიერი ინდუქტორი, რომლებიც მონაწილეობენ ბიოტრანსფორმაციის პროცესის I და II ფაზებში, ამიტომ ერთდროულად გამოყენებული პრეპარატების პლაზმური კონცენტრაციები, რომელთა ბიოტრანსფორმაციაში უპირატესად მონაწილეობს CYP3A4, შეიძლება შემცირდეს მათი მეტაბოლიზმის სიჩქარის გაზრდის გამო.
ადამიანებში მიკროსომური ფერმენტი ეპოქსიდჰიდროლაზა მონაწილეობს კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდიდან 10,11-ტრანსდიოლის წარმოებულის წარმოქმნაში. კარბამაზეპინის ეპოქსიდჰიდროლაზას ინჰიბიტორებთან ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება გაიზარდოს კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში.
სამკურნალო საშუალებები, რომლებთან ერთადაც კარბამაზეპინის გამოყენება უკუნაჩვენებია
კარბამაზეპინის კომბინირებული გამოყენება მაო ინჰიბიტორებთან უკუნაჩვენებია; მაო-ს ინჰიბიტორების გამოყენება უნდა შეწყდეს მელეპსინით თერაპიის დაწყებამდე მინიმუმ 2 კვირით ადრე (ან უფრო ადრე, კლინიკური სიტუაციიდან გამომდინარე).
სამკურნალო საშუალებები, რომელთა ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება გაიზარდოს კარბამაზეპინის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში
სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინის კონცენტრაციის მატებისას შეიძლება განვითარდეს არასასურველი რეაქციები (მაგალითად, თავბრუსხვევა, ძილიანობა, ატაქსია, დიპლოპია), ამიტომ საჭიროა დოზის კორექტირება ან/და სისხლში კარბამაზეპინის დონის კონტროლი პლაზმაში მელეპსინის გამოყენებისას შემდეგ პრეპარატებთან ერთად:
- ტკივილგამაყუჩებელი, ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები: დექსტროპროპოქსიფენი;
- ანდროგენები: დანაზოლი;
- ანტიბაქტერიული საშუალებები: ციპროფლოქსაცინი, მაკროლიდური ჯგუფის ანტიბიოტიკები, როგორიცაა ერითრომიცინი, კლარითრომიცინი;
- ანტიდეპრესანტები: ფლუოქსეტინი, ფლუვოქსამინი, პაროქსეტინი, ტრაზოდონი;
- ანტიეპილეფსიური საშუალებები: ვიგაბატრინი;
- სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებები: აზოლის ჯგუფის პრეპარატები, მაგალითად, იტრაკონაზოლი, კეტოკონაზოლი, ფლუკონაზოლი, ვორიკონაზოლი (პაციენტებისთვის, რომლებიც მკურნალობენ ვორიკონაზოლით ან იტრაკონაზოლით, შეიძლება რეკომენდებული იყოს ალტერნატიული ანტიეპილეფსიური საშუალებებით თერაპია);
- ანტიჰისტამინები: ლორატადინი;
- ანტიფსიქოზური საშუალებები: ოლანზაპინი;
- ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო საშუალებები: იზონიაზიდი;
- ანტივირუსული საშუალებები: პროტეაზას ინჰიბიტორები ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსით (აივ) გამოწვეული ინფექციის სამკურნალოდ, როგორიცაა რიტონავირი;
- კარბოანჰიდრაზას ინჰიბიტორები: აცეტაზოლამიდი;
- მედიკამენტები, რომლებიც გამოიყენება გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების დროს: დილთიაზემი, ვერაპამილი;
- პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებების დროს: შესაძლოა ციმეტიდინი, ომეპრაზოლი;
- სხვები: გრეიფრუტის წვენი, ნიკოტინამიდი (მხოლოდ მაღალი დოზებით).
სამკურნალო საშუალებები, რომლებმაც ერთდროულად გამოყენებისას შეიძლება გაზარდონ კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის (კარბამაზეპინის აქტიური მეტაბოლიტი) კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში
სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის კონცენტრაციის მატებასთან ერთად შეიძლება განვითარდეს არასასურველი რეაქციები (მაგალითად, თავბრუსხვევა, ძილიანობა, ატაქსია, დიპლოპია), ამიტომ აუცილებელია პრეპარატის დოზის შესაბამისად კორექტირება და/ან კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის დონის კონტროლი სისხლის პლაზმაში მელეპსინის კომბინირებული გამოყენებისას ქვეთიაპინთან, პრიმიდონთან, პროგაბიდთან, ვალპროის მჟავასთან, ვალქტამიდთან და ვალპრომიდთან.
სამკურნალო საშუალებები, რომელთა ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება შემცირდეს კარბამაზეპინის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში
შეიძლება საჭირო გახდეს კარბამაზეპინის დოზის კორექტირება შემდეგ სამკურნალო საშუალებებთან ერთად გამოყენებისას:
- ანტიეპილეფსიური საშუალებები: ოქსკარბაზეპინი, ფენობარბიტალი, ფენიტოინი (ფენიტოინით ინტოქსიკაციის თავიდან ასაცილებლად და სისხლის პლაზმაში კარბამაზეიპნის სუბთერაპიული კონცენტრაციების მიღწევის პრევენციისთვის, რეკომენდებულია კარბამაზეპინის გამოყენების დაწყებამდე ფენიტოინის დოზის იმგვარად კორექტირება, რომ მისი პლაზმური კონცენტრაცია იყოს არაუმეტეს 13 მკგ/მლ), ფოსფენიტოინი, პრიმიდონი და შესაძლოა კლონაზეპამი (მონაცემები გარკვეულწილად წინააღმდეგობრივია);
- სიმსივნის საწინააღმდეგო საშუალებები: ცისპლატინი ან დოქსორუბიცინი;
- ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო საშუალებები: რიფამპიცინი;
- ბრონქოდილატატორები ან პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება ბრონქული ასთმის სამკურნალოდ: თეოფილინი, ამინოფილინი;
- დერმატოლოგიაში გამოყენებული პრეპარატები: იზოტრეტინოინი;
- სხვა: წმინდა კრაზანას შემცველი მცენარეული პრეპარატები (Hypericumperforatum).
კარბამაზეპინის ზემოქმედება ერთდროულად მიღებული სამკურნალო საშუალებების პლაზმურ კონცენტრაციაზე
კარბამაზეპინთან ერთად მიღებისას ზოგიერთი პრეპარატის პლაზმური კონცენტრაცია შეიძლება შემცირდეს, ამასთან მათი ეფექტი შეიძლება შემცირდეს ან აღმოიფხვრას. კარბამაზეპინთან კომბინირებისას შეიძლება საჭირო გახდეს შემდეგი პრეპარატების დოზის კორექცია (კლინიკური სიტუაციის გათვალისწინებით):
- ტკივილგამაყუჩებელი, ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები: ბუპრენორფინი, მეტადონი, პარაცეტამოლი (კარბამაზეპინისა და პარაცეტამოლის (აცეტამინოფენი) ხანგრძლივი გამოყენება შეიძლება ასოცირებული იყოს ჰეპატოტოქსიურ ეფექტებთან), ტრამადოლი;
- ანტიბაქტერიული საშუალებები: დოქსიციკლინი, რიფაბუტინი;
- ანტიკოაგულანტები: პერორალური ანტიკოაგულანტები, როგორიცაა ვარფარინი, აცენოკუმაროლი, რივაროქსაბანი, დაბიგატრანი, აპიქსაბანი და ედოქსაბანი;
- ანტიდეპრესანტები: ბუპროპიონი, ციტალოპრამი, მიანსერინი, სერტრალინი, ტრაზოდონი, ტრიციკლური ანტიდეპრესანტები, როგორიცაა იმიპრამინი, ამიტრიპტილინი, ნორტრიპტილინი, კლომიპრამინი;
- ღებინების საწინააღმდეგო საშუალებები: აპრეპიტანტი;
- ანტიეპილეფსიური საშუალებები: კლობაზამი, კლონაზეპამი, ეთოსუქსიმიდი, ლამოტრიჯინი, ოქსკარბაზეპინი, პრიმიდონი, ტიაგაბინი, ტოპირამატი, ვალპროის მჟავა, ზონისამიდი.
ფენიტოინთან ინტოქსიკაციის თავიდან ასაცილებლად და სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინის სუბთერაპიული კონცენტრაციების მიღწევის თავიდან პრევენციისთვის, რეკომენდებულია ფენიტოინის დოზის კორექტირება კარბამაზეპინის გამოყენების დაწყებამდე ისე, რომ მისი კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში არ იყოს 13 მკგ/მლ-ზე მეტი; იშვიათ შემთხვევებში აღინიშნა მეფენიტოინის პლაზმური კონცენტრაციის მომატება.
- სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებები: იტრაკონაზოლი, ვორიკონაზოლი (პაციენტებისთვის, რომლებიც მკურნალობენ ვორიკონაზოლით ან იტრაკონაზოლით, შეიძლება რეკომენდებული იყოს ალტერნატიული ანტიეპილეფსიური საშუალებებით თერაპია);
- ანტიჰელმინთური საშუალებები: ალბენდაზოლი;
- სიმსივნის საწინააღმდეგო საშუალებები: იმატინიბი, ციკლოფოსფამიდი, ლაპატინიბი, ტემსიროლიმუსი;
- ანტიფსიქოზური საშუალებები: კლოზაპინი, ჰალოპერიდოლი და ბროპერიდოლი, ოლანზაპინი, ქვეთიაპინი, რისპერიდონი, არიპიპრაზოლი, პალიპერიდონი;
- ანტივირუსული საშუალებები: პროტეაზას ინჰიბიტორები აივ ინფექციის სამკურნალოდ, მაგ. ინდინავირი, რიტონავირი, საქვინავირი;
- ანქსიოლიზური საშუალებები: ალპრაზოლამი;
- ბრონქოდილატატორები ან პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება ბრონქული ასთმის სამკურნალოდ: თეოფილინი;
- კონტრაცეპტივები: ჰორმონალური კონტრაცეპტივები (რეკომენდებულია კონტრაცეფციის ალტერნატიული მეთოდების გამოყენება);
- მედიკამენტები, რომლებიც გამოიყენება გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების დროს: დიგოქსინი, სიმვასტატინი, ატორვასტატინი, ლოვასტატინი, ცერივასტატინი, ივაბრადინი, კალციუმის არხის ბლოკატორები დიჰიდროპირიდინის წარმოებულების ჯგუფიდან, როგორიცაა ფელოდიპინი;
- კორტიკოსტეროიდები: გლუკოკორტიკოსტეროიდები, როგორიცაა პრედნიზოლონი, დექსამეტაზონი;
- პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება ერექციული დისფუნქციის დროს: ტადალაფილი;
- იმუნოსუპრესანტები: ციკლოსპორინი, ევეროლიმუსი, ტაკროლიმუსი, სიროლიმუსი;
- მედიკამენტები, რომლებიც გამოიყენება ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებების დროს: ლევოთიროქსინი;
- სხვა: ესტროგენების და/ან პროგესტერონის შემცველი პრეპარატები.
სამკურნალო საშუალებები, რომელთა გამოყენება კარბამაზეპინთან ერთად საჭიროებს ყურადღებით განხილვას
ლევეტირაცეტამი
არსებობს ცნობები, რომ ლევეტირაცეტამთან ერთდროული გამოყენებისას კარბამაზეპინის ტოქსიკური მოქმედება ძლიერდება.
იზონიაზიდი
ცნობილია, რომ კარბამაზეპინთან ერთად გამოყენებისას იზონიაზიდის ჰეპატოტოქსიური მოქმედება ძლიერდება.
ლითიუმის პრეპარატები
ლითიუმის პრეპარატებისა და კარბამაზეპინის ერთობლივი გამოყენებისას ნეიროტოქსიური ეფექტი შეიძლება გაძლიერდეს, მიუხედავად იმისა, რომ ლითიუმის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში თერაპიულ დიაპაზონშია.
მეტოკლოპრამიდი, ძლიერი ტრანკვილიზატორები (მაგ., ჰალოპერიდოლი, თიორიდაზინი)
კარბამაზეპინის კომბინირებული გამოყენებისას მეტოკლოპრამიდთან ან ძლიერ ტრანკვილიზატორებთან, როგორიცაა ჰალოპერიდოლი, თიორიდაზინი, შეიძლება გაიზარდოს ნერვული სისტემის მხრივ არასასურველი რეაქციების სიხშირე.
დიურეტიკები
კარბამაზეპინისა და ზოგიერთი დიურეტიკის (ჰიდროქლორთიაზიდი, ფუროსემიდი) ერთობლივი გამოყენებისას შეიძლება განვითარდეს ჰიპონატრიემია, რომელსაც თან ახლავს კლინიკური სიმპტომების განვითარება.
არამადეპოლარიზებელი მიორელაქსანტები
კარბამაზეპინთან ერთად გამოყენებისას არამადეპოლარიზებული მიორელაქსანტების ეფექტურობა (მაგ., პანკურონიუმი) შეიძლება შემცირდეს. მელეპსინთან კომბინირებისას უნდა გაიზარდოს არადეპოლარიზებული მიორელაქსანტების დოზები, ამასთან პაციენტებში უნდა ჩატარდეს ფრთხილი მონიტორინგი იმის გამო, რომ ნეიროკუნთოვანი გამტარობა აღდგება მოსალოდნელზე უფრო სწრაფად.
ალკოჰოლი
კარბამაზეპინის გამოყენებისას, ისევე როგორც სხვა ფსიქოაქტიური პრეპარატების გამოყენებისას, ალკოჰოლის ტოლერანტობა შეიძლება შემცირდეს. პაციენტებისთვის, რომლებიც იღებენ მელეპსინით თერაპიას, არ არის რეკომენდებული ალკოჰოლის მიღება.
პირდაპირი მოქმედების პერორალური ანტიკოაგულანტები (რივაროქსაბანი, დაბიგატრანი, აპიქსაბანი და ედოქსაბანი)
კარბამაზეპინთან ერთდროული გამოყენებისას, პირდაპირი მოქმედების პერორალური ანტიკოაგულანტების (რივაროქსაბანი, დაბიგატრანი, აპიქსაბანი და ედოქსაბანი) პლაზმური კონცენტრაცია შეიძლება შემცირდეს, რაც იწვევს თრომბოზის განვიტარების რისკის გაზრდას. ამიტომ, იმ შემთხვევებში, როდესაც არსებობს ასეთი კომბინაციების გამოყენების აუცილებლობა, რეკომენდებულია პაციენტების ფრთხილად მონიტორინგი თრომბოზის ნიშნებისა და სიმპტომების გამოვლენაზე.
გავლენა სეროლოგიურ შედეგებზე
კარბამაზეპინმა შეიძლება ხელი შეუშალოს მაღალეფექტური თხევადი ქრომატოგრაფიით სისხლში პერფენაზინის კონცენტრაციის განსაზღვრისთვის კვლევის შედეგებს (შეიძლება აღინიშნოს ცრუ დადებითი შედეგები).
კარბამაზეპინმა და მისმა მეტაბოლიტმა კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდმა შეიძლება ხელი შეუშალოს ფლუორესცენტური პოლარიზაციის იმუნოანალიზის მეთოდით სისხლში ტრიციკლური ანტიდეპრესანტების კონცენტრაციის განსაზღვრისთის კვლევის შედეგებს (შეიძლება აღინიშნოს ცრუ დადებითი შედეგები).
ორსულობა და ძუძუთი კვება
რისკების მოკლე აღწერა
ეპილეფსიით დაავადებული დედებისგან დაბადებული ბავშვები, რომლებსაც არ ჩატარებიათ დაავადების სათანადო მკურნალობა, უფრო მიდრეკილნი არიან განვითარების დარღვევების, მათ შორის თანდაყოლილი დეფექტების მიმართ. არსებობს ცნობები განვითარების დარღვევების, თანდაყოლილი მანკების, მათ შორის ხერხემლის არხის არასრული დახურვის (სპინაბიფიდა) და სხვა თანდაყოლილი ანომალიების შესახებ, როგორიცაა თავის ქალას და სახის დეფექტები, როგორიცაა ტუჩის/სასის ნაპრალი, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მანკები, ჰიპოსპადია და სხვადასხვა ორგანოთა სისტემის ანომალიები, დაკავშირებული ქალებში ორსულობის დროს კარბამაზეპინის გამოყენებასთან. ქალები, რომლებიც ორსულობის დროს იღებენ მელეპსინს, ინფორმირებული უნდა იყვნენ თანდაყოლილი მანკების განვითარების შესაძლო გაზრდილი რისკისა და ანტენატალური სკრინინგის საჭიროების შესახებ. ჩრდილოეთ ამერიკის ორსულობათა რეესტრის მონაცემების მიხედვით, მნიშვნელოვანი თანდაყოლილი განვითარების დარღვევები (განვითარების სტრუქტურული ანომალიები, რომლებიც ქირურგიული, სამედიცინო ან კოსმეტიკური მნიშვნელობისაა) დიაგნოსტირებული ბავშვებში დაბადებიდან 12 კვირის განმავლობაში, დაფიქსირდა შემთხვევების 3%-ში (95% სანდოობის ინტერვალი: 2.1-4.2%), როდესაც ქალები იღებდნენ კარბამაზეპინს მონოთერაპიის სახით ორსულობის პირველ ტრიმესტრში, და შემთხვევების 1.1% (95% სანდოობის ინტერვალი: 0.35-2.5%), როდესაც ქალები არ მკურნალობდნენ ანტიეპილეფსიური საშუალებებით ორსულობის დროს (შეფარდებითი რისკის მაჩვენებელი იყო 2.7; 95 % სანდოობის ინტერვალი: 1,1-7,0).
კლინიკური მნიშვნელობა
გასათვალისწინებელია შემდეგი ინფორმაცია:
- ეპილეფსიით დაავადებულ ქალებში მელეპსინი ორსულობის პერიოდში გამოყენებული უნდა იყოს უკიდურესი სიფრთხილით;
- მელეპსინის გამოყენებასთან დაკავშირებული მოსალოდნელი სარგებელი და პოტენციური რისკები გულდასმით უნდა შეფასდეს ქალებში, რომლებიც გეგმავენ ორსულობას, ქალებში, რომლებშიც პრეპარატით თერაპიის დროს დადგენილია ორსულობა ან ქალებში, რომლებშიც ორსულობის დროს საჭირო ხდება ამ პრეპარატით მკურნალობის დაწყება, განსაკუთრებით ორსულობის პირველი 3 თვე;
- რეპროდუქციული ასაკის ქალებში მელეპსინი გამოყენებული უნდა მონოთერაპიაში და იმ შემთხვევებში, როდესაც ეს შესაძლებელია, ვინაიდან თანდაყოლილი განვითარების დარღვევების სიხშირე ბავშვებში, რომელთა დედებიც იღებდნენ თერაპიას რამდენიმე ანტიეპილეფსიური საშუალებებით, უფრო მაღალია, ვიდრე ბავშვებში, რომელთა დედებმა მიიღეს მონოთერაპია ანტიეპილეფსიური საშუალებით (განვითარების თანდაყოლილი დარღვევების რისკის მაჩვენებელი შეიძლება განსხვავდებოდეს პრეპარატების კომბინაციის მიხედვით, რომელთა შემადგენლობაშიც შედის კარბამაზეპინი, და შეიძლება გაიზარდოს კომბინირებულ თერაპიაში ვალპროატის გამოყენებისას);
- პრეპარატი გამოყენებული უნდა იყოს მინიმალური ეფექტური დოზით და უნდა გაკონტროლდეს მისი დონე სისხლის პლაზმაში; კარბამაზეპინის პლაზმური კონცენტრაცია შეიძლება შენარჩუნდეს თერაპიული დიაპაზონის ქვედა ზღვრულ დონეზე (4-12 მკგ/მლ) იმ პირობით, რომ ამასთან მიღწეულია კრუნჩხვითი შეტევების სათანადო კონტროლი (ამჟამად არსებობს მონაცემები, რომ თანდაყოლილი დეფექტების რისკი შეიძლება დამოკიდებული იყოს პრეპარატის დოზაზე; თანდაყოლილი დეფექტების სიხშირე კარბამაზეპინის დღეში 400 მგ-ზე ნაკლები დოზით გამოყენებისას უფრო დაბალია, ვიდრე უფრო მაღალი დოზებით გამოყენებისას);
- ქალები, რომლებიც იღებენ მელეპსინით თერაპიას ორსულობის დროს, უნდა იყვნენ ინფორმირებული თანდაყოლილი დეფექტების შესაძლო გაზრდილი რისკის და ანტენატალური სკრინინგის საჭიროების შესახებ;
- ორსულობის დროს ქალებმა არ უნდა შეწყვიტონ ეფექტური ანტიეპილეფსიური თერაპია, ვინაიდან დაავადების გამწვავებას შესაძლოა თან ახლდეს უარყოფითი შედეგები ქალისა და ნაყოფის ჯანმრთელობისთვის.
