8 აგვისტოს მოსკოვის კუზმინსკის რაიონულმა სასამართლომ „დრონ სოლუშენსის“ ყოფილ და ამჟამინდელ დირექტორებს, ირაკლიხაზალიას და ვიაჩესლავ ბარბაროვს, წინასწარი პატიმრობა შეუფარდა.მათ ბრალი წაუყენეს მასშტაბურ თაღლითობაში – განსაკუთრებით დიდი თანხების მითვისებაში, რაც 10 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.28 აპრილს, „დრონ სოლუშენსის“ ერთ-ერთი მოწყობილობა, სახელწოდებით „აისტი“, ვლადიმირ პუტინს უჩვენეს. კომპანიის ვებსაიტზე მითითებული იყო, რომ დრონი განკუთვნილია მედიკამენტებისა და ტვირთის ძნელად მისადგომ ადგილებში მისატანად.“აისტ-2-ის” ტიპის დრონით სამედიცინო მარაგების პირველი მიწოდების შესახებ სახალინის გუბერნატორმა ცოტა ხნის წინ გამოაცხადა.
ავიაკომპანია „ავრორა ბასის“ (რომელმაც მოაწყო ფრენის ორგანიზება) დირექტორმა, დმიტრი ტრეტიაკოვმა ბარბაროვისა და ხაზალიას დაპატიმრების შემდეგ დაწერა: „ჩვენთან უპილოტო ავიაციით დაკავებულია ისეთი ხალხი, რომლებიც სრულიად შორს არიან ავიაციისგან და მთავარი პრობლემა – უსაზღვრო არაპროფესიონალიზმი, ტყუილი და თაღლითობაა იმ ადამიანების მხრიდან, რომლებიც ამ სფეროსთვის არიან პასუხისმგებელი“.უფრო ადრე, 2026 წლის ივლისის ბოლოს, ასევე დააკავეს ვალერი კუსტოვი, კოსპანია „ეფკოს“ მთავარი აქციონერი და მილიარდერი, რომელიც Forbes-ის რუსულ სიაში 144-ე ადგილზეა: კუსტოვი უფრო ცნობილია, როგორც კიდევ ერთი ბიზნესის მფლობელი: „ეფკო“ რუსეთში მაიონეზისა და მცენარეული ზეთის ერთ-ერთი უდიდესი მწარმოებელია.ამ ჯგუფის საწარმოები ადრე ბელგოროდისა და ვორონეჟის რეგიონებში იყო განლაგებული, მაგრამ ისინი სხვაგან გადაიტანეს მას შემდეგ, რაც ქარხნებს უკრაინის შეიარაღებული ძალების დრონებმა რამდენჯერმე დაარტყა.„ეფკო“ ასევე ტამანის პორტში საკვები ტვირთის გადაზიდვითაც გამოიმუშავებდა ფულს: უკრაინული დრონების თავდასხმების შემდეგ მისმა ტერმინალმაც შეაჩერა მუშაობა.
კუსტოვის წინააღმდეგ საქმე დაკავშირებულია იმასთან, რომ 2021 წელს „ეფკომ“ შექმნა კომპანია „მომავლის ტრანსპორტი“ და განაცხადა, რომ შეიმუშავებდა სასოფლო-სამეურნეო და სატრანსპორტო დრონებს. ეს დრონები ფრონტის ხაზზე გამოიყენებოდა უკრაინასთან ომის დროს, ტვირთის 10 კმ-მდე მანძილზე გადასატანად ან ყუმბარების ჩამოსაყრელად.2023 წლიდან „მომავლის ტრანსპორტი“ დრონებს სამარის ოლქის ტოლიატის ქარხანაში აწყობს. ქარხანაში პუტინიც კი მიიყვანეს. თუმცა, Z-ბლოგერები, რომლებსაც ურთიერთობა ჰქონდათ რუს სამხედროებთან, ხშირად აკრიტიკებდნენ ამ დრონებს და განსაკუთრებით აღნიშნავდნენ იმას, რომ ისინი საბრძოლო მოქმედების პირობებში არის „უვარგისი – არ მუშაობს“.ივნისში, პუტინთან შეხვედრისას, რუსეთის თავდაცვის მინისტრმა, ანდრეი ბელოუსოვმა დრონს „არც ისე ხარისხიანი პროდუქტი“ უწოდა.2026 წლის მაისში დააკავეს კომპანია „მომავლის ტრანსპორტის“ უფროსი, იური კოზარენკო, რომელიც პუტინს უჩვენებდა, თუ როგორ აწყობდნენ დრონებს “ტოლიატის” ქარხანაში.შემდეგ დააკავეს კუსტოვიც: მას ოფიციალურად ბრალი წაუყენეს უპილოტო სისტემების შემუშავების ეროვნული პროექტისთვის გამოყოფილი ბიუჯეტის თანხების მითვისებაში.გამოძიების ვერსიით, ბრალდებულები ითვისებდნენ მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს მიერ დრონების განვითარებისა და წარმოებისთვის გამოყოფილ სუბსიდიებს: საკუთარი დრონების წარმოებისა და განვითარების ნაცვლად, ისინი შეისყიდდნენ მზა დრონებს ჩინეთში და მათ საკუთარ პროდუქტად ასაღებდნენ.
