“თქვენგან ფრიდრიხი არ გამოვა” – დემურ გიორხელიძე

ეკონომისტი, დემურ გიორხელიძე:

საქართველოს ე.წ. “ხელისუფლებას”

ხელისუფლების რეალურ მფლობელს!

ყურადღებით წაიკითხეთ, –

“იურისტები ვართო”, ხომ?

“ევროპისკენ ღირსებით მვდივართო, ხომ?”

დასკვნა თავად გამოიტანეთ, თუ რა მენტალლურ

ჭაობში ხართ და რა უზარმაზარი დისტანციაა

კლასიკური ევროპის მენტალობასა და თქვენ, ჩამპალი

ნეოლიბერალური მარაზმის მატარებელ მენტალობას

შორის!

———————————————————————

ეს არის „მეწისქვილე არნოლდის საქმე“

(The Miller Arnold Case) — სრულიად რეალური და

სკანდალური სასამართლო პროცესი

(1770-იანი წლების ბოლოს), რომელმაც ევროპაში უდიდესი

გამოხმაურება პოვა და აჩვენა, თუ რამდენად შორს

წავიდოდა მეფე ფრიდრიხ დიდი უბრალო გლეხის

დასაცავად.

აი, როგორ განვითარდა ეს ნამდვილი ამბავი:

დავა წყლის გამო

მეწისქვილე ქრისტიან არნოლდი ქირაობდა და

ამუშავებდა წყლის წისქვილს პრუსიის ერთ-ერთ

პროვინციაში. ყველაფერი კარგად მიდიოდა, სანამ

ადგილობრივმა გავლენიანმა დიდგვაროვანმა, გრაფმა

ფონ შმეტაუმ (Graf von Schmettau), წისქვილის ზემოთ, იმავე

მდინარეზე, თევზსაშენი ტბორები არ გააკეთა.

გრაფმა წყალი გადაკეტა, რის გამოც არნოლდის

წისქვილამდე წყალმა ვეღარ მიაღწია. წისქვილი გაჩერდა,

არნოლდი გაკოტრდა და ვეღარ შეძლო წისქვილის ქირის

გადახდა. მფლობელმა მას სასამართლოში უჩივლა, ხოლო

გრაფის გავლენით, ადგილობრივმა სასამართლომ

მეწისქვილე დამნაშავედ ცნო და მისი ქონების აუქციონზე

გაყიდვა ბრძანა.

👑 მეფის ჩარევა

სასოწარკვეთილმა არნოლდმა და მისმა ცოლმა

დახმარებისთვის პირდაპირ მეფე ფრიდრიხ დიდს

მისწერეს. მეფემ, რომელიც საკუთარ თავს „ხალხის

პირველ მსახურს“ უწოდებდა, საქმის შესწავლა ბრძანა.

მან მიავლინა თავისი გამომძიებელი, რომელმაც

დაადასტურა: დიახ, გრაფმა წყალი მართლაც წაართვა

მეწისქვილეს.

მიუხედავად ამისა, რეგიონალურმა სააპელაციო

სასამართლომ კვლავ დიდგვაროვნის მხარე დაიჭირა.

ამან ფრიდრიხ დიდი საგონებელში ჩააგდო და საშინლად

განარისხა. მას სჯეროდა, რომ კეთილშობილმა

მოსამართლეებმა უბრალო გლეხი გრაფის სასარგებლოდ

დაჩაგრეს.

🔨 მეფის რადიკალური სამართალი

1779 წლის დეკემბერში მეფემ უპრეცედენტო ნაბიჯი

გადადგა. მან ბერლინში, თავის სასახლეში დაიბარა

პრუსიის უმაღლესი იუსტიციის მესვეურები, მათ შორის

დიდი კანცლერი (იუსტიციის მინისტრი) და განუცხადა,

რომ კანონი ყველასთვის ერთია.

როდესაც მოსამართლეებმა უარი თქვეს განაჩენის

შეცვლაზე (რადგან ფორმალურად კანონის ფარგლებში

მოქმედებდნენ), ფრიდრიხმა:

• სამსახურიდან გაათავისუფლა იუსტიციის მინისტრი.

• დააპატიმრა საქმის განმხილველი მოსამართლეები და

ციხეში ჩასვა.

• ბრძანა, მოსამართლეებს საკუთარი ჯიბიდან

აენაზღაურებინათ მეწისქვილე არნოლდისთვის

მიყენებული ზარალი.

📜 საქმის რეალური გაკვეთილი

ეს საქმე გახდა იდეალური მაგალითი იმისა, თუ როგორ

იცავდა „კეთილი მეფე“ უბრალო ხალხს კორუმპირებული

ან მიკერძოებული ელიტისგან. სწორედ ამ რეალურმა

ამბავმა მისცა ბიძგი იმ ლეგენდის (სანსუსის

მეწისქვილის) პოპულარობას, სადაც ფრაზა

„ბერლინში მოსამართლეები გვყავს“ ფიგურირებს.

(მოგვიანებით დავდებ ამ ლეგენდას).

თუმცა, ირონია იმაში მდგომარეობს, რომ ფრიდრიხის

სიკვდილის შემდეგ ხელახალმა გამოძიებამ აჩვენა:

მოსამართლეები სამართლებრივად მართლები იყვნენ და

გრაფის ტბორებს მდინარე რეალურად არ დაუშრია

(უბრალოდ მშრალი წელი იყო). ფრიდრიხის მემკვიდრემ

მოსამართლეები გაათავისუფლა და რეაბილიტაცია

მოახდინა. მაგრამ ხალხის მეხსიერებაში ეს ამბავი მაინც

დარჩა, როგორც სამართლიანობისთვის მებრძოლი

მონარქის სიმბოლო.

p.s.

მე მგონი, თქვენგან ფრიდრიხი არ გამოვა…