მონიტორინგი და პროფილაქტიკური ღონისძიებები
ცნობილია, რომ ორსულობის პერიოდში შეიძლება განვითარდეს ფოლიუმის მჟავას დეფიციტი; არსებობს ცნობები, რომ დეფიციტის ხარისხი იზრდება ანტიეპილეფსიური საშუალებების გამოყენებისას. ფოლიუმის მჟავას დეფიციტის დროს შეიძლება გაიზარდოს თანდაყოლილი დეფექტების სიხშირე ეპილეფსიის მქონე დედების შვულებში, რომლებიც იღებენ ანტიეპილეფსიურ თერაპიას. ამიტომ, ქალებისთვის, რომლებიც მკურნალობენ მელეპსინით, რეკომენდებულია რომ ფოლიუმის მჟავას მიღება ორსულობამდე და ორსულობის დროს.
ახალშობილი ბავშვები
ახალშობილებში ჰემოსტაზის სისტემის დარღვევების თავიდან ასაცილებლად, ქალებში ორსულობის ბოლო კვირების განმავლობაში, რომლებიც იღებენ მელეპსინს, ასევე ახალშობილებში, გამოყენებული უნდა იყოს ვიტამინი K1.
არსებობს ცნობები კრუნჩხვების და/ან სუნთქვის დათრგუნვის შემთხვევების შესახებ ახალშობილებში, რომელთა დედებიც იღებდნენ კომბინირებულ თერაპიას კარბამაზეპინით და სხვა ანტიეპილეფსიური საშუალებებით. ასევე ახალშობილებში აღინიშნა ღებინების, დიარეის და/ან არასაკმარისი კვების შემთხვევები, დაკავშირებული ორსულობის დროს დედის მიერ კარბამაზეპინის გამოყენებასთან. ზემოაღნიშნული რეაქციები შეიძლება იყოს ახალშობილებში მოხსნის სინდრომის გამოვლინება.
ცხოველებზე ჩატარებულ კვლევებში აღმოჩნდა, რომ პრეპარატს აქვს რეპროდუქციული ტოქსიკურობა.
ლაქტაცია
კარბამაზეპინი გამოიყოფა დედის რძეში (პრეპარატის კონცენტრაცია დედის რძეში არის პლაზმური კონცენტრაციის დაახლოებით 25-60%). ლაქტაციის პერიოდში ქალებში მელეპსინის გამოყენებისას აუცილებელია შეფასდეს ძუძუთი კვების სარგებელი და ბავშვში არასასურველი რეაქციების პოტენციური რისკი. პრეპარატი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ქალებში ძუძუთი კვების პერიოდში, იმ შემთხვევებში, როდესაც ტარდება ძუძუთი კვებაზე მყოფი ბავშვების მონიტორინგი, რომელიც მიზნად ისახავს შესაძლო არასასურველი რეაქციების გამოვლენას (მაგალითად, მნიშვნელოვანი ხარისხით გამოხატული ძილიანობა, კანის ალერგიული რეაქციები). ქოლესტატიური ჰეპატიტის შემთხვევები დაფიქსირდა ახალშობილებში, რომლებიც ექვემდებარებოდნენ კარბამაზეპინის ზემოქმედებას ანტენატალურ პერიოდში და/ან ძუძუთი კვების დროს. ამიტომ აუცილებელია ძუძუთი კვებაზე მყოფი ბავშვების გულდასმით დაკვირვება, რომელთა დედებიც იღებენ მელეპსინით თერაპიას, ღვიძლისა და სანაღვლე გზების მხრივ არასასურველი რეაქციების გამოსავლენად.
ფერტილობა
ძალიან იშვიათ შემთხვევებში, მამაკაცებში, დაფიქსირდა პრეპარატის უარყოფითი გავლენა ფერტილობაზე და/ან სპერმატოგენეზის დარღვევაზე.
რეპროდუქციული ასაკის ქალები და მამაკაცები/კონტრაცეფცია
კარბამაზეპინი არის ღვიძლის ფერმენტების ინდუქტორი, ამიტომ მელეპსინთან ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება შემცირდეს პერორალური კონტრაცეპტივების ეფექტურობა, რომელთა შემადგენლობაში შედის ესტროგენები და/ან პროგესტერონი. რეპროდუქციული ასაკის ქალებმა, რომლებიც იღებენ მელეპსინით თერაპიას, უნდა გამოიყენონ ეფექტური კონტრაცეფციის ეფექტური მეთოდები მკურნალობის დროს და მკურნალობის შეწყვეტიდან 28 დღის განმავლობაში. ქალები, რომლებიც იღებენ კარბამაზეპინს, სასურველია გადავიდნენ კონტრაცეფციის მეთოდზე, რომელზედაც გავლენას არ ახდენენ პრეპარატები, რომლებიც აინდუცირებენ ფერმენტებს (მაგალითად, სპილენძის საშვილოსნოსშიდა სპირალები და ლევონორგესტრელის გამომყოფი საშვილოსნოსშიდა სპირალები ან დეპო-პრეპარატების ინექციები, რომლებიც შეიცავენ მხოლოდ პროგესტოგენს).
გავლენა ავტომობილის მართვაზე
პაციენტებში რეაქციების სიჩქარე შეიძლება შემცირდეს ისეთი მდგომარეობებისას, რომლებიც დაკავშირებულია კრუნჩხვითი შეტევების და არასასურველი რეაქციების განვითარებასთან, მათ შორის თავბრუსხვევა, ძილიანობა, ატაქსია, დიპლოპია, აკომოდაციის დარღვევა და მხედველობის სიმკვეთრის დარღვევა, რომლებიც დაფიქსირდა კარბამაზეპინის გამოყენებისას, განსაკუთრებით მკურნალობის დასაწყისში ან დოზის კორექტირებისას. ამიტომ მელეპსინის გამოყენებისას პაციენტები განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა იყვნენ ავტოტრანსპორტის და მექანიზმების მართვისას.
ფერტილობა, გამოყენება ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში
გვერდითი მოვლენები
უსაფრთხოების პროფილის მოკლე აღწერა
ზოგიერთი სახის გვერდითი რეაქცია, როგორიცაა ცენტრალური ნერვული სისტემის მხრივ (ცნს) (თავბრუსხვევა, თავის ტკივილი, ატაქსია, ძილიანობა, დაღლილობა, დიპლოპია), კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მხრივ (გულისრევა, ღებინება) და კანის ალერგიული რეაქციები, აღინიშნა ძალიან ხშირად ან ხშირად, განსაკუთრებით თერაპიის დასაწყისში, ხანდაზმულ პაციენტებში პრეპარატის ძალიან მაღალი საწყისი დოზით გამოყენებისას.
დოზადამოკიდებული არასასურველი რეაქციები ჩვეულებრივ ქრება რამდენიმე დღეში სპონტანურად ან დოზის დროებითი შემცირების შემდეგ. არასასურველი რეაქციები ცენტრალური ნერვული სისტემის მხრივ შეიძლება განვითარდეს შედარებით ჭარბი დოზირების ან სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინის კონცენტრაციის მნიშვნელოვანი ცვლილების გამო. ასეთ სიტუაციებში რეკომენდებულია პრეპარატის კონცენტრაციის მონიტორინგი სისხლის პლაზმაში და დღე-ღამური დოზის დაყოფა უფრო მეტი რაოდენობის მიღებაზე (მაგალითად, 3-4 დოზა).
არასასურველი რეაქციების ჩამონათვალი
არასასურველი რეაქციები, რომლებიც დაფიქსირდა კლინიკურ კვლევებში და სპონტანურ ცნობებში, ჩამოთვლილია ქვემოთ MedDRA სისტემურ-ორგანოთა კლასების მიხედვით. თითოეულ კატეგორიაში არასასურველი რეაქციები კლასიფიცირდება სიხშირის მიხედვით და წარმოდგენილია კლების მიხედვით. არასასურველი რეაქციების სიხშირის პარამეტრები განისაზღვრება შემდეგნაირად: ძალიან ხშირად (≥ 1/10); ხშირად (≥ 1/100, მაგრამ < 1/10); არახშირად (≥ 1/1000, მაგრამ < 1/100); იშვიათად (≥ 1/10000 მაგრამ < 1/1000); ძალიან იშვიათად (< 1/10000); სიხშირე უცნობია (შეუძლებელია შეფასდეს არსებული მონაცემებით). სიხშირის თითოეულ ჯგუფში, გვერდითი რეაქციები წარმოდგენილია სიმძიმის შემცირების მიხედვით.
სისხლისა და ლიმფური სისტემის მხრივ: ძალიან ხშირად - ლეიკოპენია; ხშირად - თრომბოციტოპენია, ეოზინოფილია; იშვიათად - ლეიკოციტოზი, ლიმფადენოპათია; ძალიან იშვიათად - აგრანულოციტოზი, აპლასტიკური ანემია, პანციტოპენია, ძვლის ტვინის წითელი უჯრედების პარციალური აპლაზია, ანემია, მეგალობლასტური ანემია, რეტიკულოციტოზი, ჰემოლიზური ანემია; სიხშირე უცნობია - ძვლის ტვინის ფუნქციის დათრგუნვა.
იმუნური სისტემის მხრივ: იშვიათად - დაგვიანებული ტიპის ჰიპერმგრძნობელობის სინდრომი სხვადასხვა ორგანოების დაზიანებით, რომელსაც ახასიათებს სხეულის მომატებული ტემპერატურა, გამონაყარი, ვასკულიტი, ლიმფადენოპათია, ფსევდოლიმფომა, ართრალგია, ლეიკოპენია, ეოზინოფილია, ჰეპატოსპლენომეგალია, დარღვევები ღვიძლის ფუნქციური მაჩვენებლების მხრივ და სანაღვლე სადინრების გაქრობის (ღვიძლშიდა სანაღვლე გზების განადგურება და გაქრობა) (ზემოხსენებული ცვლილებები შეიძლება დაფიქსირდეს სხვადასხვა კომბინაციებში, ასევე შეიძლება აღინიშნოს სხვა ორგანოების მხრივ დარღვევები, როგორიცაა ფილტვები, თირკმელები, კუჭქვეშა ჯირკვლები, მიოკარდიუმი, მსხვილი ნაწლავი); ძალიან იშვიათად - ანაფილაქსიური რეაქციები, შეშუპება, ანგიონევროზული შეშუპება, ჰიპოგამაგლობულინემია; სიხშირე უცნობია* - წამლისმიერი გამონაყარი ეოზინოფილიით და სისტემური სიმპტომებით (DRESS).
ინფექციური და პარაზიტული დაავადებები: სიხშირე უცნობია * - ადამიანის ჰერპეს ვირუსის მე-6 ტიპის რეაქტივაცია.
ენდოკრინული სისტემის მხრივ: ხშირად - შეშუპება, ორგანიზმში სითხის შეკავება, წონის მომატება, ჰიპონატრიემია და სისხლის ოსმოლარობის დაქვეითება (კარბამაზეპინს აქვს ანტიდიურეზული ჰორმონის მსგავსი ეფექტი), რომელსაც იშვიათ შემთხვევებში თან ახლავს ჰიპერჰიდრატაცია (სისუსტე, ღებინება, თავის ტკივილი, ცნობიერების არევა, ნევროლოგიური დარღვევები); ძალიან იშვიათად - გალაქტორეა, გინეკომასტია.
ნივთიერებათა ცვლის და კვების მხრივ: იშვიათად - ფოლიუმის მჟავას დეფიციტი, მადის დაქვეითება; ძალიან იშვიათად - მწვავე პორფირია (მწვავე წყვეტილი პორფირია, ვარიეგატული პორფირია), ქრონიკული პორფირია (გვიანი კანის პორფირია).
ფსიქიკური დარღვევები: იშვიათად - ჰალუცინაციები (მხედველობითი და სმენითი), დეპრესია, აგრესია, აგზნება, შფოთვა, დაბნეულობა; ძალიან იშვიათად - ფსიქოზის კლინიკური ნიშნების განვითარება.
ნერვული სისტემის მხრივ: ძალიან ხშირად - ატაქსია, თავბრუსხვევა, ძილიანობა; ხშირად - დიპლოპია, თავის ტკივილი; არახშირად - პათოლოგიური უნებლიე მოძრაობები (მაგალითად, ტრემორი, ასტერიქსისი, დისტონია, ტიკი), ნისტაგმი; იშვიათად - დისკინეზია, თვალის მოძრაობის დარღვევა, მეტყველების დარღვევა (მაგ. დიზართრია ან დაბნეული მეტყველება), ქორეოათეტოზი, პერიფერიული ნეიროპათია, პარესთეზია, დამბლა; ძალიან იშვიათად - ავთვისებიანი ნეიროლეფსიური სინდრომი, ასეპტიური მენინგიტი მიოკლონუსით და ეოზინოფილიით პერიფერიულ სისხლში, დისგევზია; სიხშირე უცნობია * - სედაცია, მეხსიერების დაქვეითება.
მხედველობის ორგანოს მხრივ: ხშირად - აკომოდაციის დარღვევა (მაგალითად, მხედველობის დარღვევა); ძალიან იშვიათად - ლინზის დაბინდვა, კონიუნქტივიტი.
სმენის ორგანოსა და ლაბირინთის მხრივ: ძალიან იშვიათად - სმენის დაქვეითება, როგორიცაა ხმაური ყურებში, ჰიპერაკუზია, ჰიპოაკუზია, ხმის სიმაღლის აღქმის ცვლილება.
გულის მხრივ: იშვიათად - გულის გამტარობის დარღვევა; ძალიან იშვიათად - არითმია, ატრიოვენტრიკულური ბლოკადა გონების დაკარგვასთან ერთად, ბრადიკარდია, გულის შეგუბებითი უკმარისობა, გულის იშემიური დაავადების სიმპტომების გამწვავება.
სისხლძარღვების მხრივ: იშვიათად - არტერიული ჰიპერტენზია ან არტერიული ჰიპოტენზია; ძალიან იშვიათად - ცირკულატორული კოლაფსი, ემბოლია (მაგალითად, ფილტვის ემბოლია), თრომბოფლებიტი.
სასუნთქი სისტემის, გულმკერდის ორგანოებისა და შუასაყარის მხრივ: ძალიან იშვიათად - ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები ფილტვების მხრივ, რომლებიც ხასიათდება, მაგალითად, სხეულის ტემპერატურის მომატებით ქოშინით, პნევმონიტით ან პნევმონიით.
კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მხრივ: ძალიან ხშირად - ღებინება, გულისრევა; ხშირად - პირის სიმშრალე; არახშირად - დიარეა, ყაბზობა; იშვიათად - მუცლის ტკივილი; ძალიან იშვიათად - პანკრეატიტი, გლოსიტი, სტომატიტი; სიხშირე უცნობია * - კოლიტი.
ღვიძლისა და სანაღვლე გზების მხრივ: იშვიათად - ჰეპატიტი (ქოლესტაზური, პარენქიმატოზული (ჰეპატოცელულარული) ან შერეული ტიპის), ნაღვლის სადინრების გაქრობის სინდრომი, სიყვითლე; ძალიან იშვიათად - ღვიძლის უკმარისობა, ღვიძლის გრანულომატოზური დაზიანება.
კანისა და კანქვეშა ქსოვილების მხრივ: ძალიან ხშირად - ჭინჭრის ციება, რომელიც შეიძლება იყოს ალერგიული დერმატიტის გამოვლინება; იშვიათად - ექსფოლიაციური დერმატიტი; იშვიათად - სისტემური წითელი მგლურა, ქავილი; ძალიან იშვიათად - სტივენს-ჯონსონის სინდრომი (იშვიათად აღირიცხება აზიის ზოგიერთ ქვეყანაში), ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი, ფოტომგრძნობელობის რეაქციები, მულტიფორმული ერითემა, კვანძოვანი ერითემა, კანის პიგმენტაციის დარღვევები, პურპურა, აკნე, გაძლიერებული ოფლიანობა, ალოპეცია, ჰირსუტიზმი; სიხშირე უცნობია * - მწვავე გენერალიზებული ეგზანთემატოზური პუსტულოზი, ლიქენოიდური კერატოზი, ონიქომადეზი.
ჩონჩხ-კუნთოვანი და შემაერთებელი ქსოვილის მხრივ: იშვიათად - კუნთების სისუსტე; ძალიან იშვიათად - ძვლიოვანი ქსოვილის მეტაბოლიზმის დარღვევა (სისხლის პლაზმაში კალციუმის დონის დაქვეითება და სისხლში 25-ჰიდროქსიკალციფეროლის კონცენტრაცია), რომელსაც თან ახლავს ოსტეომალაცია/ოსტეოპოროზი, ართრალგია, მიალგია, კუნთების სპაზმი; სიხშირე უცნობია * - მოტეხილობები.
თირკმელებისა და საშარდე გზების მხრივ: ძალიან იშვიათად - ტუბულოინტერსტიციული ნეფრიტი, თირკმლის უკმარისობა, თირკმლის ფუნქციის დარღვევა (მაგალითად, ალბუმინურია, ჰემატურია, ოლიგურია, სისხლში შარდოვანას მომატება/აზოთემია), შარდის შეკავება, გახშირებული შარდვა.
სასქესო ორგანოებისა და სარძევე ჯირკვლების მხრივ: ძალიან იშვიათად - სექსუალური დარღვევები/ერექციული დისფუნქცია, სპერმატოგენეზის დარღვევა (სათესლე სითხეში სპერმატოზოიდების რაოდენობის და/ან მათი მოძრაობის დაქვეითება).
ზოგადი დარღვევები და დარღვევები ინექციის ადგილზე: ძალიან ხშირად - დაღლილობა.
გავლენა ლაბორატორიული და ინსტრუმენტული კვლევების შედეგებზე: ძალიან ხშირად - სისხლში γ-გლუტამილტრანსფერაზას დონის მატება (დაკავშირებულია ღვიძლის ფერმენტების ინდუქციასთან; როგორც წესი, მას არ აქვს კლინიკური მნიშვნელობა); ხშირად - სისხლში ტუტე ფოსფატაზის დონის მატება; იშვიათად - სისხლში ტრანსამინაზების დონის მომატება; ძალიან იშვიათად - თვალისშიდა წნევის მომატება, სისხლში ქოლესტერინის მომატება, სისხლში მაღალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინების დონის მომატება, სისხლში ტრიგლიცერიდების დონის მომატება, ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციური მაჩვენებლების მხრივ დარღვევა (L-თიროქსინის კონცენტრაციის დაქვეითება სისხლში (თავისუფალი თიროქსინი, თიროქსინი, ტრიიოდთირონინი) და სისხლში თირეოტროპული ჰორმონის კონცენტრაციის მომატება, როგორც წესი, კლინიკური სიმპტომების განვითარების გარეშე), სისხლში პროლაქტინის დონის მატება; სიხშირე უცნობია * - ძვლის მინერალური სიმკვრივის დაქვეითება.