Telegram-ის არხები იუწყებოდნენ, რომ კოზარენკოს კომპანიამ ჩინეთიდან შეძენილ და რუსეთის სამხედროებისთვის მიყიდულ თითოეულ დრონზე დაახლოებით 83 ათასი აშშ დოლარი გამოიმუშავა: დრონებს ჩინეთში 1,2 მილიონ რუბლად ყიდულობდნენ, ხოლო რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს 8 მილიონად მიჰყიდდნენ. გამოძიებამ სახელმწიფოსთვის მიყენებული მთლიანი ზიანი 8,6 მილიარდ რუბლად, ანუ 105 მილიონ აშშ დოლარად შეაფასა.რატომ დაიწყო რუსეთმა დრონების შემქმნელების „წმენდა“? და უნდა ველოდოთ თუ არა, რომ სისხლის სამართლის პირველი საქმეების შემდეგ, ამ დარგში თაღლითობა და ძარცვა იმდენად მასშტაბური აღარ იქნება?„ნასტოიაშჩეე ვრემია“ ამის შესახებ ესაუბრა ივან ფილიპოვს, Telegram-ის არხის „დასავლეთის ფრონტზე ყველაფერი უცვლელადაა“ ავტორს.არხი იკვლევს რუსეთის ომის მომხრე ბლოგებს და უკრაინაში მებრძოლი რუსული არმიის მომარაგებისა და მის წინაშე არსებული პრობლემების შესახებ ინფორმაციას.
რუსეთი უკვე ხარჯავს მშპ-ს 8%-ს ომისთვის და ამიტომ, ამ სფეროში ფულის კეთება არაა ყველაზე დიდი ცოდვა…
რადიო თავისუფლება: სხვა წყაროებთან ერთად, Z-არხებიდან“ შევიტყვეთ, რომ კომპანია „მომავლის ტრანსპორტის“ დრონები ჩინეთში 1,2 მილიონ რუბლად შეიძინეს და რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს 8 მილიონად მიჰყიდეს. უკმაყოფილონი არიან ომის მომხრე ბლოგერები რუსეთის არმიაში არსებული კორუფციით?ივან ფილიპოვი: როგორ შეიძლება იყვნენ ისინი კმაყოფილი? დღეს რუსეთში კორუფციის წინააღმდეგ მებრძოლი მთავარი აქტივისტები სწორედ Z-არხის ავტორები არიან და ისინი თვლიან, რომ რუსეთი ომს სწორედ კორუფციის გამო აგებს და ვერ იბრძვის ეფექტიანად.ამიტომ, რა თქმა უნდა, ისინი კორუფციის წინააღმდეგ არიან განწყობილი და ყოველ ჯერზე, როდესაც კორუფციის შესახებ ამბები ვრცელდება, განსაკუთრებით არმიაში, განსაკუთრებით თავდაცვის საკითხებსა და იარაღთან დაკავშირებულ სახელმწიფო შესყიდვებში, ისინი განრისხებული არიან. და აქ მინდა შესწორება: თუ სწორად გავიგე, ეს დრონები, რომლებიც არმიამ 8 მილიონ რუბლად შეიძინა, საერთოდ არ დაფრინავდნენ.
