ერთი კვირის განმავლობაში ძილის უკმარისობამ შესაძლოა სხეულის შვიდი სისტემა დააზიანოს

ძილის უკმარისობამ, როდესაც ჯანმრთელ ადამიანს ძინავს მხოლოდ ოთხიდან ექვს საათამდე ერთი კვირის განმავლობაში, შეიძლება გამოიწვიოს სხეულის შვიდი სისტემის დაზიანება. კვლევები აჩვენებს, რომ ეს მდგომარეობა ზრდის კორტიზოლის დონეს და ამცირებს გლუკოზის ტოლერანტობას და ინსულინის მგრძნობელობას. შედეგად, ადამიანი განიცდის შიმშილის სიგნალების ცვლილებებს, რაც იწვევს წონის მატებას და მეტაბოლურ დარღვევებს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ქალები და მამაკაცები რეაგირებენ ძილის შეზღუდვაზე განსხვავებულად, რაც საჭიროებს სქესობრივად ინკლუზიური კვლევების ჩატარებას. ამიტომ, მნიშვნელოვანია, რომ ძილის ხარისხს ყურადღება მიაქციოთ.

ჯანმრთელი მოზრდილების ძილის შეზღუდვა 4–6 საათამდე ყოველ ღამეს ერთი კვირის განმავლობაში იწვევს მეტაბოლური, ენდოკრინული და კუნთოვანი სისტემების ერთდროულ დისფუნქციას, როგორც რამდენიმე კონტროლირებული კვლევა აჩვენებს. ძილის შეზღუდვა არ მოქმედებს ცალკეულ გზებზე, არამედ იწვევს გლუკოზის მეტაბოლიზმის, კორტიზოლის რეგულაციის, შიმშილის სიგნალიზაციის, სქესობრივი ჰორმონების და კუნთოვანი ცილის სინთეზის კოორდინირებულ გაუარესებას, რაც მიუთითებს, რომ ძილის დაკარგვა მოქმედებს როგორც სისტემური სტრესორი, რომელიც ერთდროულად მთელ სხეულს ეხება.

ძირითადი დასკვნები

კორტიზოლის დონე იზრდება 51%-ით მხოლოდ ერთი კვირის 4–6 საათიანი ძილის შემდეგ, როგორც Leproult & Van Cauter (JAMA, 2011) აჩვენებს

ძილის შეზღუდვა ასევე არღვევს ჰორმონალურ სიგნალებს, რომლებიც არეგულირებენ მადას. Spiegel et al.-ის შრომა Annals of Internal Medicine-ში (2004) აჩვენებს, რომ ლეპტინი—სატურაციის სიგნალიზაციის ჰორმონი—მცირდება დაახლოებით 18%-ით, ხოლო გრელინი, რომელიც შიმშილს ასტიმულირებს, იზრდება 28%-ით. შედეგი არის მადასის ზრდა ზუსტად მაშინ, როცა სხ body’s მეტაბოლური უნარი საკვების ეფექტურად გადამუშავებაზე კომპრომეტირებულია. ეს კომბინაცია—გაძლიერებული შიმშილი გაუარესებული გლუკოზის მართვის პირობებში—ქმნის პირობებს წონის მომატებისა და მეტაბოლური დისფუნქციისთვის. კლინიკურ პირობებში მყოფი პირებისთვის ან მათთვის, ვინც მართავს წონასთან დაკავშირებულ მდგომარეობებს, ეს შეხამება წარმოადგენს განსაკუთრებულ გამოწვევას.

კუნთოვანი დანაკარგი და ტესტოსტერონი: ანდროგენული ღირებულება

ანაბოლური (კუნთების მშენებლობის) სისტემებიც კი დეგრადირდება ძილის დაკარგვის პირობებში. Saner et al., Journal of Physiology-ში (2020) გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ კუნთოვანი ცილის სინთეზი—უჯრედული პროცესი, რომლის მეშვეობითაც კუნთები აღდგება და იზრდება—მცირდება 19%-ით მოკლე ძილის შეზღუდვის შემდეგ. ტესტოსტერონი, ძირითადი მამაკაცური სქესობრივი ჰორმონი და მნიშვნელოვანი კუნთების შენარჩუნების მამოძრავებელი, ეცემა 10–15%-ით, რაც ექვივალენტურია დაახლოებით ათწლეულის ნორმალური ასაკობრივი ჰორმონალური შემცირების. სპორტსმენებისთვის, ხანდაზმული ადამიანებისთვის და მათთვის, ვინც გამოჯანმრთელების პროცესშია, ძილის შეზღუდვა კრიტიკულ ტრენინგის ან გამოჯანმრთელების პერიოდში წარმოადგენს კუნთოვანი მთლიანობისათვის გაზომვად რისკს.