ტრავმები, ინტოქსიკაციები და მანიპულაციების გართულებები: სიხშირე უცნობია * - დაცემა (დაკავშირებული ატაქსიასთან, თავბრუსხვევასთან, ძილიანობასთან, არტერიულ ჰიპოტენზიასთან, დაბნეულობასთან, სედაციასთან, რომლებიც ვითარდება პრეპარატის გამოყენებისას).
- არასასურველი რეაქციები, რომლებიც აღინიშნა სპონტანურ ცნობებში.
პაციენტებში, რომლებიც მკურნალობდნენ კარბამაზეპინით ხანგრძლივი დროის განმავლობაში, აღინიშნა ძვლის მინერალური სიმკვრივის დაქვეითების, ოსტეოპენიის, ოსტეოპოროზის და მოტეხილობების შემთხვევები (კარბამაზეპინის ზემოქმედების მექანიზმი ძვლის მეტაბოლიზმზე უცნობია).
არსებობს მზარდი მტკიცებულება გენეტიკურ მარკერებსა და კანის არასასურველ რეაქციებს შორის კავშირის შესახებ, როგორიცაა სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი, DRESS, მწვავე გენერალიზებული ეგზანთემატოზური პუსტულოზი და მაკულოპაპულური გამონაყარი. კარბამაზეპინის გამოყენებასთან დაკავშირებული ზემოხსენებული რეაქციები დაფიქსირდა ევროპული წარმოშობის პაციენტებში და იაპონიიდან, რომლებსაც ჰქონდათ HLA-A * 3101 ალელი. არასასურველი რეაქციები, როგორიცაა სტივენს-ჯონსონის სინდრომი და ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი, მნიშვნელოვნად იყო დაკავშირებული პრეპარატის გამოყენებასთან ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმოშობის პაციენტებში, ასევე აზიური წარმოშობის სხვა პაციენტებში, რომლებსაც ჰქონდათ გენეტიკური მარკერი, როგორიცაა HLA-B* ალელი. 1502 წ.
საეჭვო არასასურველი რეაქციების შესახებ შეტყობინებები
საეჭვო არასასურველი რეაქციების შესახებ შეტყობინება პრეპარატის რეგისტრაციის შემდეგ მნიშვნელოვანია. თუ პაციენტს განუითარდა სამკურნალო საშუალებაზე სერიოზული არასასურველი რეაქცია ან ახალი არასასურველი რეაქცია, რომელიც არ არის აღწერილი ამ განყოფილებაში, გთხოვთ, აცნობოთ ფარმაკოზედამხედველობის ეროვნული სისტემის შესაბამისად.
ჭარბი დოზა
ნიშნები და სიმპტომები
პრეპარატის დოზის გადაჭარბების ნიშნები და სიმპტომები მოიცავს ცენტრალური ნერვული სისტემის, გულ-სისხლძარღვთა და სუნთქვის სისტემების დარღვევებს, ასევე არასასურველ რეაქციებს, რომლებიც ჩამოთვლილია პუნქტში „არასასურველი რეაქციები":
- ცენტრალური ნერვული სისტემის მხრივ: ცენტრალური ნერვული სისტემის ფუნქციის დათრგუნვა, დეზორიენტაცია, ცნობიერების დათრგუნვა, ძილიანობა, აგზნება, ჰალუცინაციები, კომა, ბუნდოვანი მხედველობა, მეტყველების მოშლა, დიზართრია, ნისტაგმი, ატაქსია, დისკინეზია, ჰიპერრეფლექსია, რომელიც შემდგომში იცვლება ჰიპორეფლექსიით, კრუნჩხვები, ფსიქომოტორული დარღვევები, მიოკლონუსი, ჰიპოთერმია, მიდრიაზი;
- სასუნთქი სისტემის მხრივ: სუნთქვის დათრგუნვა, ფილტვების შეშუპება;
- გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მხრივ: ტაქიკარდია, არტერიული ჰიპოტენზია და ზოგჯერ არტერიული ჰიპერტენზია, გულის გამტარობის დარღვევა QRS კომპლექსის გაფართოებით, გულის გაჩერებასთან დაკავშირებული გონების დაკარგვა;
- კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მხრივ: ღებინება, კუჭის დაცლის სიჩქარის შემცირება, ნაწლავების მოტორიკის დაქვეითება;
- ჩონჩხ-კუნთოვანი სისტემის მხრივ: ზოგიერთ შემთხვევაში აღინიშნა რაბდომიოლიზი, დაკავშირებული კარბამაზეპინის ტოქსიკურ მოქმედებასთან;
- თირკმელების მხრივ: შარდის შეკავება, ოლიგურია ან ანურია; ორგანიზმში სითხის შეკავება, ჰიპერჰიდრატაცია (კარბამაზეპინს აქვს ანტიდიურეზული ჰორმონის მსგავსი მოქმედება);
- ლაბორატორიული კვლევების შედეგების მხრივ: ჰიპონატრიემია, შესაძლოა მეტაბოლური აციდოზი, შესაძლოა ჰიპერგლიკემია, სისხლში კრეატინფოსფოკინაზას (კუნთების ფრაქციის) დონის მომატება.
მკურნალობა
სპეციფიკური ანტიდოტი უცნობია.
მკურნალობა უნდა ჩატარდეს საავადმყოფოში პაციენტის კლინიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით; კარბამაზეპინის დოზის გადაჭარბების დასადასტურებლად და მისი სიმძიმის შესაფასებლად აუცილებელია პრეპარატის კონცენტრაციის გაზომვა სისხლის პლაზმაში.
აუცილებელია კუჭის შიგთავსის ევაკუაცია, კუჭის ამორეცხვა, გააქტიურებული ნახშირის გამოყენება (კუჭის შიგთავსის ევაკუაციის დაყოვნების შემთხვევაში, შეიძლება აღინიშნოს პრეპარატის შეწოვის შეფერხება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში, რის შედეგადაც ვითარდება ინტოქსიკაციის რეციდივი აღდგენის პერიოდში). აუცილებელია ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში შემანარჩუნებელი მკურნალობის ჩატარება, გულის ფუნქციის მონიტორინგი და ელექტროლიტური დისბალანსის ფრთხილად გამოსწორება.
სპეციალური რეკომენდაციები
რეკომენდებულია ჰემოპერფუზია გააქტიურებული ნახშირის გამოყენებით. ჰემოდიალიზი ეფექტურია კარბამაზეპინის ჭარბი დოზირების თერაპიისას.
მოსალოდნელია ინტოქსიკაციის სიმპტომების რეციდივი და სიმძიმის მომატება დოზის გადაჭარბებიდან მე-2 და მე-3 დღეს, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში პრეპარატის დაგვიანებული შეწოვის გამო.
შემადგენლობა
ტაბლეტი შეიცავს
აქტიური ნივთიერება: კარბამაზეპინი 200 მგ.
დამხმარე ნივთიერებები: მიკროკრისტალური ცელულოზა, ნატრიუმის კარმელოზა, უწყლო კოლოიდური სილიციუმის დიოქსიდი, მაგნიუმის სტეარატი.
პრეპარატის ათქ კოდი N03AF01
შენახვის პირობები
ინახება ნესტენისგან დაცულ ადგილას არაუმეტეს 25°C ტემპერატურაზე.
ინახება ბავშვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას!
ვარგისიანობის ვადა
3 წელი წარმოების თარიღიდან.
არ გამოიყენოთ ვარგისობის ვადის გასვლის შემდეგ.
აფთიაქიდან გაცემის წესი
ფარმაცევტული პროდუქტის ჯგუფი II, გაიცემა ფორმა №3 რეცეპტით.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
ნერვულ სისტემაზე მოქმედი საშუალებები. ანტიეპილეფსიური საშუალებები. კარბოქსამიდის წარმოებულები.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
ფარმაკოდინამიკა
როგორც ანტიეპილეფსიური საშუალება, კარბამაზეპინი ეფექტურია პარციალური კრუნჩხვითი შეტევების დროს (მარტივი და რთული) მეორადი გენერალიზაციით ან მის გარეშე, გენერალიზებული ტონურ-კლონური კრუნჩხვითი შეტევების დროს, აგრეთვე ზემოთ ჩამოთვლილი ტიპის კრუნჩხვითი შეტევების კომბინირებისას.
მელეპსინის შემადგენლობაში შემავალი აქტიური ნივთიერების კარბამაზეპინის მოქმედების მექანიზმი ნაწილობრივ შესწავლილია. კარბამაზეპინი ასტაბილიზებს ზედმეტად აგზნებულ ნერვული უჯრედების მემბრანებს, ხელს უშლის ნერვულ უჯრედებში განმეორებითი მოქმედების პოტენციალის წარმოქმნას და თრგუნავს ამგზნები ნერვული იმპულსების სინაფსურ გადაცემას. ვარაუდობენ, რომ პრეპარატის მოქმედების ძირითადი მექანიზმი არის დეპოლარიზებულ ნეირონებში ნატრიუმზე დამოკიდებული მოქმედების პოტენციალის განმეორებითი ფორმირების დათრგუნვა პოტენციალზე დამოკიდებული ნატრიუმის არხების ბლოკადის გამო.
კარბამაზეპინის ანტიეპილეფსიური მოქმედება შეიძლება განპირობებული იყოს გლუტამატის გამოყოფის დათრგუნვით და ნერვული უჯრედების მემბრანების სტაბილიზაციით, ხოლო პრეპარატის ანტიმანიური მოქმედება შეიძლება განპირობებული იყოს დოფამინისა და ნორადრენალინის მეტაბოლიზმზე ინჰიბიტორული ზემოქმედებით.
ფარმაკოკინეტიკა
შეწოვა
კარბამაზეპინი ტაბლეტების სახით პერორალურად მიღებისას თითქმის მთლიანად, მაგრამ შედარებით ნელა შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში. ჩვეულებრივი გამოყოფის პირობებში ტაბლეტების სახით ერთჯერადი პერორალური დოზის მიღების შემდეგ, კარბამაზეპინის საშუალო მაქსიმალური პლაზმური კონცენტრაცია მიიღწევა 12 საათის განმავლობაში (საღეჭი ტაბლეტები - 6 საათი, პერორალური სიროფი - 2 საათი). არ აღინიშნა კლინიკურად მნიშვნელოვანი განსხვავებები აქტიური ნივთიერების შეწოვის ხარისხში, როდესაც ის გამოიყენებოდა სხვადასხვა პერორალური დოზირების ფორმებში. კარბამაზეპინის ერთჯერადი პერორალური მიღების შემდეგ 400 მგ დოზით (ტაბლეტები), უცვლელი პრეპარატის საშუალო მაქსიმალური კონცენტრაცია პლაზმაში იყო დაახლოებით 4,5 მკგ/მლ.
კარბამაზეპინის ბიოშეღწევადობა სხვადასხვა პერორალური დოზირების ფორმებში გამოყენებისას შეადგენს 85-100%.
საკვების მიღება მნიშვნელოვნად არ მოქმედებს კარბამაზეპინის შეწოვის სიჩქარეზე და ხარისხზე, მიუხედავად მისი გამოყენების დოზირების ფორმისა.
პრეპარატის წონასწორული კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში მიიღწევა დაახლოებით 1-2 კვირის განმავლობაში, კარბამაზეპინის (ავტოინდუქცია) და ერთდროულად გამოყენებული პრეპარატების (ჰეტეროინდუქცია) ღვიძლის ფერმენტებზე ინდუცირებული ეფექტის გათვალისწინებით, აგრეთვე მკურნალობის დაწყებამდე პაციენტის მდგომარეობის, პრეპარატის დოზის და თერაპიის ხანგრძლივობის გათვალისწინებით.
კარბამაზეპინის ბიოშეღწევადობა სხვადასხვა პრეპარატების შემადგენლობაში მისი გამოყენებისას შეიძლება განსხვავდებოდეს; თერაპიის ეფექტურობის დაქვეითების, კრუნჩხვითი შეტევების ან არასასურველი რეაქციების განვითარების და სიმძიმის თავიდან ასაცილებლად, მიზანშეწონილია მკურნალობა ერთი და იგივე პრეპარატით.
განაწილება
კარბამაზეპინის სისხლის შრატის ცილებთან შეკავშირების ხარისხი შეადგენს 70-80%-ს. კარბამაზეპინის უცვლელი ფორმის კონცენტრაცია ზურგტვინის სითხეში და ნერწყვში შედარებულია პრეპარატის კონცენტრაციასთან, რომელიც არ არის დაკავშირებული პლაზმის ცილებთან (20-30%). კარბამაზეპინის კონცენტრაცია დედის რძეში არის სისხლის პლაზმაში არსებულის 25-60%.
კარბამაზეპინი კვეთს პლაცენტურ ბარიერს. კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში სრული შეწოვის პირობებში, პრეპარატის განაწილების მოცულობა შეადგენს 0,8-1,9 ლ/კგ.
ბიოტრანსფორმაცია
კარბამაზეპინი მეტაბოლიზდება ღვიძლში. მეტაბოლიზმის პროცესში ყველაზე მნიშვნელოვანია ეპოქსიდური გზა, სადაც ბიოტრანსფორმაციის შედეგად წარმოიქმნება პრეპარატის ძირითადი მეტაბოლიტები 10,11-ტრანსდიოლის წარმოებული და მისი გლუკურონიდი.
ციტოქრომ P450 სისტემის მთავარი იზოფერმენტი, რომელიც მონაწილეობს კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის წარმოქმნაში, არის CYP3A4. შემდგომში, მიკროსომური ფერმენტი ეპოქსიჰიდროლაზა მონაწილეობს ადამიანებში კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდიდან 10,11-ტრანსდიოლი წარმოებულის წარმოქმნის პროცესში; 9-ჰიდროქსი-მეთილ-10-კარბამოილ-აკრიდანი არის ამ ბიოტრანსფორმაციის გზის მეორეხარისხოვანი მეტაბოლიტი. კარბამაზეპინის ერთჯერადი პერორალური დოზის შემდეგ, პრეპარატის შეყვანილი დოზის დაახლოებით 30% გამოიყოფა შარდში ეპოქსიდური ბიოტრანსფორმაციის გზის საბოლოო პროდუქტების სახით.
ასევე მნიშვნელოვანია პრეპარატის მეტაბოლიზმის სხვა გზები, სადაც ბიოტრანსფორმაციის დროს წარმოიქმნება სხვადასხვა მონოჰიდროქსილირების მეტაბოლიტები, ასევე N-გლუკურონიდკარბამაზეპინი (ურიდინდიფოსფატ-გლუკურონოზილტრანსფერაზა (UGT2B7) ჩართულია ფორმირების პროცესში).
გამოყოფა
ერთჯერადი პერორალური დოზის მიღებისას კარბამაზეპინის უცვლელი ფორმის ნახევარ გამოყოფის პერიოდი საშუალოდ შეადგენს დაახლოებით 36 საათს, მრავალჯერადი გამოყენებისას (ხანგრძლივობის მიხედვით), პრეპარატის ნახევარგამოყოფის პერიოდი შეადგენს საშუალოდ 16-24 საათს (ღვიძლის მონოოქსიგენაზას სისტემის ავტოინდუქცია). პაციენტებში, რომლებიც ერთდროულად იღებდნენ თერაპიას სხვა პრეპარატებით, რომლებსაც აქვთ მაინდუცირებელი მოქმედება ღვიძლის ფერმენტებზე (მაგალითად, ფენიტოინი, ფენობარბიტონი), კარბამაზეპინის ნახევარგამოყოფის პერიოდი საშუალოდ 9-10 საათს შეადგენდა.
კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის ერთჯერადი დოზის მიღებისას პერორალურად, საშუალოდ, მისი ნახევარგამოყოფის პერიოდი სისხლის პლაზმიდან შეადგენს დაახლოებით 6 საათს.
400 მგ ერთჯერადი დოზის პერორალურად მიღების შემდეგ, კარბამაზეპინის შეყვანილი დოზის 72% გამოიყოფა შარდით, ხოლო პრეპარატის შეყვანილი დოზის 28% გამოიყოფა კუჭ-ნაწლავის ტრაქტით. უცვლელი ფორმით კარბამაზეპინის შეყვანილი დოზის დაახლოებით 2% და პრეპარატის შეყვანილი დოზის დაახლოებით 1% ფარმაკოლოგიურად აქტიური მეტაბოლიტის კარბამაზეპინი-10,11-ეპოქსიდის სახით გამოიყოფა შარდში.
პრეპარატის მახასიათებლების ცვალებადობა
პლაზმაში კარბამაზეპინის წონასწორულ კონცენტრაციებს, რომლებიც ითვლება თერაპიულ დიაპაზონში, აქვს მნიშვნელოვანი ინდივიდუალური ცვალებადობა; პაციენტების უმეტესობისთვის ასეთი კონცენტრაციების დიაპაზონი არის 4-12 მკგ/მლ (17-50 მკმოლ/ლ). ფარმაკოლოგიურად აქტიური მეტაბოლიტის კარბამაზეპინი-10,11-ეპოქსიდის კონცენტრაცია სისხლში არის კარბამაზეპინის კონცენტრაციის დაახლოებით 30%.
პაციენტთა განსაკუთრებული ჯგუფები
ბავშვები
ბავშვებში ორგანიზმიდან კარბამაზეპინის გამოდევნის უფრო მაღალი სიჩქარის გამო, სისხლში პრეპარატის თერაპიული კონცენტრაციის შესანარჩუნებლად შეიძლება საჭირო გახდეს უფრო მაღალი დოზების გამოყენება (გამოითვლება მგ/კგ-ზე დაყრდნობით), ვიდრე მოზრდილებში.
ხანდაზმული ასაკის პაციენტები (65 წლის და უფროსი ასაკის)
არ არსებობს მონაცემები, რომ კარბამაზეპინის ფარმაკოკინეტიკური პარამეტრები ხანდაზმულ პაციენტებში განსხვავდება ახალგაზრდა პაციენტებისგან.
პაციენტები ღვიძლის ან თირკმელების ფუნქციის დარღვევით
მონაცემები კარბამაზეპინის ფარმაკოკინეტიკური პარამეტრების შესახებ ღვიძლის ან თირკმელების ფუნქციის დარღვევის მქონე პაციენტებში არ არის.
ინსტრუქციის სრული ტექსტი · სამედიცინო ინსტრუქცია
სამკურნალო პრეპარატის
სამედიცინო გამოყენების ინსტრუქცია
მელეპსინი
სავაჭრო დასახელება
მელეპსინი, Melepsin
საერთაშორისო არაპატენტირებული დასახელება
კარბამაზეპინი, Carbamazepine
წამლის ფორმა
ტაბლეტები.
აღწერილობა: მრგვალი ორმხრივამოზნექილი ტაბლეტები თეთრიდან თითქმის თეთრ ფერამდე, ორივე მხარეს გამყოფი ხაზით.
შემადგენლობა
ტაბლეტი შეიცავს
აქტიური ნივთიერება: კარბამაზეპინი 200 მგ.
დამხმარე ნივთიერებები: მიკროკრისტალური ცელულოზა, ნატრიუმის კარმელოზა, უწყლო კოლოიდური სილიციუმის დიოქსიდი, მაგნიუმის სტეარატი.