დაპატიმრებებამდე ბევრად ადრე გამოქვეყნდა ვიდეოები, სადაც ნათლად ჩანს, როგორ დაიძვრება დრონი, შემდეგ გადაბრუნდება და ვარდება, მიწას რამდენიმე სანტიმეტრითაც კი ვერ სცდება. მაგრამ რატომ დარჩა ეს ამბავი ამდენი ხნის განმავლობაში დამალული?ბლოგერები წერდნენ, რომ „მომავლის ტრანსპორტის“ პროექტის წარმომადგენლები ავიწროებდნენ რუს სამხედრო მოსამსახურეებს, რომლებიც არმიის მიერ შეძენილ დრონებს ყიდულობდნენ. ისინი ემუქრებოდნენ მათ, რომ თუ მათი დრონები დადებით შეფასებას არ მიიღებდნენ, მათ მოიერიშე ბატალიონებში გაგზავნიდნენ. და, რა თქმა უნდა, ისინი სიკვდილის საფრთხის მუქარის გამო, სამხედროებიც სერტიფიკატებს იძლეოდნენ.
დღეს რუსეთში მართლაც უამრავი თაღლითია, რომლებიც სიამოვნებით იღებენ სახელმწიფო სახსრებს, ითვისებენ მათ და ჯარებს უგზავნიან ჩინურ დრონებს, რომლებიც შენიღბულია, ვითომ რუსული…
რადიო თავისუფლება: რატომ? რისთვის იყო დრონების მიმართ ასეთი აღფრთოვანებული გამოხმაურება? როგორ და ვისთვის შეიძლებოდა მათი შეძენა?ივან ფილიპოვი: სხვა შემთხვევაში, აბა, როგორ გაამართლებთ სახელმწიფო შესყიდვებს? იმისათვის, რომ არმიამ თქვენგან 8 მილიონ რუბლად დრონები შეიძინოს იმ რაოდენობით, რაც იყიდა, ისინი ჯარისკაცებმა უნდა გამოცადონ და სამხედროებმა უნდა დაადასტურონ, რომ დიახ, ეს დრონი გვჭირდება, ის დაფრინავს და გთხოვთ, მეტი გვიყიდოთ.„ეფკოს“ მთელი ისტორია საკმაოდ გასაკვირია: ეს კვების კომპანიაა თავისი მაიონეზით სუპერმარკეტების თაროებზე სრულიად ჩვეულებრივი რამ არის. მაგრამ ამავე დროს, კომპანია დრონებით არის დაკავებული (თუმცა არსებობს შუამავალი კომპანიების ქსელი და ახლა კომპანია „ტრანსპორტ ბუდუშჩეგო“ ოფიციალურად არ არის დაკავშირებული “ეფკოსთან).რადიო თავისუფლება: სწორად მესმის, რომ რუსეთში იმპორტის ჩანაცვლებისა და დრონების წარმოების სფეროში ქურდობა ჩვენ მიერ აღწერილ ორ შემთხვევას სცილდება?ივან ფილიპოვი: არსებობს ორი საკითხი, რომელსაც Z-ბლოგერები, განსაკუთრებით, ალექსეი ჩადაევი გამოყოფენ. ახალი მოწყობილობის ნულიდან შემუშავება თავისთავად სარისკოა.და როდესაც სახელმწიფო სახსრებს იღებ და ცდილობ მათთან ერთად რაღაცის გაკეთებას და არ გამოდის (და შეიძლება წარუმატებელი იყოს უბრალოდ, იმიტომ, რომ განვითარების პროცესი გულისხმობს შეცდომებს), ეს ქმედება შეიძლება შეფასდეს, როგორც მითვისება. ამიტომ, როგორც ჩადაევი ამბობს, არასდროს არ უნდა აიღო სახელმწიფო სახსრები განვითარების ეტაპზე; უმჯობესია ყველაფერი კერძო სახსრებით გააკეთო. შემდეგ კი აიღო სახელმწიფო ფული გაფართოებისთვის, მას შემდეგ, რაც ყველაფერი მზად გექნება და ყველა შეცდომა დაშვებულია. სინამდვილეში, მისი აზრით, “ეფკომ” სწორედ ეს ფუნდამენტური შეცდომა დაუშვა.მეორე საკითხი ის არის, რომ დღეს რუსეთში მართლაც უამრავი თაღლითია, რომლებიც სიამოვნებით იღებენ სახელმწიფო სახსრებს, ითვისებენ მათ და ჯარებს უგზავნიან ჩინურ დრონებს, რომლებიც შენიღბულია, ვითომ რუსული. რუსეთი უკვე ხარჯავს მშპ-ს 8%-ს ომისთვის და ამიტომ, ამ სფეროში ფულის კეთება არაა ყველაზე დიდი ცოდვა.
