მეცნიერებმა გაარკვიეს, რომ ასტროციტები არა მხოლოდ ნეირონების ფუნქციონირებას უზრუნველყოფენ, არამედ გრძელვადიანი მეხსიერების შენარჩუნებასაც ეხმარებიან.
თაგვებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ამ უჯრედების ფუნქციის დარღვევა სწავლის შემდეგ მაშინვე მეხსიერების ფორმირებას ხელს არ უშლის, მაგრამ დროთა განმავლობაში მოგონებები ქრება. კვლევის შედეგები ჟურნალ Nature Communications-ში გამოქვეყნდა.
უჰიონ კოს ჯგუფმა სამხრეთ კორეის ფუნდამენტური მეცნიერებების ინსტიტუტიდან შეისწავლა ცილა Ank2-ის ფუნქცია, რომელიც როგორც ნეირონებში, ასევე ასტროციტებში გვხვდება. ექსპერიმენტის მიმდინარეობისას, მკვლევრებმა ეს ცილა მხოლოდ გენმოდიფიცირებული თაგვების ასტროციტებიდან ამოიღეს, რათა შეეფასებინათ მისი გავლენა მეხსიერების პროცესებზე.
ვარჯიშიდან ერთი დღის შემდეგ, Ank2-ის არმქონე ცხოველებმა ნაცნობი გარემო ისევე ამოიცნეს, როგორც ჩვეულებრივმა თაგვებმა. თუმცა, ორი კვირის შემდეგ მათი მეხსიერება შესამჩნევად გაუარესდა, მაშინ როდესაც საკონტროლო ჯგუფმა განაგრძო ამ გამოცდილების დამახსოვრება.
ანალიზმა აჩვენა, რომ Ank2 ცილის გარეშე ასტროციტები ზომით უფრო პატარა იყო, მათი ყლორტები კი უფრო მოკლე და ნაკლებად დატოტვილი გახდა. ამის გამო, უჯრედები იშვიათად უკავშირდებოდნენ ენგრამის ნეირონებს — ნეირონების ჯგუფებს, რომლებიც კონკრეტული მოვლენების შესახებ ინფორმაციას ინახავს. მიუხედავად იმისა, რომ ნეირონებს შორის კავშირები თავდაპირველად ვარჯიშის შემდეგ გაძლიერდა, დროთა განმავლობაში ისინი ნაკლებად სტაბილური გახდა.
ავტორებმა ასევე აღმოაჩინეს, რომ Ank2 აუცილებელია ასტროციტებისთვის, რათა მათ რეაგირება მოახდინონ BDNF-ზე, მოლეკულაზე, რომელსაც ტვინი გამოყოფს სწავლის შემდეგ. ამ ცილის არარსებობის შემთხვევაში, კალციუმის აქტივობა შემცირდა, უჯრედებმა შეწყვიტეს ახალი პროცესების ფორმირება და ვეღარ შეძლეს ნეირონული კავშირების შენარჩუნება. BDNF-ის დამატებითმა მიღებამ ეს მექანიზმი არ აღადგინა.
ექსპერიმენტების ცალკეულ სერიაში, მკვლევრებმა ასტროციტები ხელოვნურად გაააქტიურეს ლურჯი შუქით. ასეთი სტიმულაციის შემდეგ, უჯრედები იზრდებოდა, ხოლო თაგვები მეხსიერებას გაცილებით დიდხანს ინარჩუნებდნენ.
კვლევის ავტორების თქმით, მიღებული შედეგები ხელს შეუწყობს ასაკთან დაკავშირებული მეხსიერების დაკარგვის მექანიზმების და ტვინის ფუნქციის დარღვევასთან დაკავშირებული დაავადებების უკეთ გააზრებას.