პრეპარატის ათქ კოდი N03AF01
ფარმაკოთერაპიული ჯგუფი
ნერვულ სისტემაზე მოქმედი საშუალებები. ანტიეპილეფსიური საშუალებები. კარბოქსამიდის წარმოებულები.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
ფარმაკოდინამიკა
როგორც ანტიეპილეფსიური საშუალება, კარბამაზეპინი ეფექტურია პარციალური კრუნჩხვითი შეტევების დროს (მარტივი და რთული) მეორადი გენერალიზაციით ან მის გარეშე, გენერალიზებული ტონურ-კლონური კრუნჩხვითი შეტევების დროს, აგრეთვე ზემოთ ჩამოთვლილი ტიპის კრუნჩხვითი შეტევების კომბინირებისას.
მელეპსინის შემადგენლობაში შემავალი აქტიური ნივთიერების კარბამაზეპინის მოქმედების მექანიზმი ნაწილობრივ შესწავლილია. კარბამაზეპინი ასტაბილიზებს ზედმეტად აგზნებულ ნერვული უჯრედების მემბრანებს, ხელს უშლის ნერვულ უჯრედებში განმეორებითი მოქმედების პოტენციალის წარმოქმნას და თრგუნავს ამგზნები ნერვული იმპულსების სინაფსურ გადაცემას. ვარაუდობენ, რომ პრეპარატის მოქმედების ძირითადი მექანიზმი არის დეპოლარიზებულ ნეირონებში ნატრიუმზე დამოკიდებული მოქმედების პოტენციალის განმეორებითი ფორმირების დათრგუნვა პოტენციალზე დამოკიდებული ნატრიუმის არხების ბლოკადის გამო.
კარბამაზეპინის ანტიეპილეფსიური მოქმედება შეიძლება განპირობებული იყოს გლუტამატის გამოყოფის დათრგუნვით და ნერვული უჯრედების მემბრანების სტაბილიზაციით, ხოლო პრეპარატის ანტიმანიური მოქმედება შეიძლება განპირობებული იყოს დოფამინისა და ნორადრენალინის მეტაბოლიზმზე ინჰიბიტორული ზემოქმედებით.
ფარმაკოკინეტიკა
შეწოვა
კარბამაზეპინი ტაბლეტების სახით პერორალურად მიღებისას თითქმის მთლიანად, მაგრამ შედარებით ნელა შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში. ჩვეულებრივი გამოყოფის პირობებში ტაბლეტების სახით ერთჯერადი პერორალური დოზის მიღების შემდეგ, კარბამაზეპინის საშუალო მაქსიმალური პლაზმური კონცენტრაცია მიიღწევა 12 საათის განმავლობაში (საღეჭი ტაბლეტები - 6 საათი, პერორალური სიროფი - 2 საათი). არ აღინიშნა კლინიკურად მნიშვნელოვანი განსხვავებები აქტიური ნივთიერების შეწოვის ხარისხში, როდესაც ის გამოიყენებოდა სხვადასხვა პერორალური დოზირების ფორმებში. კარბამაზეპინის ერთჯერადი პერორალური მიღების შემდეგ 400 მგ დოზით (ტაბლეტები), უცვლელი პრეპარატის საშუალო მაქსიმალური კონცენტრაცია პლაზმაში იყო დაახლოებით 4,5 მკგ/მლ.
კარბამაზეპინის ბიოშეღწევადობა სხვადასხვა პერორალური დოზირების ფორმებში გამოყენებისას შეადგენს 85-100%.
საკვების მიღება მნიშვნელოვნად არ მოქმედებს კარბამაზეპინის შეწოვის სიჩქარეზე და ხარისხზე, მიუხედავად მისი გამოყენების დოზირების ფორმისა.
პრეპარატის წონასწორული კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში მიიღწევა დაახლოებით 1-2 კვირის განმავლობაში, კარბამაზეპინის (ავტოინდუქცია) და ერთდროულად გამოყენებული პრეპარატების (ჰეტეროინდუქცია) ღვიძლის ფერმენტებზე ინდუცირებული ეფექტის გათვალისწინებით, აგრეთვე მკურნალობის დაწყებამდე პაციენტის მდგომარეობის, პრეპარატის დოზის და თერაპიის ხანგრძლივობის გათვალისწინებით.
კარბამაზეპინის ბიოშეღწევადობა სხვადასხვა პრეპარატების შემადგენლობაში მისი გამოყენებისას შეიძლება განსხვავდებოდეს; თერაპიის ეფექტურობის დაქვეითების, კრუნჩხვითი შეტევების ან არასასურველი რეაქციების განვითარების და სიმძიმის თავიდან ასაცილებლად, მიზანშეწონილია მკურნალობა ერთი და იგივე პრეპარატით.
განაწილება
კარბამაზეპინის სისხლის შრატის ცილებთან შეკავშირების ხარისხი შეადგენს 70-80%-ს. კარბამაზეპინის უცვლელი ფორმის კონცენტრაცია ზურგტვინის სითხეში და ნერწყვში შედარებულია პრეპარატის კონცენტრაციასთან, რომელიც არ არის დაკავშირებული პლაზმის ცილებთან (20-30%). კარბამაზეპინის კონცენტრაცია დედის რძეში არის სისხლის პლაზმაში არსებულის 25-60%.
კარბამაზეპინი კვეთს პლაცენტურ ბარიერს. კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში სრული შეწოვის პირობებში, პრეპარატის განაწილების მოცულობა შეადგენს 0,8-1,9 ლ/კგ.
ბიოტრანსფორმაცია
კარბამაზეპინი მეტაბოლიზდება ღვიძლში. მეტაბოლიზმის პროცესში ყველაზე მნიშვნელოვანია ეპოქსიდური გზა, სადაც ბიოტრანსფორმაციის შედეგად წარმოიქმნება პრეპარატის ძირითადი მეტაბოლიტები 10,11-ტრანსდიოლის წარმოებული და მისი გლუკურონიდი.
ციტოქრომ P450 სისტემის მთავარი იზოფერმენტი, რომელიც მონაწილეობს კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის წარმოქმნაში, არის CYP3A4. შემდგომში, მიკროსომური ფერმენტი ეპოქსიჰიდროლაზა მონაწილეობს ადამიანებში კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდიდან 10,11-ტრანსდიოლი წარმოებულის წარმოქმნის პროცესში; 9-ჰიდროქსი-მეთილ-10-კარბამოილ-აკრიდანი არის ამ ბიოტრანსფორმაციის გზის მეორეხარისხოვანი მეტაბოლიტი. კარბამაზეპინის ერთჯერადი პერორალური დოზის შემდეგ, პრეპარატის შეყვანილი დოზის დაახლოებით 30% გამოიყოფა შარდში ეპოქსიდური ბიოტრანსფორმაციის გზის საბოლოო პროდუქტების სახით.
ასევე მნიშვნელოვანია პრეპარატის მეტაბოლიზმის სხვა გზები, სადაც ბიოტრანსფორმაციის დროს წარმოიქმნება სხვადასხვა მონოჰიდროქსილირების მეტაბოლიტები, ასევე N-გლუკურონიდკარბამაზეპინი (ურიდინდიფოსფატ-გლუკურონოზილტრანსფერაზა (UGT2B7) ჩართულია ფორმირების პროცესში).
გამოყოფა
ერთჯერადი პერორალური დოზის მიღებისას კარბამაზეპინის უცვლელი ფორმის ნახევარ გამოყოფის პერიოდი საშუალოდ შეადგენს დაახლოებით 36 საათს, მრავალჯერადი გამოყენებისას (ხანგრძლივობის მიხედვით), პრეპარატის ნახევარგამოყოფის პერიოდი შეადგენს საშუალოდ 16-24 საათს (ღვიძლის მონოოქსიგენაზას სისტემის ავტოინდუქცია). პაციენტებში, რომლებიც ერთდროულად იღებდნენ თერაპიას სხვა პრეპარატებით, რომლებსაც აქვთ მაინდუცირებელი მოქმედება ღვიძლის ფერმენტებზე (მაგალითად, ფენიტოინი, ფენობარბიტონი), კარბამაზეპინის ნახევარგამოყოფის პერიოდი საშუალოდ 9-10 საათს შეადგენდა.
კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის ერთჯერადი დოზის მიღებისას პერორალურად, საშუალოდ, მისი ნახევარგამოყოფის პერიოდი სისხლის პლაზმიდან შეადგენს დაახლოებით 6 საათს.
400 მგ ერთჯერადი დოზის პერორალურად მიღების შემდეგ, კარბამაზეპინის შეყვანილი დოზის 72% გამოიყოფა შარდით, ხოლო პრეპარატის შეყვანილი დოზის 28% გამოიყოფა კუჭ-ნაწლავის ტრაქტით. უცვლელი ფორმით კარბამაზეპინის შეყვანილი დოზის დაახლოებით 2% და პრეპარატის შეყვანილი დოზის დაახლოებით 1% ფარმაკოლოგიურად აქტიური მეტაბოლიტის კარბამაზეპინი-10,11-ეპოქსიდის სახით გამოიყოფა შარდში.
პრეპარატის მახასიათებლების ცვალებადობა
პლაზმაში კარბამაზეპინის წონასწორულ კონცენტრაციებს, რომლებიც ითვლება თერაპიულ დიაპაზონში, აქვს მნიშვნელოვანი ინდივიდუალური ცვალებადობა; პაციენტების უმეტესობისთვის ასეთი კონცენტრაციების დიაპაზონი არის 4-12 მკგ/მლ (17-50 მკმოლ/ლ). ფარმაკოლოგიურად აქტიური მეტაბოლიტის კარბამაზეპინი-10,11-ეპოქსიდის კონცენტრაცია სისხლში არის კარბამაზეპინის კონცენტრაციის დაახლოებით 30%.
პაციენტთა განსაკუთრებული ჯგუფები
ბავშვები
ბავშვებში ორგანიზმიდან კარბამაზეპინის გამოდევნის უფრო მაღალი სიჩქარის გამო, სისხლში პრეპარატის თერაპიული კონცენტრაციის შესანარჩუნებლად შეიძლება საჭირო გახდეს უფრო მაღალი დოზების გამოყენება (გამოითვლება მგ/კგ-ზე დაყრდნობით), ვიდრე მოზრდილებში.
ხანდაზმული ასაკის პაციენტები (65 წლის და უფროსი ასაკის)
არ არსებობს მონაცემები, რომ კარბამაზეპინის ფარმაკოკინეტიკური პარამეტრები ხანდაზმულ პაციენტებში განსხვავდება ახალგაზრდა პაციენტებისგან.
პაციენტები ღვიძლის ან თირკმელების ფუნქციის დარღვევით
მონაცემები კარბამაზეპინის ფარმაკოკინეტიკური პარამეტრების შესახებ ღვიძლის ან თირკმელების ფუნქციის დარღვევის მქონე პაციენტებში არ არის.
გამოყენების ჩვენებები
ეპილეფსია: გენერალიზებული ტონურ-კლონური და პარციალური კრუნჩხვითი შეტევები.
შენიშვნა: მელეპსინი ზოგადად არაეფექტურია აბსანსების (მცირე კრუნჩხვითი შეტევები) და მიოკლონური კრუნჩხვითი შეტევების დროს; გარდა ამისა, არსებობს მონაცემები, რომ კარბამაზეპინით თერაპიის დროს ატიპიური აბსანსების მქონე პაციენტებში შეიძლება გაიზარდოს კრუნჩხვითი შეტევების სიმძიმე.
პაროქსიზმული ტკივილი სამწვერა ნერვის ნევრალგიის დროს.
მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზის პროფილაქტიკა პაციენტებში, რომლებიც არ რეაგირებენ ლითიუმის პრეპარატებით თერაპიაზე.
გამოყენების წესი და დოზები
დოზირება
მელეპსინით მკურნალობის დაწყებამდე, თუ ეს შესაძლებელია, ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმოშობის პაციენტებში უნდა ჩატარდეს სკრინინგი HLA-B*1502 ალელის არსებობაზე, რადგან სტივენს-ჯონსონის სინდრომის განვითარების მაღალი რისკი კარბამაზეპინის გამოყენების ფონზე მნიშვნელოვნად არის დაკავშირებული ამ ალელთან.
ეპილეფსია
კარბამაზეპინის დოზა ინდივიდუალურად უნდა შეირჩეს პაციენტის საჭიროებების მიხედვით ისე, რომ უზრუნველყოფილი იყოს კრუნჩხვითი შეტევების სათანადო კონტროლი. ოპტიმალური დოზის დასადგენად შესაძლოა მიზანშეწონილი იყოს პრეპარატის კონცენტრაციის განსაზღვრა სისხლის პლაზმაში. ეპილეფსიის მკურნალობისას პრეპარატის დოზამ, როგორც წესი, უნდა უზრუნველყოს სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინის საერთო კონცენტრაციის შენარჩუნება დაახლოებით 4-12 მკგ/მლ (15-70 მკმოლ/ლ) დიაპაზონში.
მოზრდილები
რეკომენდირებულია პრეპარატის დოზის თანდათან გაზრდა და ინდივიდუალურად კორექტირება პაციენტის საჭიროებების გათვალისწინებით.
პრეპარატის დღიური დოზა უნდა გაიყოს რამდენიმე დოზად, თუმცა თერაპიის საწყის ეტაპზე რეკომენდებული დოზაა 100-200 მგ კარბამაზეპინი ერთხელ ან ორჯერ დღე-ღამეში. შემდგომში საჭიროა პრეპარატის დოზის ნელა გაზრდა მანამ, სანამ არ მიიღწევა პაციენტის ადექვატური პასუხი მკურნალობაზე, რაც ხშირად შეინიშნება კარბამაზეპინის 800-1200 მგ დღიური დოზით გამოყენებისას, ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება საჭირო გახდეს პრეპარატის მიღება დღიური დოზით 1600 მგ ან თუნდაც 2000 მგ.
ხანდაზმული ასაკის პაციენტები (65 წლის და უფროსი ასაკის)
ხანდაზმულ პაციენტებში პრეპარატების ურთიერთქმედების პოტენციური რისკის გამო, კარბამაზეპინის დოზა უნდა შეირჩეს სიფრთხილით.
ბავშვები და მოზარდები
რეკომენდირებულია პრეპარატის დოზის თანდათან გაზრდა და ინდივიდუალურად კორექტირება პაციენტის საჭიროებების გათვალისწინებით. როგორც წესი, კარბამაზეპინის დღიური დოზაა 10-20 მგ/კგ, დაყოფილი რამდენიმე დოზად:
- ასაკი 5-10 წელი - დღიური დოზაა 400-600 მგ (2-3 ტაბლეტი), დაყოფილია რამდენიმე მიღებაზე, მაქსიმალური რეკომენდებული დოზაა 35 მგ/კგ დღე-ღამეში;
- ასაკი 10-15 წელი - დღიური დოზაა 600-1000 მგ (3-5 ტაბლეტი), დაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე, მაქსიმალური რეკომენდებული დოზა 1000 მგ დღე-ღამეში;
- 15 წელზე უფროსი ასაკი - დღიური დოზაა 800-1200 მგ (მოზრდილებში დოზის მსგავსი), მაქსიმალური რეკომენდებული დოზა არის 1200 მგ დღე-ღამეში.
მელეპსინის (პერორალური ტაბლეტების) გამოყენება არ არის რეკომენდებული მცირეწლოვან ბავშვებში.
თუ შესაძლებელია, უნდა ჩატარდეს მონოთერაპია ანტიეპილეფსიური საშუალებებით, თუმცა რამდენიმე ანტიეპილეფსიური პრეპარატის კომბინირებული გამოყენებისას რეკომენდებულია ზემოაღნიშნული სქემის გამოყენება კარბამაზეპინის დოზის გაზრდისთვის.
ანტიეპილეფსიური საშუალებებით უკვე მიმდინარე თერაპიის რეჟიმში მელეპსინის დამატებისას, პრეპარატის დოზა თანდათან უნდა გაიზარდოს, ხოლო სხვა ანტიეპილეფსიური საშუალებები უნდა იქნას გამოყენებული იმავე შემანარჩუნებელ დოზებში ან დაკორექტირდეს საჭიროების შემთხვევაში.
სამწვერა ნერვის ნევრალგია
საწყისი დოზა არის 200-400 მგ კარბამაზეპინი დღეში; პრეპარატის დოზა უნდა გაიზარდოს ნელა ყოველდღიურად, სანამ ტკივილი არ გაქრება (ჩვეულებრივ 200 მგ 3-4-ჯერ დღე-ღამეში). პაციენტთა უმრავლესობაში 200 მგ კარბამაზეპინის დოზა 3-4-ჯერ დღე-ღამეში საკმარისია ტკივილის გასაკონტროლებლად; ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება საჭირო გახდეს პრეპარატის გამოყენება 1600 მგ დღე-ღამური დოზით. თუმცა, რემისიის მიღწევის შემდეგ შემანარჩუნებელი დოზა თანდათან უნდა შემცირდეს მინიმალურ ეფექტურ დოზამდე. კარბამაზეპინის მაქსიმალური რეკომენდებული დღე-ღამური დოზა არის 1200 მგ. ტკივილის გაქრობის შემდეგ თანდათან უნდა შეამცირდეს დოზა და შეწყდეს პრეპარატის გამოყენება დაავადების რეციდივის განვითარების მომენტამდე.
ხანდაზმული ასაკის პაციენტები (65 წლის და უფროსი ასაკის)
დოზირება სამწვერა ნერვის ნევრალგიის დროს
ხანდაზმულ პაციენტებში პრეპარატებს შორის ურთიერთქმედების და ანტიეპილეფსიური საშუალებების ფარმაკოკინეტიკაში განსხვავებების გამო, კარბამაზეპინის დოზა უნდა შეირჩეს სიფრთხილით.
ხანდაზმულ პაციენტებში რეკომენდებული საწყისი დოზაა 100 მგ კარბამაზეპინი 2-ჯერ დღე-ღამეში; პრეპარატის დოზა უნდა გაიზარდოს ნელა ყოველდღიურად, სანამ ტკივილი არ გაქრება (ჩვეულებრივ 200 მგ 3-4-ჯერ დღე-ღამეში). შემდგომში შემანარჩუნებელი დოზა თანდათან უნდა შემცირდეს მინიმალურ ეფექტურ დოზამდე. კარბამაზეპინის მაქსიმალური რეკომენდებული დღე-ღამური დოზა არის 1200 მგ. ტკივილის გაქრობის შემდეგ დოზა თანდათან უნდა შემცირდეს და შეწყდეს პრეპარატის გამოყენება დაავადების რეციდივის განვითარების მომენტამდე.
მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზის პროფილაქტიკა პაციენტებში, რომლებიც არ რეაგირებენ ლითიუმის თერაპიაზე
საწყისი დოზა არის 400 მგ კარბამაზეპინი დღეში, დაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე; პრეპარატის დოზა თანდათან უნდა გაიზარდოს მანამ, სანამ არ მიიღწევა დაავადების სიმპტომების კონტროლი ან მთლიანი დღიური დოზა 1600 მგ, რამდენიმე დოზად დაყოფილი. როგორც წესი, კარბამაზეპინის სადღეღამისო დოზა არის 400-600 მგ, დაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე.
პაციენტების განსაკუთრებული ჯგუფები
პაციენტები თირკმლის/ღვიძლის ფუნქციის დარღვევით
მონაცემები კარბამაზეპინის ფარმაკოკინეტიკის შესახებ ღვიძლის ან თირკმელების ფუნქციის დარღვევის მქონე პაციენტებში არ არის.
გამოყენების წესი
ტაბლეტები მიიღება პერორალურად მცირე რაოდენობით სითხესთან ერთად, როგორიცაა ჭიქა წყალი; სადეღამისო დოზა, როგორც წესი, უნდა გაიყოს 2 ან 3 მიღებაზე. მელეპსინის მიღება შესაძლებელია ჭამის დროს ან მის შემდეგ, ასევე კვებებს შორის.
