„საქართველოს სამეფო ნაციონალური ბალეტი“-ს ხელმძღვანელი გელა ფოცხიშვილი:
“რობერტ სტურუას „ვეფხისტყაოსანი“ — პროტესტი, რომელიც საზოგადოებამ ვერ გაიგო!
დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია რობერტ სტურუა-სეულმა შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“ ინტერპრეტაციამ.
სოციალური სივრცე სავსეა კრიტიკით, ხშირად აგრესიულითაც კი — თუმცა ამ კრიტიკის დიდი ნაწილი მოდის იმ ადამიანებისგან, ვისაც, დიდი ალბათობით, სპექტაკლი არც კი უნახავს.
ამიტომ, სანამ თავად დადგმას განვიხილავთ, დავიწყოთ მთავარი კითხვით:
რას გვეუბნება შოთა რუსთაველი?
„ვეფხისტყაოსანი“ მხოლოდ ლიტერატურული ძეგლი არ არის — ეს არის ფილოსოფია, ცხოვრების წესის მოდელი.
რუსთაველი გვეუბნება:
როგორი უნდა იყოს ადამიანი
როგორი უნდა იყოს სიყვარული
რას ნიშნავს ღირსება
რა არის ნამდვილი სიმდიდრე,
მის სამყაროში ადამიანი არის: რაინდული, პატიოსანი, თავგანწირული, სიყვარულზე დაფუძნებული და არა მატერიალურ ღირებულებებზე მიბმული.
ავთანდილის მაგალითი საკმარისია — ადამიანი, რომელიც ტოვებს ძალაუფლებას, კომფორტს, ყველაფერს…
და რის ძებნას იწყებს? სიყვარულის!
სწორედ იმ სიყვარულის, რომელიც დღეს ჩვენ დავკარგეთ.
სტურუას პასუხი საზოგადოებას:
და სწორედ აქ ერთვება რობერტ სტურუა.
რატომ გაგიკვირდათ მისი სპექტაკლი?
რატომ ელოდით კლასიკურ, „ლამაზ“ დადგმას —
ბიზანტიური კოსტიუმებით, ოქრო-ვერცხლით მორთულ სცენას, ტექსტის დეკლამაციას?
სტურუას ეს შეეძლო.
მას აქვს რესურსიც, გამოცდილებაც და შესაძლებლობაც.
მაგრამ მან ეს გზა არ აირჩია.
მან აირჩია სხვა გზა — სარკის გზა.
სპექტაკლი როგორც სარკე
სტურუას „ვეფხისტყაოსანი“ არ არის ილუსტრაცია.
ეს არის დასკვნა.
ეს არის პროტესტი.
ეს არის გაბრაზება.
ეს არის პირდაპირი შეძახილი მაყურებლის მიმართ:
თუ გინდათ რუსთაველი — იცხოვრეთ მისი მცნებებით.და სწორედ აქ იწყება დისკომფორტი.
რატომ გაღიზიანდა საზოგადოება?
იმიტომ, რომ სცენაზე ვხედავთ იმას, რაც არ გვინდა დავინახოთ.
კი — არის შოკი.
კი — არის პროვოკაცია.
კი — არის სურეალიზმი, აბსტრაქცია, დანგრეული ესთეტიკა.
მაგრამ ეს შემთხვევითი არ არის.
სტურუა გვიჩვენებს სამყაროს, სადაც:
სილამაზე დაკარგულია
ღირსება დეფორმირებულია
სიყვარული ჩანაცვლებულია იაფფასიანი სურვილებით
და სწორედ ამიტომ, მისი თეატრი აღარ არის „ტაძარი“ ტრადიციული გაგებით —
ის ხდება სასამართლო.
ყველაზე მტკივნეული სიმართლე
ჩვენ გვგონია, რომ „ვეფხისტყაოსანი“ ჩვენი სიამაყეა.
მაგრამ სტურუა გვეკითხება:
მართლა ვცხოვრობთ ჩვენ მისი პრინციპებით?თუ არა — მაშინ რა გვინდა სცენაზე რომ ვნახოთ?
ლამაზი ტყუილი?
სტურუას გამბედაობა:
რობერტ სტურუა არ ცდილობს ყველას მოეწონოს.
ის არ ქმნის კომფორტულ სპექტაკლს.
ის არ ემსახურება გემოვნების დაკმაყოფილებას.
ის აკეთებს იმას, რასაც ნამდვილი რეჟისორი უნდა აკეთებდეს —
ამბობს სიმართლეს.
და ეს სიმართლე ბევრისთვის შეურაცხმყოფელია.
დასკვნა:
ამ სპექტაკლის კრიტიკა მარტივია.
მისი გაგება — რთული.
სტურუამ არ დაგვიდგა „ვეფხისტყაოსანი“ —
მან დაგვიდგა ჩვენი რეალობა.
რეალობა, სადაც: ჩვენ დავკარგეთ რუსთაველი,
მაგრამ შევინარჩუნეთ ილუზია, რომ ის ჯერ კიდევ ჩვენთანაა.
ფინალი:ამიტომ, სანამ გააკრიტიკებთ — დაფიქრდით:
იქნებ პრობლემა სპექტაკლში კი არა, ჩვენშია?ბრავო, რობერტ სტურუა.
ბრავო ამ სიმამაცისთვის
ნუ ჩამოიხოკავთ სახეს“
“