Z-ბლოგერები ბოლო ორი წლის განმავლობაში წერდნენ, რომ „ბაბა იაგას“ (უკრაინული მძიმე დრონი) რუსული ანალოგის გარეშე, არმია საშინელ მდგომარეობაშია და ის აუცილებლად უნდა განვითარდეს…
ასე რომ, დიახ, რა თქმა უნდა, ეს საქმე ყვავის. მაგრამ ზოგჯერ პატიოსანი მეწარმეებიც აღმოჩნდებიან ხოლმე რთულ მდგომარეობაში.რადიო თავისუფლება: თუ, როგორც თქვენ ამბობთ, რუსეთში უამრავი თაღლითია, რომლებიც სამხედრო მარაგებით მოგებას იღებენ, რატომ აირჩიეს მათ კონკრეტულად „ეფკო?ივან ფილიპოვი: “ეფკოს” შემთხვევაში (ეს ნახევარი ჩემი ჰიპოთეზაა, ნახევარი კი ის, რასაც თემატური არხები ავრცელებენ), პრობლემა ის იყო, რომ ისინი მძიმე დრონზე მუშაობდნენ. მძიმე დრონი არის ის, რაც რუსეთის არმიას ძალიან სჭირდება;Z-ბლოგერები ბოლო ორი წლის განმავლობაში წერდნენ, რომ „ბაბა იაგას“ (უკრაინული მძიმე დრონი) რუსული ანალოგის გარეშე, არმია საშინელ მდგომარეობაშია და ის აუცილებლად უნდა განვითარდეს. მაგრამ ამ დრონის რუსული ეკვივალენტი არ არსებობს; რუსეთის არმია ძირითადად კვლავ იყენებს უკრაინულ დრონებს, რომლებიც მათ ხელში უვარდებათ.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი? იმიტომ, რომ „ბაბა იაგა“ არის მძიმე დრონი, რომელსაც შეუძლია მთელი ფრონტის ხაზის გასწვრივ „გამაგრებულ პოზიციებზე“ (სანგრებში) განლაგებული ჯგუფებისთვის საკვების მიწოდება შეუძლიათ საკმაოდ ინტენსიურად, ვიდრე ამჟამინდელი მსუბუქი დრონები ახერხებენ. ეს ნიშნავს, რომ ფრონტის ხაზზე გყავთ კარგად გამოკვებილი ხალხი, რომლებიც, ზოგადად, უფრო ბრძოლისუნარიანი არიან. რომ აღარაფერი ვთქვათ იმაზე, რომ ამ მძიმე დრონებს შეუძლიათ ტანკსაწინააღმდეგო ნაღმების ტარება, რაც მათ სრულფასოვან ბომბდამშენებად აქცევს. მაგრამ რუსული „ბაბა იაგა“ მაინც არ არსებობს – მიუხედავად იმისა, რომ ის არც ისე დახვეწილი გამოგონებაა და არც ისე რთულია მისი ასლის გაკეთება.ვფიქრობ, “ეფკოს” წარმოებაში ჩართვის ორი მიზეზი ჰქონდა. პირველ რიგში, მათ აქვთ სასოფლო-სამეურნეო მიწები და სჭირდებათ მძიმე სასოფლო-სამეურნეო დრონი და მეორე – „ბაბა იაგა“ (თავდაპირველად სასოფლო-სამეურნეო დრონზე იყო დაფუძნებული). შესაბამისად, მათ მიერ შემუშავებული დრონი შესანიშნავად შეიძლება გამოიყენონ სოფლის მეურნეობაში და თავადაც გამოადგებოდათ.თავად ისეთი რამის შექმნის იდეა, რაც დაგეხმარებათ თქვენს ძირითად ბიზნესში და ამავდროულად მიიღებთ მომგებიან სამთავრობო კონტრაქტს – საკმაოდ ლოგიკურად ჟღერს, თუნდაც ასეთი დიდი საწარმოსთვის. ამიტომ ამ სისხლის სამართლის საქმის განხილვისას, ბევრი Z-ავტორი ამბობს, რომ Forbes-ის მილიარდერის საკუთრებაში მყოფი დიდი კომპანიისთვის არ არის აუცილებელი სამთავრობო კონტრაქტების მოპოვება.და, სავარაუდოდ, ისინი თავდასხმის ობიექტი გახდნენ იმ მიზეზით, რაც თავიდანვე ვახსენე.