უკუჩვენებები
- ჰიპერმგრძნობელობა კარბამაზეპინის, მსგავსი ქიმიური სტრუქტურის სხვა პრეპარატების (მაგალითად, ტრიციკლური ანტიდეპრესანტების) ან პრეპარატის რომელიმე დამხმარე ნივთიერების მიმართ;
- ატრიოვენტრიკულური ბლოკადა;
- ძვლის ტვინის ფუნქციის დათრგუნვა ანამნეზში;
- ღვიძლის პორფირია ანამნეზში (მაგალითად, მწვავე წყვეტილი პორფირია, ვარიეგატნური პორფირია, გვიანი კანის პორფირია);
- მონოამინოქსიდაზას ინჰიბიტორების (მაო ინჰიბიტორების) ერთდროული გამოყენება.
არასასურველი რეაქციები
უსაფრთხოების პროფილის მოკლე აღწერა
ზოგიერთი სახის გვერდითი რეაქცია, როგორიცაა ცენტრალური ნერვული სისტემის მხრივ (ცნს) (თავბრუსხვევა, თავის ტკივილი, ატაქსია, ძილიანობა, დაღლილობა, დიპლოპია), კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მხრივ (გულისრევა, ღებინება) და კანის ალერგიული რეაქციები, აღინიშნა ძალიან ხშირად ან ხშირად, განსაკუთრებით თერაპიის დასაწყისში, ხანდაზმულ პაციენტებში პრეპარატის ძალიან მაღალი საწყისი დოზით გამოყენებისას.
დოზადამოკიდებული არასასურველი რეაქციები ჩვეულებრივ ქრება რამდენიმე დღეში სპონტანურად ან დოზის დროებითი შემცირების შემდეგ. არასასურველი რეაქციები ცენტრალური ნერვული სისტემის მხრივ შეიძლება განვითარდეს შედარებით ჭარბი დოზირების ან სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინის კონცენტრაციის მნიშვნელოვანი ცვლილების გამო. ასეთ სიტუაციებში რეკომენდებულია პრეპარატის კონცენტრაციის მონიტორინგი სისხლის პლაზმაში და დღე-ღამური დოზის დაყოფა უფრო მეტი რაოდენობის მიღებაზე (მაგალითად, 3-4 დოზა).
არასასურველი რეაქციების ჩამონათვალი
არასასურველი რეაქციები, რომლებიც დაფიქსირდა კლინიკურ კვლევებში და სპონტანურ ცნობებში, ჩამოთვლილია ქვემოთ MedDRA სისტემურ-ორგანოთა კლასების მიხედვით. თითოეულ კატეგორიაში არასასურველი რეაქციები კლასიფიცირდება სიხშირის მიხედვით და წარმოდგენილია კლების მიხედვით. არასასურველი რეაქციების სიხშირის პარამეტრები განისაზღვრება შემდეგნაირად: ძალიან ხშირად (≥ 1/10); ხშირად (≥ 1/100, მაგრამ < 1/10); არახშირად (≥ 1/1000, მაგრამ < 1/100); იშვიათად (≥ 1/10000 მაგრამ < 1/1000); ძალიან იშვიათად (< 1/10000); სიხშირე უცნობია (შეუძლებელია შეფასდეს არსებული მონაცემებით). სიხშირის თითოეულ ჯგუფში, გვერდითი რეაქციები წარმოდგენილია სიმძიმის შემცირების მიხედვით.
სისხლისა და ლიმფური სისტემის მხრივ: ძალიან ხშირად - ლეიკოპენია; ხშირად - თრომბოციტოპენია, ეოზინოფილია; იშვიათად - ლეიკოციტოზი, ლიმფადენოპათია; ძალიან იშვიათად - აგრანულოციტოზი, აპლასტიკური ანემია, პანციტოპენია, ძვლის ტვინის წითელი უჯრედების პარციალური აპლაზია, ანემია, მეგალობლასტური ანემია, რეტიკულოციტოზი, ჰემოლიზური ანემია; სიხშირე უცნობია - ძვლის ტვინის ფუნქციის დათრგუნვა.
იმუნური სისტემის მხრივ: იშვიათად - დაგვიანებული ტიპის ჰიპერმგრძნობელობის სინდრომი სხვადასხვა ორგანოების დაზიანებით, რომელსაც ახასიათებს სხეულის მომატებული ტემპერატურა, გამონაყარი, ვასკულიტი, ლიმფადენოპათია, ფსევდოლიმფომა, ართრალგია, ლეიკოპენია, ეოზინოფილია, ჰეპატოსპლენომეგალია, დარღვევები ღვიძლის ფუნქციური მაჩვენებლების მხრივ და სანაღვლე სადინრების გაქრობის (ღვიძლშიდა სანაღვლე გზების განადგურება და გაქრობა) (ზემოხსენებული ცვლილებები შეიძლება დაფიქსირდეს სხვადასხვა კომბინაციებში, ასევე შეიძლება აღინიშნოს სხვა ორგანოების მხრივ დარღვევები, როგორიცაა ფილტვები, თირკმელები, კუჭქვეშა ჯირკვლები, მიოკარდიუმი, მსხვილი ნაწლავი); ძალიან იშვიათად - ანაფილაქსიური რეაქციები, შეშუპება, ანგიონევროზული შეშუპება, ჰიპოგამაგლობულინემია; სიხშირე უცნობია* - წამლისმიერი გამონაყარი ეოზინოფილიით და სისტემური სიმპტომებით (DRESS).
ინფექციური და პარაზიტული დაავადებები: სიხშირე უცნობია * - ადამიანის ჰერპეს ვირუსის მე-6 ტიპის რეაქტივაცია.
ენდოკრინული სისტემის მხრივ: ხშირად - შეშუპება, ორგანიზმში სითხის შეკავება, წონის მომატება, ჰიპონატრიემია და სისხლის ოსმოლარობის დაქვეითება (კარბამაზეპინს აქვს ანტიდიურეზული ჰორმონის მსგავსი ეფექტი), რომელსაც იშვიათ შემთხვევებში თან ახლავს ჰიპერჰიდრატაცია (სისუსტე, ღებინება, თავის ტკივილი, ცნობიერების არევა, ნევროლოგიური დარღვევები); ძალიან იშვიათად - გალაქტორეა, გინეკომასტია.
ნივთიერებათა ცვლის და კვების მხრივ: იშვიათად - ფოლიუმის მჟავას დეფიციტი, მადის დაქვეითება; ძალიან იშვიათად - მწვავე პორფირია (მწვავე წყვეტილი პორფირია, ვარიეგატული პორფირია), ქრონიკული პორფირია (გვიანი კანის პორფირია).
ფსიქიკური დარღვევები: იშვიათად - ჰალუცინაციები (მხედველობითი და სმენითი), დეპრესია, აგრესია, აგზნება, შფოთვა, დაბნეულობა; ძალიან იშვიათად - ფსიქოზის კლინიკური ნიშნების განვითარება.
ნერვული სისტემის მხრივ: ძალიან ხშირად - ატაქსია, თავბრუსხვევა, ძილიანობა; ხშირად - დიპლოპია, თავის ტკივილი; არახშირად - პათოლოგიური უნებლიე მოძრაობები (მაგალითად, ტრემორი, ასტერიქსისი, დისტონია, ტიკი), ნისტაგმი; იშვიათად - დისკინეზია, თვალის მოძრაობის დარღვევა, მეტყველების დარღვევა (მაგ. დიზართრია ან დაბნეული მეტყველება), ქორეოათეტოზი, პერიფერიული ნეიროპათია, პარესთეზია, დამბლა; ძალიან იშვიათად - ავთვისებიანი ნეიროლეფსიური სინდრომი, ასეპტიური მენინგიტი მიოკლონუსით და ეოზინოფილიით პერიფერიულ სისხლში, დისგევზია; სიხშირე უცნობია * - სედაცია, მეხსიერების დაქვეითება.
მხედველობის ორგანოს მხრივ: ხშირად - აკომოდაციის დარღვევა (მაგალითად, მხედველობის დარღვევა); ძალიან იშვიათად - ლინზის დაბინდვა, კონიუნქტივიტი.
სმენის ორგანოსა და ლაბირინთის მხრივ: ძალიან იშვიათად - სმენის დაქვეითება, როგორიცაა ხმაური ყურებში, ჰიპერაკუზია, ჰიპოაკუზია, ხმის სიმაღლის აღქმის ცვლილება.
გულის მხრივ: იშვიათად - გულის გამტარობის დარღვევა; ძალიან იშვიათად - არითმია, ატრიოვენტრიკულური ბლოკადა გონების დაკარგვასთან ერთად, ბრადიკარდია, გულის შეგუბებითი უკმარისობა, გულის იშემიური დაავადების სიმპტომების გამწვავება.
სისხლძარღვების მხრივ: იშვიათად - არტერიული ჰიპერტენზია ან არტერიული ჰიპოტენზია; ძალიან იშვიათად - ცირკულატორული კოლაფსი, ემბოლია (მაგალითად, ფილტვის ემბოლია), თრომბოფლებიტი.
სასუნთქი სისტემის, გულმკერდის ორგანოებისა და შუასაყარის მხრივ: ძალიან იშვიათად - ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები ფილტვების მხრივ, რომლებიც ხასიათდება, მაგალითად, სხეულის ტემპერატურის მომატებით ქოშინით, პნევმონიტით ან პნევმონიით.
კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მხრივ: ძალიან ხშირად - ღებინება, გულისრევა; ხშირად - პირის სიმშრალე; არახშირად - დიარეა, ყაბზობა; იშვიათად - მუცლის ტკივილი; ძალიან იშვიათად - პანკრეატიტი, გლოსიტი, სტომატიტი; სიხშირე უცნობია * - კოლიტი.
ღვიძლისა და სანაღვლე გზების მხრივ: იშვიათად - ჰეპატიტი (ქოლესტაზური, პარენქიმატოზული (ჰეპატოცელულარული) ან შერეული ტიპის), ნაღვლის სადინრების გაქრობის სინდრომი, სიყვითლე; ძალიან იშვიათად - ღვიძლის უკმარისობა, ღვიძლის გრანულომატოზური დაზიანება.
კანისა და კანქვეშა ქსოვილების მხრივ: ძალიან ხშირად - ჭინჭრის ციება, რომელიც შეიძლება იყოს ალერგიული დერმატიტის გამოვლინება; იშვიათად - ექსფოლიაციური დერმატიტი; იშვიათად - სისტემური წითელი მგლურა, ქავილი; ძალიან იშვიათად - სტივენს-ჯონსონის სინდრომი (იშვიათად აღირიცხება აზიის ზოგიერთ ქვეყანაში), ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი, ფოტომგრძნობელობის რეაქციები, მულტიფორმული ერითემა, კვანძოვანი ერითემა, კანის პიგმენტაციის დარღვევები, პურპურა, აკნე, გაძლიერებული ოფლიანობა, ალოპეცია, ჰირსუტიზმი; სიხშირე უცნობია * - მწვავე გენერალიზებული ეგზანთემატოზური პუსტულოზი, ლიქენოიდური კერატოზი, ონიქომადეზი.
ჩონჩხ-კუნთოვანი და შემაერთებელი ქსოვილის მხრივ: იშვიათად - კუნთების სისუსტე; ძალიან იშვიათად - ძვლიოვანი ქსოვილის მეტაბოლიზმის დარღვევა (სისხლის პლაზმაში კალციუმის დონის დაქვეითება და სისხლში 25-ჰიდროქსიკალციფეროლის კონცენტრაცია), რომელსაც თან ახლავს ოსტეომალაცია/ოსტეოპოროზი, ართრალგია, მიალგია, კუნთების სპაზმი; სიხშირე უცნობია * - მოტეხილობები.
თირკმელებისა და საშარდე გზების მხრივ: ძალიან იშვიათად - ტუბულოინტერსტიციული ნეფრიტი, თირკმლის უკმარისობა, თირკმლის ფუნქციის დარღვევა (მაგალითად, ალბუმინურია, ჰემატურია, ოლიგურია, სისხლში შარდოვანას მომატება/აზოთემია), შარდის შეკავება, გახშირებული შარდვა.
სასქესო ორგანოებისა და სარძევე ჯირკვლების მხრივ: ძალიან იშვიათად - სექსუალური დარღვევები/ერექციული დისფუნქცია, სპერმატოგენეზის დარღვევა (სათესლე სითხეში სპერმატოზოიდების რაოდენობის და/ან მათი მოძრაობის დაქვეითება).
ზოგადი დარღვევები და დარღვევები ინექციის ადგილზე: ძალიან ხშირად - დაღლილობა.
გავლენა ლაბორატორიული და ინსტრუმენტული კვლევების შედეგებზე: ძალიან ხშირად - სისხლში γ-გლუტამილტრანსფერაზას დონის მატება (დაკავშირებულია ღვიძლის ფერმენტების ინდუქციასთან; როგორც წესი, მას არ აქვს კლინიკური მნიშვნელობა); ხშირად - სისხლში ტუტე ფოსფატაზის დონის მატება; იშვიათად - სისხლში ტრანსამინაზების დონის მომატება; ძალიან იშვიათად - თვალისშიდა წნევის მომატება, სისხლში ქოლესტერინის მომატება, სისხლში მაღალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინების დონის მომატება, სისხლში ტრიგლიცერიდების დონის მომატება, ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციური მაჩვენებლების მხრივ დარღვევა (L-თიროქსინის კონცენტრაციის დაქვეითება სისხლში (თავისუფალი თიროქსინი, თიროქსინი, ტრიიოდთირონინი) და სისხლში თირეოტროპული ჰორმონის კონცენტრაციის მომატება, როგორც წესი, კლინიკური სიმპტომების განვითარების გარეშე), სისხლში პროლაქტინის დონის მატება; სიხშირე უცნობია * - ძვლის მინერალური სიმკვრივის დაქვეითება.
ტრავმები, ინტოქსიკაციები და მანიპულაციების გართულებები: სიხშირე უცნობია * - დაცემა (დაკავშირებული ატაქსიასთან, თავბრუსხვევასთან, ძილიანობასთან, არტერიულ ჰიპოტენზიასთან, დაბნეულობასთან, სედაციასთან, რომლებიც ვითარდება პრეპარატის გამოყენებისას).
- არასასურველი რეაქციები, რომლებიც აღინიშნა სპონტანურ ცნობებში.
პაციენტებში, რომლებიც მკურნალობდნენ კარბამაზეპინით ხანგრძლივი დროის განმავლობაში, აღინიშნა ძვლის მინერალური სიმკვრივის დაქვეითების, ოსტეოპენიის, ოსტეოპოროზის და მოტეხილობების შემთხვევები (კარბამაზეპინის ზემოქმედების მექანიზმი ძვლის მეტაბოლიზმზე უცნობია).
არსებობს მზარდი მტკიცებულება გენეტიკურ მარკერებსა და კანის არასასურველ რეაქციებს შორის კავშირის შესახებ, როგორიცაა სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი, DRESS, მწვავე გენერალიზებული ეგზანთემატოზური პუსტულოზი და მაკულოპაპულური გამონაყარი. კარბამაზეპინის გამოყენებასთან დაკავშირებული ზემოხსენებული რეაქციები დაფიქსირდა ევროპული წარმოშობის პაციენტებში და იაპონიიდან, რომლებსაც ჰქონდათ HLA-A * 3101 ალელი. არასასურველი რეაქციები, როგორიცაა სტივენს-ჯონსონის სინდრომი და ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი, მნიშვნელოვნად იყო დაკავშირებული პრეპარატის გამოყენებასთან ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმოშობის პაციენტებში, ასევე აზიური წარმოშობის სხვა პაციენტებში, რომლებსაც ჰქონდათ გენეტიკური მარკერი, როგორიცაა HLA-B* ალელი. 1502 წ.
საეჭვო არასასურველი რეაქციების შესახებ შეტყობინებები
საეჭვო არასასურველი რეაქციების შესახებ შეტყობინება პრეპარატის რეგისტრაციის შემდეგ მნიშვნელოვანია. თუ პაციენტს განუითარდა სამკურნალო საშუალებაზე სერიოზული არასასურველი რეაქცია ან ახალი არასასურველი რეაქცია, რომელიც არ არის აღწერილი ამ განყოფილებაში, გთხოვთ, აცნობოთ ფარმაკოზედამხედველობის ეროვნული სისტემის შესაბამისად.
განსაკუთრებული მითითებები
გაფრთხილებები
კარბამაზეპინის გამოყენებისას დაფიქსირდა აგრანულოციტოზისა და აპლასტური ანემიის განვითარების შემთხვევები, თუმცა ზემოაღნიშნული ცვლილებების ძალიან დაბალი სიხშირის გამო ძნელია მათი წარმოქმნის რისკის მნიშვნელობის შეფასება პრეპარატის გამოყენებისას. იმ სუბიექტების პოპულაციაში, რომლებმაც არ მიიღეს პრეპარატით თერაპია, აგრანულოციტოზისა და აპლასტური ანემიის განვითარების საერთო რისკი არის 4,7 შემთხვევა და 2,0 შემთხვევა, შესაბამისად, 1 მილიონ ადამიანზე წელიწადში.
კარბამაზეპინის გამოყენებისას აღინიშნა სისხლში თრომბოციტების ან ლეიკოციტების რაოდენობის შემცირების შემთხვევები (როგორც იშვიათად, ასევე ხშირად). პრეპარატით მკურნალობის დასაწყისში და პერიოდულად აუცილებელია სისხლის სრული ანალიზის მაჩვენებლების მონიტორინგი, მათ შორის თრომბოციტების რაოდენობა და, თუ შესაძლებელია, რეტიკულოციტების, აგრეთვე რკინის დონის სისხლის შრატში.
პაციენტები და მათი ახლობლები უნდა იყვნენ ინფორმირებული პრეპარატის ტოქსიკურობის ადრეული ნიშნებისა და სიმპტომების შესახებ, რომლებიც დაკავშირებულია პოტენციურ ჰემატოლოგიურ დარღვევებთან, ასევე კანისა და ღვიძლის სიმპტომებთან. პაციენტებმა დაუყოვნებლივ უნდა აცნობონ ექიმს ისეთი სიმპტომების შესახებ, როგორიცაა ცხელება, ყელის ტკივილი, გამონაყარი, პირის ღრუს წყლულები, ჰემატომები, რომლებიც წარმოიქმნება ქსოვილის მცირე დაზიანებისას, პეტექია ან ჰემორაგიული პურპურა.
იმ შემთხვევებში, როდესაც პრეპარატით თერაპიის ფონზე სისხლში ლეიკოციტების ან თრომბოციტების რაოდენობა ძალიან დაბალია ან მცირდება, საჭიროა პაციენტის მდგომარეობისა და სისხლის საერთო ანალიზის მაჩვენებლების გულდასმით კონტროლი. მძიმე, პროგრესირებადი ან კლინიკური სიმპტომებით ლეიკოპენიის განვითარებისას (მაგალითად, ცხელება ან ყელის ტკივილი), უნდა შეწყდეს მელეპსინის გამოყენება. პრეპარატის გამოყენება ასევე უნდა შეწყდეს, თუ განვითარდება რაიმე ნიშნები, რომლებიც მიუთითებს ძვლის ტვინის ფუნქციის მნიშვნელოვან დათრგუნვაზე.
პრეპარატით მკურნალობის დასაწყისში და პერიოდულად აუცილებელია ღვიძლის ფუნქციური მაჩვენებლების მონიტორინგი, განსაკუთრებით პაციენტებში ღვიძლის დაავადებით ანამნეზში და ხანდაზმულ პაციენტებში. იმ შემთხვევებში, როდესაც ღვიძლის დისფუნქციის სიმძიმე იზრდება ან ვითარდება ღვიძლის მწვავე დაავადება, მელეპსინის გამოყენება დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს.
პაციენტებში, რომლებიც იღებენ კარბამაზეპინით თერაპიას, შეიძლება აღინიშნოს ღვიძლის ფუნქციის დარღვევები, განსაკუთრებით სისხლში γ-გლუტამილტრანსფერაზას დონის მატება, რაც, სავარაუდოდ, განპირობებულია ღვიძლის ფერმენტების ინდუქციით. ფერმენტების ინდუქციის შედეგად სისხლში ტუტე ფოსფატაზის დონეც შეიძლება ზომიერად გაიზარდოს. ღვიძლში მეტაბოლიზმის სიჩქარის მატებასთან დაკავშირებული ზემოხსენებული ცვლილებები არ არის პრეპარატით თერაპიის შეწყვეტის ჩვენება.
ძალიან იშვიათ შემთხვევებში, კარბამაზეპინის გამოყენებისას აღინიშნებოდა მძიმე რეაქციები ღვიძლის მხრივ. ღვიძლის ფუნქციის დარღვევის ან ღვიძლის მწვავე დაავადების ნიშნებისა და სიმპტომების განვითარებისას აუცილებელია პაციენტის დაუყონებლივ გამოკვლევა, მელეპსინით თერაპია უნდა შეწყდეს გამოკვლევის შედეგების მიღებამდე.
პაციენტებს, რომლებიც მკურნალობდნენ ანტიეპილეფსიური საშუალებებით სხვადასხვა ჩვენებების გამო, აღენიშნებოდათ სუიციდური აზრები და ქცევა. ანტიეპილეფსიური საშუალებების გამოყენების რანდომიზებული პლაცებო კონტროლირებადი კვლევების მონაცემების მეტა-ანალიზის შედეგები მიუთითებს სუიციდური აზრებისა და ქცევის განვითარების რისკის უმნიშვნელო ზრდაზე (რისკის მომატებასთან დაკავშირებული მექანიზმი უცნობია), ამჟამად ხელმისაწვდომი მონაცემები არ გვაძლევს საშუალებას გამოვრიცხოთ გაზრდილი რისკის შესაძლებლობა კარბამაზეპინის გამოყენებისას.
ამიტომ, მელეპსინის გამოყენებისას უზრუნველყოფილი უნდა იყოს პაციენტების მონიტორინგი სუიციდური აზრებისა და ქცევის ნიშნებზე და საჭიროების შემთხვევაში უნდა ჩატარდეს შესაბამისი მკურნალობა. პაციენტებს (და მათ მომვლელებს) უნდა ეცნობოთ, რომ სუიციდური აზრების ან ქცევის ნიშნების განვითარების შემთხვევაში, უნდა მიმართონ ექიმს.
ძალიან იშვიათ შემთხვევებში, კანის მძიმე რეაქციები, მათ შორის ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი (ასევე ცნობილი როგორც ლაიელის სინდრომი) და სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, დაფიქსირდა პაციენტებში, რომლებიც იღებდნენ პრეპარატით თერაპიას. კანის მძიმე რეაქციების განვითარებისას შესაძლოა საჭირო გახდეს პაციენტის ჰოსპიტალიზაცია, რადგან მათ შეუძლიათ საფრთხე შეუქმნან პაციენტის სიცოცხლეს და გამოიწვიონ სიკვდილი. ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზის /სტივენს-ჯონსონის სინდრომის შემთხვევების უმეტესობა დაფიქსირდა თერაპიის პირველ თვეებში. ქვეყნებში, სადაც ძირითადად ევროპეიდური მოსახლეობაა, ზემოაღნიშნული რეაქციების სიხშირე შეფასებულია 1-6 შემთხვევა 10000 პაციენტზე, რომლებიც პირველად იღებენ პრეპარატით თერაპიას. თუ განვითარდა ნიშნები და სიმპტომები, რომლებიც მიუთითებენ კანის მძიმე რეაქციების განვითარებაზე (მაგალითად, სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, ლაიელის სინდრომი / ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი), მელეპსინის მიღება დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს და განხილული იყოს ალტერნატიული მკურნალობა.
კანის არასასურველი რეაქციები
მძიმე, ზოგჯერ ფატალური, კანის არასასურველი რეაქციები, მათ შორის ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი და სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, დაფიქსირდა პაციენტებში, რომლებიც მკურნალობდნენ კარბამაზეპინით. ქვეყნებში, სადაც ძირითადად ავეროპეიდური მოსახლეობა ცხოვრობს, ზემოაღნიშნული რეაქციების სიხშირე შეფასებულია 1-6 შემთხვევაზე 10000 პაციენტზე, რომლებიც პირველად იღებენ პრეპარატით თერაპიას, თუმცა ზოგიერთ აზიურ ქვეყანაში ეს რისკი დაახლოებით 10-ჯერ უფრო მაღალია.
არსებობს მზარდი მონაცემები იმისა, რომ სხვადასხვა HLA ალელები განაპირობებენ პაციენტების წინასწარ განწყობას იმუნური შუამავლობით გამოწვეული არასასურველი რეაქციების განვითარებისკენ.
HLA-B*1502 ალელი (ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმომავლობის პაციენტები, აგრეთვე სხვა აზიური წარმომავლობის პაციენტები)
ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმომავლობის პაციენტებში, კარბამაზეპინის გამოყენებისას სტივენს-ჯონსონის სინდრომის განვითარების რისკი მნიშვნელოვნად ასოცირდება HLA-B*1502 ალელთან. HLA-B*1502 ალელის განვითარების სიხშირე ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმოშობის სუბიექტებში არის დაახლოებით 10%. ჩინური (ჰანის ეთნიკური ჯგუფი) და ტაილანდური წარმოშობის პაციენტებში კარბამაზეპინით თერაპიის დაწყებამდე უნდა შემოწმდეს HLA-B*1502 ალელის არსებობა, თუ ეს შესაძლებელია. HLA-B*1502 ალელის მქონე პაციენტებში (კვლევის დადებითი შედეგი), კარბამაზეპინით თერაპია უნდა დაიწყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ალტერნატიული მკურნალობა არ არის ხელმისაწვდომი. პაციენტებს, რომლებსაც არ აქვთ HLA-B*1502 ალელი (უარყოფითი ტესტის შედეგი) არიან სტივენს-ჯონსონის სინდრომის განვითარების დაბალი რისკის ქვეშ, თუმცა ეს არასასურველი რეაქცია შეიძლება განვითარდეს ძალიან იშვიათ შემთხვევებში ასეთ პაციენტებში.
არსებობს მონაცემები, რომ ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზის/ სტივენს-ჯონსონის სინდრომის მძიმე ფორმის რისკი იზრდება სხვა აზიური წარმომავლობის პაციენტებში, რომლებიც მკურნალობენ კარბამაზეპინით. განხილული უნდა იყოს საკითხი სხვა აზიური წარმომავლობის პაციენტებში (მიეკუთვნებიან რისკის ჯგუფს) HLA-B*1502 ალელის არსებობაზე სკრინინგის ჩატარების შესახებ ამ ალელის მაღალი სიხშირის გამო (მაგ. სუბიექტების 15%-ზე მეტში ფილიპინებსა და მალაიზიაში).
HLA-B*1502 ალელის არსებობის სიხშირე ევროპული, აფრიკული და ლათინოამერიკული წარმოშობის სუბიექტებში, ისევე როგორც სუბიექტებში იაპონიიდან და კორეიდან, უმნიშვნელოა (1%-ზე ნაკლები).
ალელი HLA-A*3101 (ევროპული წარმოშობის და იაპონელი პაციენტები)
არსებობს მონაცემები, რომ კანის არასასურველი რეაქციების რისკი, მათ შორის სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი, DRESS, ან მწვავე გენერალიზებული ეგზანთემატოზური პუსტულოზის ან მაკულოპაპულური გამონაყარის უფრო მსუბუქი ფორმები, იზრდება ევროპელ და იაპონელ HLA-A*3101 ალელის მქონე პაციენტებში, რომლებიც იღებენ კარბამაზეპინით თერაპიას.
HLA-A*3101 ალელის სიხშირე მნიშვნელოვნად განსხვავდება სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფებში. HLA-A*3101 ალელის სიხშირე ევროპული წარმოშობის სუბიექტებში არის 2-5% და დაახლოებით 10% სუბიექტებში იაპონიიდან.
HLA-A*3101 ალელის მქონე პაციენტებში, რომლებიც იღებენ კარბამაზეპინით თერაპიას, კანის არასასურველი რეაქციების რისკი (ძირითადად უფრო მსუბუქი ფორმები) შეიძლება გაიზარდოს 5%-დან (ზოგადი პოპულაცია) 26%-მდე (ჩრდილოევროპული წარმოშობის პაციენტები); პაციენტებში HLA-A*3101 ალელის გარეშე, რომლებიც იღებენ მედიკამენტურ თერაპიას, აღნიშნული რისკი შეიძლება შემცირდეს 5%-დან 3.8%-მდე.
ამჟამად, არ არის საკმარისი მონაცემები კარბამაზეპინით მკურნალობის დაწყებამდე HLA-A*3101 ალელის არსებობაზე პაციენტების სკრინინგის აუცილებლობის შესახებ.
ევროპული წარმოშობის პაციენტებში და პაციენტებში იაპონიიდან HLA-A*3101 ალელით, კარბამაზეპინით თერაპია უნდა ცატარდეს იმ შემთხვევებში, როდესაც მისი სარგებელი აღემატება პოტენციურ რისკებს.
კანის სხვა არასასურველი რეაქციები
პრეპარატის გამოყენების ფონზე შეიძლება ასევე აღინიშნოს უმნიშვნელოდ გამოხატული კანის არასასურველი რეაქციები, მაგალითად, იზოლირებული მაკულარული ან მაკულოპაპულოზური ეგზანთემა; უმეტეს შემთხვევაში, ისინი გარდამავალია და არ წარმოადგენს საფრთხეს პაციენტის სიცოცხლისთვის. როგორც წესი, ისინი ქრება რამდენიმე დღეში ან კვირაში მკურნალობის გაგრძელებისას ან პრეპარატის დოზის შემცირების შემდეგ. თუმცა, ვინაიდან კანის უფრო მძიმე არასასურველი რეაქციების ადრეული ნიშნების დიფერენციალური დიაგნოსტიკა და კანის მსუბუქი გარდამავალი არასასურველი რეაქციების დიფერენციალური დიაგნოსტიკა შეიძლება იყოს რთული, აუცილებელია პაციენტზე ფრთხილად დაკვირვება და პრეპარატის გამოყენების დაუყოვნებლივ შეწყვეტა იმ შემთხვევებში, როდესაც არასასურველი რეაქციების სიმძიმე იზრდება მკურნალობის გაგრძელებისას.
არ არსებობს მონაცემები, რომ HLA-B*1502 ალელი არის პროგნოზირებადი რისკფაქტორი უფრო მსუბუქი კანის არასასურველი რეაქციების განვითარებისთვის, რომლებიც დაკავშირებულია კარბამაზეპინის გამოყენებასთან, როგორიცაა ანტიეპილეფსიური საშუალებების მიმართ ჰიპერმგრძნობელობის სინდრომი ან გამონაყარის მსუბუქი ფორმები (მაკულოპაპულოზური გამონაყარი).
ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები
პრეპარატის გამოყენებისას შეიძლება განვითარდეს ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები, მათ შორის DRESS, ადამიანის ჰერპესის ვირუსის მე-6 ტიპის რეაქტივაცია, ასოცირებული DRESS-თან, დაგვიანებული ტიპის ჰიპერმგრძნობელობის სინდრომი სხვადასხვა ორგანოების დაზიანებით, რომელიც ხასიათდება სხეულის ტემპერატურის მომატებით, გამონაყარით, ვასკულიტით, ლიმფადენოპათიით, ფსევდოლიმფომით, ართრალგიით. ლეიკოპენიით, ეოზინოფილიით, ჰეპატოსპლენომეგალიით, ღვიძლის ფუნქციური მაჩვენებლების დარღვევით და ნაღვლის სადინრის გაქრობის სინდრომით (ღვიძლისშიდა ნაღვლის სადინარების განადგურება და გაქრობა) (ზემოხსენებული ცვლილებები შეიძლება დაფიქსირდეს სხვადასხვა კომბინაციებში, ასევე შეიძლება აღინიშნოს დარღვევები სხვა ორგანოების მხრივ, როგორიცაა ფილტვები, თირკმელები, კუჭქვეშა ჯირკვალი, მიოკარდიუმი, მსხვილი ნაწლავი).
როგორც წესი, ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციების ნიშნებისა და სიმპტომების განვითარებისას, მელეპსინის მიღება დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს.
პაციენტებს, რომლებსაც აღენიშნებათ ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები კარბამაზეპინის გამოყენებისას, უნდა ეცნობოთ, რომ მათ შეიძლება განუვითარდეთ ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები ოქსკარბაზეპინის გამოყენებისას (შემთხვევების 25-30%-ში).
შეიძლება განვითარდეს ჯვარედინი ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები კარბამაზეპინის და ანტიეპილეფსიური საშუალებების მიმართ, რომლებიც შეიცავს არომატულ რგოლს მათ სტრუქტურაში (მაგალითად, ფენიტოინი, პრიმიდონი და ფენობარბიტალი).
მელეპსინის გამოყენებისას პაციენტებში შერეული კრუნჩხვითი შეტევებით, რომლებიც მოიცავს აბსანსებს (როგორც ტიპიური, ისე არატიპიური ფორმები), სიფრთხილეა საჭირო, რადგან ასეთ სიტუაციებში შეიძლება გაიზარდოს კრუნჩხვითი შეტევების სიმძიმე. იმ შემთხვევებში, როდესაც კრუნჩხვითი შეტევების სიმძიმე იზრდება, აუცილებელია პრეპარატის გამოყენების შეწყვეტა.
კრუნჩხვითი შეტევების სიხშირე შეიძლება გაიზარდოს კარბამაზეპინის პერორალური დოზირების ფორმებიდან სუპოზიტორების სახით კარბამაზეპინით მკურნალობაზე გადასვლისას.
დოზის შემცირების და მოხსნის სინდრომი
კარბამაზეპინით თერაპიის მკვეთრი შეწყვეტისას შეიძლება განვითარდეს კრუნჩხვითი შეტევები, ამიტომ აუცილებელია პრეპარატის დოზის თანდათანობით შემცირება. თუ აუციელებელია მელეპსინით მკურნალობის ერთბაშად შეწყვეტა ეპილეფსიის მქონე პაციენტებში, სხვა ანტიეპილეფსიური საშუალებებით თერაპიაზე გადასვლა, საჭიროების შემთხვევაში, უნდა განხორციელდეს შესაბამისი პრეპარატების გამოყენების ფონზე.
ორსულობა და რეპროდუქციული ასაკის ქალები
კარბამაზეპინთან შეიძლება დაკავშირებული იყოს ნაყოფისთვის ზიანი ორსულის მიერ მისი გამოყენებისას. მელეპსინი გამოყენებული უნდა იყოს ორსულობის დროს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პოტენციური სარგებელი ამართლებს პოტენციურ რისკს.
ყველა ორსულ ქალს და რეპროდუქციული ასაკის ქალს უნდა გაეწიოს შესაბამისი კონსულტაცია ორსულობასთან დაკავშირებული რისკების შესახებ ნაყოფისთვის პოტენციური ტერატოგენული რისკის გამო.
რეპროდუქციული ასაკის ქალებმა უნდა გამოიყენონ ეფექტური კონტრაცეპტივები, რომლებზეც გავლენას არ ახდენს პრეპარატები ფერმენტების ინდუქტორები, მელეპსინით მკურნალობის დროს და მკურნალობის შეწყვეტიდან 28 დღის განმავლობაში.
გავლენა ენდოკრინულ სისტემაზე
ძლიერი სისხლდენის შემთხვევები დაფიქსირდა ქალებში, რომლებიც მკურნალობდნენ კარბამაზეპინით ჰორმონალური კონტრაცეპტივების გამოყენებისას. კარბამაზეპინთან ერთდროული გამოყენებისას, ჰორმონალური კონტრაცეპტივების ეფექტურობა შეიძლება შემცირდეს, ამიტომ რეპროდუქციული ასაკის ქალები უნდა იყვნენ ინფორმირებული, რომ პრეპარატით თერაპიის დროს გამოიყენონ კონტრაცეფციის ალტერნატიული მეთოდები.
ქალებმა, რომლებიც იღებენ კარბამაზეპინით თერაპიას, აუცილებლობისას, უნდა გამოიყენონ ჰორმონალური კონტრაცეპტივები, რომლებიც შეიცავს მინიმუმ 50 მკგ ესტროგენს ან კონტრაცეფციის ალტერნატიული არაჰორმონალური მეთოდები.
სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინის კონცენტრაციის მონიტორინგი
კარბამაზეპინის დოზასა და სისხლის პლაზმაში კონცენტრაციას შორის, აგრეთვე სისხლის პლაზმაში პრეპარატის კონცენტრაციასa და მის კლინიკურ ეფექტურობას ან ტოლერანტობას შორის კორელაციის ხარისხი უმნიშვნელოა, ამასთან კარბამაზეპინის დონის მონიტორინგი სისხლის პლაზმაში შეიძლება მიზანშეწონილი იყოს შემდეგ სიტუაციებში: კრუნჩხვითი შეტევების სიხშირის მნიშვნელოვანი მატებისას / მკურნალობაზე პაციენტის პასუხის შესუსტების დადასტურებისას, ორსულობის დროს ქალებში პრეპარატის გამოყენებისას, ბავშვებში და მოზარდებში პრეპარატის გამოყენებისას, თუ არსებობს ეჭვი კარბამაზეპინის კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში შეწოვის პროცესის დარღვევაზე, თუ არსებობს ეჭვი კარბამაზეპინის ტოქსიკურ მოქმედებაზე პაციენტის მიერ ერთზე მეტი პრეპარატის გამოყენების შემთხვევაში.
სიფრთხილის ზომები
პაციენტებში ანამნეზში გულის, ღვიძლის ან თირკმელების ფუნქციის დარღვევით, აგრეთვე პაციენტებში, რომლებსაც ანამნეზში აღენიშნებათ არასასურველი რეაქციები სისხლის სისტემის მხრივ, რომლებიც დაკავშირებულია სხვა პრეპარატების გამოყენებასთან, ან არსებობს ცნობები პრეპარატით თერაპიის კურსის შეწყვეტის შესახებ, მელეპსინი გამოყენებული უნდა იქნას მხოლოდ სარგებელი/რისკის თანაფარდობის ფრთხილად შეფასების შემდეგ. მელეპსინის გამოყენებისას აუცილებელია ზემოაღნიშნული პაციენტების მდგომარეობის ფრთხილად მონიტორინგი.
პრეპარატით მკურნალობის დასაწყისში და პერიოდულად მკურნალობის დროს რეკომენდებულია შარდის საერთო ანალიზისა და სისხლში შარდოვანას აზოტის დონის მონიტორინგი.
ჰიპონატრიემია
კარბამაზეპინის გამოყენებისას აღწერილია ჰიპონატრიემიის შემთხვევები. პაციენტებში თირკმელების ფუნქციის დარღვევით, რომლებიც დაკავშირებულია ორგანიზმში ნატრიუმის დაბალ შემცველობასთან, ან პაციენტებში, რომლებიც ერთდროულად იღებენ თერაპიას პრეპარატებით, რომლებიც ამცირებენ ორგანიზმში ნატრიუმის შემცველობას (მაგალითად, დიურეტიკები, მედიკამენტები, რომლებიც განაპირობებენ ანტიდიურეზული ჰორმონის არასათანადო სეკრეციას), მელეპსინით მკურნალობის დაწყების წინ აუცილებელია სისხლის შრატში ნატრიუმის კონცენტრაციის გაზომვა. შემდგომში უნდა გაკონტროლდეს ნატრიუმის კონცენტრაცია სისხლის შრატში დაახლოებით 2 კვირის შემდეგ და შემდეგ ყოველთვიურად თერაპიის პირველი სამი თვის განმავლობაში ან კლინიკური სიტუაციიდან გამომდინარე. ზემოაღნიშნული რისკ-ფაქტორები გასათვალისწინებელია განსაკუთრებით ხანდაზმულ პაციენტებში. ჰიპონატრიემიის განვითარების შემთხვევაში, მიზანშეწონილია წყლის მიღების შეზღუდვა (კლინიკური ჩვენების შემთხვევაში).
ჰიპოთირეოზი
კარბამაზეპინის გამოყენებისას, ღვიძლის ფერმენტების ინდუქციის შედეგად, შეიძლება შემცირდეს ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების კონცენტრაცია სისხლის შრატში, რის შედეგადაც შეიძლება საჭირო გახდეს იმ პრეპარატების დოზის გაზრდა, რომლებიც გამოიყენება ჩანაცვლებითი თერაპიის სახით ჰიპოთირეოზის მქონე პაციენტები. ასეთ სიტუაციებში, ჩანაცვლებითი ჰორმონული თერაპიის სახით გამოყენებული პრეპარატების დოზების კორექტირებისას როგორც უნდა გაკონტროლდეს ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია.
ანტიქოლინერგული ეფექტები
კარბამაზეპინს აქვს ოდნავ გამოხატული ანტიქოლინერგული მოქმედება, ამიტომ პაციენტები, რომლებსაც აქვთ გაზრდილი თვალისშიდა წნევა და შარდის შეკავება, უნდა იმყოფებოდნენ დაკვირვების ქვეშ პრეპარატის გამოყენებისას.
ზემოქმედება ფსიქიკაზე
პრეპარატის გამოყენებისას მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული დაავადების კლინიკური ნიშნების განვითარების რისკი ლატენტური ფსიქოზის მქონე პაციენტებში, ასევე გონების არევა ან აგზნება ხანდაზმულ პაციენტებში.
ურთიერთქმედებები
CYP3A4 ინჰიბიტორებთან ან ეპოქსიდჰიდროლაზას ინჰიბიტორებთან ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება განვითარდეს კარბამაზეპინის არასასურველი რეაქციები (შესაბამისად, კარბამაზეპინის ან კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის პლაზმური კონცენტრაციის მომატება). ასეთ სიტუაციებში აუცილებელია კარბამაზეპინის დოზის სათანადოდ კორექტირება ან/და სისხლის პლაზმაში პრეპარატის დონის კონტროლი.
CYP3A4 ინდუქტორებთან ერთად გამოყენებისას, კარბამაზეპინის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში, ისევე როგორც მისი თერაპიული ეფექტი, შეიძლება შემცირდეს, შედეგად CYP3A4 ინდუქტორების გამოყენების შეწყვეტისას, პრეპარატის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში შეიძლება გაიზარდოს. ასეთ სიტუაციებში შესაძლოა საჭირო გახდეს კარბამაზეპინის დოზის კორექცია.
კარბამაზეპინი არის CYP3A4 და ღვიძლის სხვა ფერმენტული სისტემების ძლიერი ინდუქტორი, რომლებიც მონაწილეობენ ბიოტრანსფორმაციის პროცესის I და II ფაზებში, ამიტომ ერთდროულად გამოყენებული პრეპარატების პლაზმური კონცენტრაცია, რომელთა ბიოტრანსფორმაციაში უპირატესად მონაწილეობს CYP3A4, შეიძლება შემცირდეს მათი მეტაბოლიზმის სიჩქარის გაზრდის გამო.
რეპროდუქციული ასაკის ქალებს უნდა მიეწოდოთ ინფორმაცია, რომ კარბამაზეპინთან ერთად გამოყენებისას ჰორმონალური კონტრაცეპტივების ეფექტურობა შეიძლება შემცირდეს. რეპროდუქციული ასაკის ქალებს, რომლებიც იღებენ მელეპსინს, ეძლევათ რეკომენდაცია, რომ გამოიყენონ კონტრაცეფციის ალტერნატიული არაჰორმონალური მეთოდები.
დაცემა
პაციენტებში პრეპარატის გამოყენებისას აღინიშნა ისეთი არასასურველი რეაქციები, როგორიცაა ატაქსია, თავბრუსხვევა, ძილიანობა, არტერიული ჰიპოტენზია, დაბნეულობა, სედაცია, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს დაცემა და, შედეგად, მოტეხილობების ან სხვა დაზიანებების განვითარება. მელეპსინის ხანგრძლივი გამოყენებისას პაციენტებში, რომლებშიც ზემოაღნიშნული გვერდითი რეაქციების სიმძიმე შეიძლება გაიზარდოს თანმხლები დაავადებების, მდგომარეობების ან სხვა პრეპარატების ერთდროული გამოყენების გამო, საჭიროა პერიოდულად გულდასმით შეფასდეს დაცემის რისკი.
დამხმარე ნივთიერებები
მელეპსინი შეიცავს 1 მმოლ-ზე ნაკლებ ნატრიუმს (23 მგ) ერთ ტაბლეტზე, ე.ი. პრაქტიკულად „არ შეიცავს ნატრიუმს“.
ზემოქმედება ავტომობილის და მექანიზმების მართვის უნარზე
პაციენტებში რეაქციების სიჩქარე შეიძლება შემცირდეს ისეთი მდგომარეობებისას, რომლებიც დაკავშირებულია კრუნჩხვითი შეტევების და არასასურველი რეაქციების განვითარებასთან, მათ შორის თავბრუსხვევა, ძილიანობა, ატაქსია, დიპლოპია, აკომოდაციის დარღვევა და მხედველობის სიმკვეთრის დარღვევა, რომლებიც დაფიქსირდა კარბამაზეპინის გამოყენებისას, განსაკუთრებით მკურნალობის დასაწყისში ან დოზის კორექტირებისას. ამიტომ მელეპსინის გამოყენებისას პაციენტები განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა იყვნენ ავტოტრანსპორტის და მექანიზმების მართვისას.
ფერტილობა, გამოყენება ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში
ორსულობა
რისკების მოკლე აღწერა
ეპილეფსიით დაავადებული დედებისგან დაბადებული ბავშვები, რომლებსაც არ ჩატარებიათ დაავადების სათანადო მკურნალობა, უფრო მიდრეკილნი არიან განვითარების დარღვევების, მათ შორის თანდაყოლილი დეფექტების მიმართ. არსებობს ცნობები განვითარების დარღვევების, თანდაყოლილი მანკების, მათ შორის ხერხემლის არხის არასრული დახურვის (სპინაბიფიდა) და სხვა თანდაყოლილი ანომალიების შესახებ, როგორიცაა თავის ქალას და სახის დეფექტები, როგორიცაა ტუჩის/სასის ნაპრალი, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მანკები, ჰიპოსპადია და სხვადასხვა ორგანოთა სისტემის ანომალიები, დაკავშირებული ქალებში ორსულობის დროს კარბამაზეპინის გამოყენებასთან. ქალები, რომლებიც ორსულობის დროს იღებენ მელეპსინს, ინფორმირებული უნდა იყვნენ თანდაყოლილი მანკების განვითარების შესაძლო გაზრდილი რისკისა და ანტენატალური სკრინინგის საჭიროების შესახებ. ჩრდილოეთ ამერიკის ორსულობათა რეესტრის მონაცემების მიხედვით, მნიშვნელოვანი თანდაყოლილი განვითარების დარღვევები (განვითარების სტრუქტურული ანომალიები, რომლებიც ქირურგიული, სამედიცინო ან კოსმეტიკური მნიშვნელობისაა) დიაგნოსტირებული ბავშვებში დაბადებიდან 12 კვირის განმავლობაში, დაფიქსირდა შემთხვევების 3%-ში (95% სანდოობის ინტერვალი: 2.1-4.2%), როდესაც ქალები იღებდნენ კარბამაზეპინს მონოთერაპიის სახით ორსულობის პირველ ტრიმესტრში, და შემთხვევების 1.1% (95% სანდოობის ინტერვალი: 0.35-2.5%), როდესაც ქალები არ მკურნალობდნენ ანტიეპილეფსიური საშუალებებით ორსულობის დროს (შეფარდებითი რისკის მაჩვენებელი იყო 2.7; 95 % სანდოობის ინტერვალი: 1,1-7,0).
კლინიკური მნიშვნელობა
გასათვალისწინებელია შემდეგი ინფორმაცია:
- ეპილეფსიით დაავადებულ ქალებში მელეპსინი ორსულობის პერიოდში გამოყენებული უნდა იყოს უკიდურესი სიფრთხილით;
- მელეპსინის გამოყენებასთან დაკავშირებული მოსალოდნელი სარგებელი და პოტენციური რისკები გულდასმით უნდა შეფასდეს ქალებში, რომლებიც გეგმავენ ორსულობას, ქალებში, რომლებშიც პრეპარატით თერაპიის დროს დადგენილია ორსულობა ან ქალებში, რომლებშიც ორსულობის დროს საჭირო ხდება ამ პრეპარატით მკურნალობის დაწყება, განსაკუთრებით ორსულობის პირველი 3 თვე;
- რეპროდუქციული ასაკის ქალებში მელეპსინი გამოყენებული უნდა მონოთერაპიაში და იმ შემთხვევებში, როდესაც ეს შესაძლებელია, ვინაიდან თანდაყოლილი განვითარების დარღვევების სიხშირე ბავშვებში, რომელთა დედებიც იღებდნენ თერაპიას რამდენიმე ანტიეპილეფსიური საშუალებებით, უფრო მაღალია, ვიდრე ბავშვებში, რომელთა დედებმა მიიღეს მონოთერაპია ანტიეპილეფსიური საშუალებით (განვითარების თანდაყოლილი დარღვევების რისკის მაჩვენებელი შეიძლება განსხვავდებოდეს პრეპარატების კომბინაციის მიხედვით, რომელთა შემადგენლობაშიც შედის კარბამაზეპინი, და შეიძლება გაიზარდოს კომბინირებულ თერაპიაში ვალპროატის გამოყენებისას);
- პრეპარატი გამოყენებული უნდა იყოს მინიმალური ეფექტური დოზით და უნდა გაკონტროლდეს მისი დონე სისხლის პლაზმაში; კარბამაზეპინის პლაზმური კონცენტრაცია შეიძლება შენარჩუნდეს თერაპიული დიაპაზონის ქვედა ზღვრულ დონეზე (4-12 მკგ/მლ) იმ პირობით, რომ ამასთან მიღწეულია კრუნჩხვითი შეტევების სათანადო კონტროლი (ამჟამად არსებობს მონაცემები, რომ თანდაყოლილი დეფექტების რისკი შეიძლება დამოკიდებული იყოს პრეპარატის დოზაზე; თანდაყოლილი დეფექტების სიხშირე კარბამაზეპინის დღეში 400 მგ-ზე ნაკლები დოზით გამოყენებისას უფრო დაბალია, ვიდრე უფრო მაღალი დოზებით გამოყენებისას);
- ქალები, რომლებიც იღებენ მელეპსინით თერაპიას ორსულობის დროს, უნდა იყვნენ ინფორმირებული თანდაყოლილი დეფექტების შესაძლო გაზრდილი რისკის და ანტენატალური სკრინინგის საჭიროების შესახებ;
- ორსულობის დროს ქალებმა არ უნდა შეწყვიტონ ეფექტური ანტიეპილეფსიური თერაპია, ვინაიდან დაავადების გამწვავებას შესაძლოა თან ახლდეს უარყოფითი შედეგები ქალისა და ნაყოფის ჯანმრთელობისთვის.
მონიტორინგი და პროფილაქტიკური ღონისძიებები
ცნობილია, რომ ორსულობის პერიოდში შეიძლება განვითარდეს ფოლიუმის მჟავას დეფიციტი; არსებობს ცნობები, რომ დეფიციტის ხარისხი იზრდება ანტიეპილეფსიური საშუალებების გამოყენებისას. ფოლიუმის მჟავას დეფიციტის დროს შეიძლება გაიზარდოს თანდაყოლილი დეფექტების სიხშირე ეპილეფსიის მქონე დედების შვულებში, რომლებიც იღებენ ანტიეპილეფსიურ თერაპიას. ამიტომ, ქალებისთვის, რომლებიც მკურნალობენ მელეპსინით, რეკომენდებულია რომ ფოლიუმის მჟავას მიღება ორსულობამდე და ორსულობის დროს.
ახალშობილი ბავშვები
ახალშობილებში ჰემოსტაზის სისტემის დარღვევების თავიდან ასაცილებლად, ქალებში ორსულობის ბოლო კვირების განმავლობაში, რომლებიც იღებენ მელეპსინს, ასევე ახალშობილებში, გამოყენებული უნდა იყოს ვიტამინი K1.
არსებობს ცნობები კრუნჩხვების და/ან სუნთქვის დათრგუნვის შემთხვევების შესახებ ახალშობილებში, რომელთა დედებიც იღებდნენ კომბინირებულ თერაპიას კარბამაზეპინით და სხვა ანტიეპილეფსიური საშუალებებით. ასევე ახალშობილებში აღინიშნა ღებინების, დიარეის და/ან არასაკმარისი კვების შემთხვევები, დაკავშირებული ორსულობის დროს დედის მიერ კარბამაზეპინის გამოყენებასთან. ზემოაღნიშნული რეაქციები შეიძლება იყოს ახალშობილებში მოხსნის სინდრომის გამოვლინება.
ცხოველებზე ჩატარებულ კვლევებში აღმოჩნდა, რომ პრეპარატს აქვს რეპროდუქციული ტოქსიკურობა.
ლაქტაცია
კარბამაზეპინი გამოიყოფა დედის რძეში (პრეპარატის კონცენტრაცია დედის რძეში არის პლაზმური კონცენტრაციის დაახლოებით 25-60%). ლაქტაციის პერიოდში ქალებში მელეპსინის გამოყენებისას აუცილებელია შეფასდეს ძუძუთი კვების სარგებელი და ბავშვში არასასურველი რეაქციების პოტენციური რისკი. პრეპარატი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ქალებში ძუძუთი კვების პერიოდში, იმ შემთხვევებში, როდესაც ტარდება ძუძუთი კვებაზე მყოფი ბავშვების მონიტორინგი, რომელიც მიზნად ისახავს შესაძლო არასასურველი რეაქციების გამოვლენას (მაგალითად, მნიშვნელოვანი ხარისხით გამოხატული ძილიანობა, კანის ალერგიული რეაქციები). ქოლესტატიური ჰეპატიტის შემთხვევები დაფიქსირდა ახალშობილებში, რომლებიც ექვემდებარებოდნენ კარბამაზეპინის ზემოქმედებას ანტენატალურ პერიოდში და/ან ძუძუთი კვების დროს. ამიტომ აუცილებელია ძუძუთი კვებაზე მყოფი ბავშვების გულდასმით დაკვირვება, რომელთა დედებიც იღებენ მელეპსინით თერაპიას, ღვიძლისა და სანაღვლე გზების მხრივ არასასურველი რეაქციების გამოსავლენად.
ფერტილობა
ძალიან იშვიათ შემთხვევებში, მამაკაცებში, დაფიქსირდა პრეპარატის უარყოფითი გავლენა ფერტილობაზე და/ან სპერმატოგენეზის დარღვევაზე.
რეპროდუქციული ასაკის ქალები და მამაკაცები/კონტრაცეფცია
კარბამაზეპინი არის ღვიძლის ფერმენტების ინდუქტორი, ამიტომ მელეპსინთან ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება შემცირდეს პერორალური კონტრაცეპტივების ეფექტურობა, რომელთა შემადგენლობაში შედის ესტროგენები და/ან პროგესტერონი. რეპროდუქციული ასაკის ქალებმა, რომლებიც იღებენ მელეპსინით თერაპიას, უნდა გამოიყენონ ეფექტური კონტრაცეფციის ეფექტური მეთოდები მკურნალობის დროს და მკურნალობის შეწყვეტიდან 28 დღის განმავლობაში. ქალები, რომლებიც იღებენ კარბამაზეპინს, სასურველია გადავიდნენ კონტრაცეფციის მეთოდზე, რომელზედაც გავლენას არ ახდენენ პრეპარატები, რომლებიც აინდუცირებენ ფერმენტებს (მაგალითად, სპილენძის საშვილოსნოსშიდა სპირალები და ლევონორგესტრელის გამომყოფი საშვილოსნოსშიდა სპირალები ან დეპო-პრეპარატების ინექციები, რომლებიც შეიცავენ მხოლოდ პროგესტოგენს).
ურთიერთქმედება სხვა სამკურნალო საშუალებებთან
CYP3A4 არის ციტოქრომ P450 სისტემის მთავარი იზოფერმენტი, რომელიც მონაწილეობს კარბამაზეპინის აქტიური მეტაბოლიტის, კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის ფორმირებაში. CYP3A4 ინჰიბიტორებთან ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება გაიზარდოს კარბამაზეპინის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში, რის შედეგადაც შეიძლება განვითარდეს პრეპარატის არასასურველი რეაქციები. CYP3A4 ინდუქტორებთან ერთად გამოყენებისას კარბამაზეპინის მეტაბოლიზმის სიჩქარე შეიძლება გაიზარდოს, რის შედეგადაც შეიძლება შემცირდეს პრეპარატის კონცენტრაცია სისხლის შრატში და მისი თერაპიული ეფექტი.
კარბამაზეპინთან კომბინაციაში CYP3A4 ინდუქტორების გამოყენების შეწყვეტისას, პრეპარატის პლაზმური კონცენტრაცია შეიძლება გაიზარდოს მისი მეტაბოლიზმის სიჩქარის შემცირების გამო.
კარბამაზეპინი არის CYP3A4 და ღვიძლის სხვა ფერმენტული სისტემების ძლიერი ინდუქტორი, რომლებიც მონაწილეობენ ბიოტრანსფორმაციის პროცესის I და II ფაზებში, ამიტომ ერთდროულად გამოყენებული პრეპარატების პლაზმური კონცენტრაციები, რომელთა ბიოტრანსფორმაციაში უპირატესად მონაწილეობს CYP3A4, შეიძლება შემცირდეს მათი მეტაბოლიზმის სიჩქარის გაზრდის გამო.
ადამიანებში მიკროსომური ფერმენტი ეპოქსიდჰიდროლაზა მონაწილეობს კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდიდან 10,11-ტრანსდიოლის წარმოებულის წარმოქმნაში. კარბამაზეპინის ეპოქსიდჰიდროლაზას ინჰიბიტორებთან ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება გაიზარდოს კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში.
სამკურნალო საშუალებები, რომლებთან ერთადაც კარბამაზეპინის გამოყენება უკუნაჩვენებია
კარბამაზეპინის კომბინირებული გამოყენება მაო ინჰიბიტორებთან უკუნაჩვენებია; მაო-ს ინჰიბიტორების გამოყენება უნდა შეწყდეს მელეპსინით თერაპიის დაწყებამდე მინიმუმ 2 კვირით ადრე (ან უფრო ადრე, კლინიკური სიტუაციიდან გამომდინარე).
სამკურნალო საშუალებები, რომელთა ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება გაიზარდოს კარბამაზეპინის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში
სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინის კონცენტრაციის მატებისას შეიძლება განვითარდეს არასასურველი რეაქციები (მაგალითად, თავბრუსხვევა, ძილიანობა, ატაქსია, დიპლოპია), ამიტომ საჭიროა დოზის კორექტირება ან/და სისხლში კარბამაზეპინის დონის კონტროლი პლაზმაში მელეპსინის გამოყენებისას შემდეგ პრეპარატებთან ერთად:
- ტკივილგამაყუჩებელი, ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები: დექსტროპროპოქსიფენი;
- ანდროგენები: დანაზოლი;
- ანტიბაქტერიული საშუალებები: ციპროფლოქსაცინი, მაკროლიდური ჯგუფის ანტიბიოტიკები, როგორიცაა ერითრომიცინი, კლარითრომიცინი;
- ანტიდეპრესანტები: ფლუოქსეტინი, ფლუვოქსამინი, პაროქსეტინი, ტრაზოდონი;
- ანტიეპილეფსიური საშუალებები: ვიგაბატრინი;
- სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებები: აზოლის ჯგუფის პრეპარატები, მაგალითად, იტრაკონაზოლი, კეტოკონაზოლი, ფლუკონაზოლი, ვორიკონაზოლი (პაციენტებისთვის, რომლებიც მკურნალობენ ვორიკონაზოლით ან იტრაკონაზოლით, შეიძლება რეკომენდებული იყოს ალტერნატიული ანტიეპილეფსიური საშუალებებით თერაპია);
- ანტიჰისტამინები: ლორატადინი;
- ანტიფსიქოზური საშუალებები: ოლანზაპინი;
- ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო საშუალებები: იზონიაზიდი;
- ანტივირუსული საშუალებები: პროტეაზას ინჰიბიტორები ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსით (აივ) გამოწვეული ინფექციის სამკურნალოდ, როგორიცაა რიტონავირი;
- კარბოანჰიდრაზას ინჰიბიტორები: აცეტაზოლამიდი;
- მედიკამენტები, რომლებიც გამოიყენება გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების დროს: დილთიაზემი, ვერაპამილი;
- პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებების დროს: შესაძლოა ციმეტიდინი, ომეპრაზოლი;
- სხვები: გრეიფრუტის წვენი, ნიკოტინამიდი (მხოლოდ მაღალი დოზებით).
სამკურნალო საშუალებები, რომლებმაც ერთდროულად გამოყენებისას შეიძლება გაზარდონ კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის (კარბამაზეპინის აქტიური მეტაბოლიტი) კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში
სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის კონცენტრაციის მატებასთან ერთად შეიძლება განვითარდეს არასასურველი რეაქციები (მაგალითად, თავბრუსხვევა, ძილიანობა, ატაქსია, დიპლოპია), ამიტომ აუცილებელია პრეპარატის დოზის შესაბამისად კორექტირება და/ან კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდის დონის კონტროლი სისხლის პლაზმაში მელეპსინის კომბინირებული გამოყენებისას ქვეთიაპინთან, პრიმიდონთან, პროგაბიდთან, ვალპროის მჟავასთან, ვალქტამიდთან და ვალპრომიდთან.
სამკურნალო საშუალებები, რომელთა ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება შემცირდეს კარბამაზეპინის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში
შეიძლება საჭირო გახდეს კარბამაზეპინის დოზის კორექტირება შემდეგ სამკურნალო საშუალებებთან ერთად გამოყენებისას:
- ანტიეპილეფსიური საშუალებები: ოქსკარბაზეპინი, ფენობარბიტალი, ფენიტოინი (ფენიტოინით ინტოქსიკაციის თავიდან ასაცილებლად და სისხლის პლაზმაში კარბამაზეიპნის სუბთერაპიული კონცენტრაციების მიღწევის პრევენციისთვის, რეკომენდებულია კარბამაზეპინის გამოყენების დაწყებამდე ფენიტოინის დოზის იმგვარად კორექტირება, რომ მისი პლაზმური კონცენტრაცია იყოს არაუმეტეს 13 მკგ/მლ), ფოსფენიტოინი, პრიმიდონი და შესაძლოა კლონაზეპამი (მონაცემები გარკვეულწილად წინააღმდეგობრივია);
- სიმსივნის საწინააღმდეგო საშუალებები: ცისპლატინი ან დოქსორუბიცინი;
- ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო საშუალებები: რიფამპიცინი;
- ბრონქოდილატატორები ან პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება ბრონქული ასთმის სამკურნალოდ: თეოფილინი, ამინოფილინი;
- დერმატოლოგიაში გამოყენებული პრეპარატები: იზოტრეტინოინი;
- სხვა: წმინდა კრაზანას შემცველი მცენარეული პრეპარატები (Hypericumperforatum).
კარბამაზეპინის ზემოქმედება ერთდროულად მიღებული სამკურნალო საშუალებების პლაზმურ კონცენტრაციაზე
კარბამაზეპინთან ერთად მიღებისას ზოგიერთი პრეპარატის პლაზმური კონცენტრაცია შეიძლება შემცირდეს, ამასთან მათი ეფექტი შეიძლება შემცირდეს ან აღმოიფხვრას. კარბამაზეპინთან კომბინირებისას შეიძლება საჭირო გახდეს შემდეგი პრეპარატების დოზის კორექცია (კლინიკური სიტუაციის გათვალისწინებით):
- ტკივილგამაყუჩებელი, ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები: ბუპრენორფინი, მეტადონი, პარაცეტამოლი (კარბამაზეპინისა და პარაცეტამოლის (აცეტამინოფენი) ხანგრძლივი გამოყენება შეიძლება ასოცირებული იყოს ჰეპატოტოქსიურ ეფექტებთან), ტრამადოლი;
- ანტიბაქტერიული საშუალებები: დოქსიციკლინი, რიფაბუტინი;
- ანტიკოაგულანტები: პერორალური ანტიკოაგულანტები, როგორიცაა ვარფარინი, აცენოკუმაროლი, რივაროქსაბანი, დაბიგატრანი, აპიქსაბანი და ედოქსაბანი;
- ანტიდეპრესანტები: ბუპროპიონი, ციტალოპრამი, მიანსერინი, სერტრალინი, ტრაზოდონი, ტრიციკლური ანტიდეპრესანტები, როგორიცაა იმიპრამინი, ამიტრიპტილინი, ნორტრიპტილინი, კლომიპრამინი;
- ღებინების საწინააღმდეგო საშუალებები: აპრეპიტანტი;
- ანტიეპილეფსიური საშუალებები: კლობაზამი, კლონაზეპამი, ეთოსუქსიმიდი, ლამოტრიჯინი, ოქსკარბაზეპინი, პრიმიდონი, ტიაგაბინი, ტოპირამატი, ვალპროის მჟავა, ზონისამიდი.
ფენიტოინთან ინტოქსიკაციის თავიდან ასაცილებლად და სისხლის პლაზმაში კარბამაზეპინის სუბთერაპიული კონცენტრაციების მიღწევის თავიდან პრევენციისთვის, რეკომენდებულია ფენიტოინის დოზის კორექტირება კარბამაზეპინის გამოყენების დაწყებამდე ისე, რომ მისი კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში არ იყოს 13 მკგ/მლ-ზე მეტი; იშვიათ შემთხვევებში აღინიშნა მეფენიტოინის პლაზმური კონცენტრაციის მომატება.
- სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებები: იტრაკონაზოლი, ვორიკონაზოლი (პაციენტებისთვის, რომლებიც მკურნალობენ ვორიკონაზოლით ან იტრაკონაზოლით, შეიძლება რეკომენდებული იყოს ალტერნატიული ანტიეპილეფსიური საშუალებებით თერაპია);
- ანტიჰელმინთური საშუალებები: ალბენდაზოლი;
- სიმსივნის საწინააღმდეგო საშუალებები: იმატინიბი, ციკლოფოსფამიდი, ლაპატინიბი, ტემსიროლიმუსი;
- ანტიფსიქოზური საშუალებები: კლოზაპინი, ჰალოპერიდოლი და ბროპერიდოლი, ოლანზაპინი, ქვეთიაპინი, რისპერიდონი, არიპიპრაზოლი, პალიპერიდონი;
- ანტივირუსული საშუალებები: პროტეაზას ინჰიბიტორები აივ ინფექციის სამკურნალოდ, მაგ. ინდინავირი, რიტონავირი, საქვინავირი;
- ანქსიოლიზური საშუალებები: ალპრაზოლამი;
- ბრონქოდილატატორები ან პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება ბრონქული ასთმის სამკურნალოდ: თეოფილინი;
- კონტრაცეპტივები: ჰორმონალური კონტრაცეპტივები (რეკომენდებულია კონტრაცეფციის ალტერნატიული მეთოდების გამოყენება);
- მედიკამენტები, რომლებიც გამოიყენება გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების დროს: დიგოქსინი, სიმვასტატინი, ატორვასტატინი, ლოვასტატინი, ცერივასტატინი, ივაბრადინი, კალციუმის არხის ბლოკატორები დიჰიდროპირიდინის წარმოებულების ჯგუფიდან, როგორიცაა ფელოდიპინი;
- კორტიკოსტეროიდები: გლუკოკორტიკოსტეროიდები, როგორიცაა პრედნიზოლონი, დექსამეტაზონი;
- პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება ერექციული დისფუნქციის დროს: ტადალაფილი;
- იმუნოსუპრესანტები: ციკლოსპორინი, ევეროლიმუსი, ტაკროლიმუსი, სიროლიმუსი;
- მედიკამენტები, რომლებიც გამოიყენება ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებების დროს: ლევოთიროქსინი;
- სხვა: ესტროგენების და/ან პროგესტერონის შემცველი პრეპარატები.
სამკურნალო საშუალებები, რომელთა გამოყენება კარბამაზეპინთან ერთად საჭიროებს ყურადღებით განხილვას
ლევეტირაცეტამი
არსებობს ცნობები, რომ ლევეტირაცეტამთან ერთდროული გამოყენებისას კარბამაზეპინის ტოქსიკური მოქმედება ძლიერდება.
იზონიაზიდი
ცნობილია, რომ კარბამაზეპინთან ერთად გამოყენებისას იზონიაზიდის ჰეპატოტოქსიური მოქმედება ძლიერდება.
ლითიუმის პრეპარატები
ლითიუმის პრეპარატებისა და კარბამაზეპინის ერთობლივი გამოყენებისას ნეიროტოქსიური ეფექტი შეიძლება გაძლიერდეს, მიუხედავად იმისა, რომ ლითიუმის კონცენტრაცია სისხლის პლაზმაში თერაპიულ დიაპაზონშია.
მეტოკლოპრამიდი, ძლიერი ტრანკვილიზატორები (მაგ., ჰალოპერიდოლი, თიორიდაზინი)
კარბამაზეპინის კომბინირებული გამოყენებისას მეტოკლოპრამიდთან ან ძლიერ ტრანკვილიზატორებთან, როგორიცაა ჰალოპერიდოლი, თიორიდაზინი, შეიძლება გაიზარდოს ნერვული სისტემის მხრივ არასასურველი რეაქციების სიხშირე.
დიურეტიკები
კარბამაზეპინისა და ზოგიერთი დიურეტიკის (ჰიდროქლორთიაზიდი, ფუროსემიდი) ერთობლივი გამოყენებისას შეიძლება განვითარდეს ჰიპონატრიემია, რომელსაც თან ახლავს კლინიკური სიმპტომების განვითარება.
არამადეპოლარიზებელი მიორელაქსანტები
კარბამაზეპინთან ერთად გამოყენებისას არამადეპოლარიზებული მიორელაქსანტების ეფექტურობა (მაგ., პანკურონიუმი) შეიძლება შემცირდეს. მელეპსინთან კომბინირებისას უნდა გაიზარდოს არადეპოლარიზებული მიორელაქსანტების დოზები, ამასთან პაციენტებში უნდა ჩატარდეს ფრთხილი მონიტორინგი იმის გამო, რომ ნეიროკუნთოვანი გამტარობა აღდგება მოსალოდნელზე უფრო სწრაფად.
ალკოჰოლი
კარბამაზეპინის გამოყენებისას, ისევე როგორც სხვა ფსიქოაქტიური პრეპარატების გამოყენებისას, ალკოჰოლის ტოლერანტობა შეიძლება შემცირდეს. პაციენტებისთვის, რომლებიც იღებენ მელეპსინით თერაპიას, არ არის რეკომენდებული ალკოჰოლის მიღება.
პირდაპირი მოქმედების პერორალური ანტიკოაგულანტები (რივაროქსაბანი, დაბიგატრანი, აპიქსაბანი და ედოქსაბანი)
კარბამაზეპინთან ერთდროული გამოყენებისას, პირდაპირი მოქმედების პერორალური ანტიკოაგულანტების (რივაროქსაბანი, დაბიგატრანი, აპიქსაბანი და ედოქსაბანი) პლაზმური კონცენტრაცია შეიძლება შემცირდეს, რაც იწვევს თრომბოზის განვიტარების რისკის გაზრდას. ამიტომ, იმ შემთხვევებში, როდესაც არსებობს ასეთი კომბინაციების გამოყენების აუცილებლობა, რეკომენდებულია პაციენტების ფრთხილად მონიტორინგი თრომბოზის ნიშნებისა და სიმპტომების გამოვლენაზე.
გავლენა სეროლოგიურ შედეგებზე
კარბამაზეპინმა შეიძლება ხელი შეუშალოს მაღალეფექტური თხევადი ქრომატოგრაფიით სისხლში პერფენაზინის კონცენტრაციის განსაზღვრისთვის კვლევის შედეგებს (შეიძლება აღინიშნოს ცრუ დადებითი შედეგები).
კარბამაზეპინმა და მისმა მეტაბოლიტმა კარბამაზეპინ-10,11-ეპოქსიდმა შეიძლება ხელი შეუშალოს ფლუორესცენტური პოლარიზაციის იმუნოანალიზის მეთოდით სისხლში ტრიციკლური ანტიდეპრესანტების კონცენტრაციის განსაზღვრისთის კვლევის შედეგებს (შეიძლება აღინიშნოს ცრუ დადებითი შედეგები).
დოზის გადაჭარბება
ნიშნები და სიმპტომები
პრეპარატის დოზის გადაჭარბების ნიშნები და სიმპტომები მოიცავს ცენტრალური ნერვული სისტემის, გულ-სისხლძარღვთა და სუნთქვის სისტემების დარღვევებს, ასევე არასასურველ რეაქციებს, რომლებიც ჩამოთვლილია პუნქტში „არასასურველი რეაქციები":
- ცენტრალური ნერვული სისტემის მხრივ: ცენტრალური ნერვული სისტემის ფუნქციის დათრგუნვა, დეზორიენტაცია, ცნობიერების დათრგუნვა, ძილიანობა, აგზნება, ჰალუცინაციები, კომა, ბუნდოვანი მხედველობა, მეტყველების მოშლა, დიზართრია, ნისტაგმი, ატაქსია, დისკინეზია, ჰიპერრეფლექსია, რომელიც შემდგომში იცვლება ჰიპორეფლექსიით, კრუნჩხვები, ფსიქომოტორული დარღვევები, მიოკლონუსი, ჰიპოთერმია, მიდრიაზი;
- სასუნთქი სისტემის მხრივ: სუნთქვის დათრგუნვა, ფილტვების შეშუპება;
- გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მხრივ: ტაქიკარდია, არტერიული ჰიპოტენზია და ზოგჯერ არტერიული ჰიპერტენზია, გულის გამტარობის დარღვევა QRS კომპლექსის გაფართოებით, გულის გაჩერებასთან დაკავშირებული გონების დაკარგვა;
- კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მხრივ: ღებინება, კუჭის დაცლის სიჩქარის შემცირება, ნაწლავების მოტორიკის დაქვეითება;
- ჩონჩხ-კუნთოვანი სისტემის მხრივ: ზოგიერთ შემთხვევაში აღინიშნა რაბდომიოლიზი, დაკავშირებული კარბამაზეპინის ტოქსიკურ მოქმედებასთან;
- თირკმელების მხრივ: შარდის შეკავება, ოლიგურია ან ანურია; ორგანიზმში სითხის შეკავება, ჰიპერჰიდრატაცია (კარბამაზეპინს აქვს ანტიდიურეზული ჰორმონის მსგავსი მოქმედება);
- ლაბორატორიული კვლევების შედეგების მხრივ: ჰიპონატრიემია, შესაძლოა მეტაბოლური აციდოზი, შესაძლოა ჰიპერგლიკემია, სისხლში კრეატინფოსფოკინაზას (კუნთების ფრაქციის) დონის მომატება.
მკურნალობა
სპეციფიკური ანტიდოტი უცნობია.
მკურნალობა უნდა ჩატარდეს საავადმყოფოში პაციენტის კლინიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით; კარბამაზეპინის დოზის გადაჭარბების დასადასტურებლად და მისი სიმძიმის შესაფასებლად აუცილებელია პრეპარატის კონცენტრაციის გაზომვა სისხლის პლაზმაში.
აუცილებელია კუჭის შიგთავსის ევაკუაცია, კუჭის ამორეცხვა, გააქტიურებული ნახშირის გამოყენება (კუჭის შიგთავსის ევაკუაციის დაყოვნების შემთხვევაში, შეიძლება აღინიშნოს პრეპარატის შეწოვის შეფერხება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში, რის შედეგადაც ვითარდება ინტოქსიკაციის რეციდივი აღდგენის პერიოდში). აუცილებელია ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში შემანარჩუნებელი მკურნალობის ჩატარება, გულის ფუნქციის მონიტორინგი და ელექტროლიტური დისბალანსის ფრთხილად გამოსწორება.
სპეციალური რეკომენდაციები
რეკომენდებულია ჰემოპერფუზია გააქტიურებული ნახშირის გამოყენებით. ჰემოდიალიზი ეფექტურია კარბამაზეპინის ჭარბი დოზირების თერაპიისას.
მოსალოდნელია ინტოქსიკაციის სიმპტომების რეციდივი და სიმძიმის მომატება დოზის გადაჭარბებიდან მე-2 და მე-3 დღეს, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში პრეპარატის დაგვიანებული შეწოვის გამო.
გამოშვების ფორმა
ტაბლეტები.
25 ტაბლეტი ბლისტერში.
2 ბლისტერი სამედიცინო გამოყენების ინსტრუქციასთან ერთად მუყაოს კოლოფში.
შენახვის პირობები
ინახება ნესტენისგან დაცულ ადგილას არაუმეტეს 25°C ტემპერატურაზე.
ინახება ბავშვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას!
ვარგისიანობის ვადა
3 წელი წარმოების თარიღიდან.
არ გამოიყენოთ ვარგისობის ვადის გასვლის შემდეგ.
აფთიაქიდან გაცემის წესი
ფარმაცევტული პროდუქტის ჯგუფი II, გაიცემა ფორმა №3 რეცეპტით.
მწარმოებელი
„ვორლდ მედიცინ ილაჩ სან. ვე ტიჯ. ა.შ.“, თურქეთი
(15 თემუზ მაჰ. ჯამი იოლუ ჯად. N50 გიუნეშლი ბაგჯილარ/სტამბოლი)
“WORLD MEDICINE İLAÇ SAN.VE TİC.А.Ş.”, TURKEY
(15 TemmuzMah.Cami Yolu Cad. No: 50 GüneşliBağcılar / İstanbul).
წყარო: ფარმაცევტული პროდუქტების სახელმწიფო რეესტრი (ჯანდაცვის სამინისტრო). ინსტრუქცია რეესტრში ატვირთული ოფიციალური დოკუმენტია; ნაწილებად ავტომატურად დავყავით, ტექსტი არ შეგვიცვლია. თუ რამე გაუგებარია, ნახე ორიგინალი ან ჰკითხე ფარმაცევტს.


