მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის ციფრული ჯანმრთელობისა და ინოვაციების დეპარტამენტის ექსპერტი, ნორვეგიის სამეფოს ჯანდაცვის სამინისტროს უფროსი მრჩეველი ზაზა წერეთელი:
თანამედროვე კიბოს კვლევებმა სრულიად ახალი სურათი დაგვანახა: სიმსივნე აღარ განიხილება მხოლოდ როგორც უკონტროლო ზრდის მქონე უჯრედების მასა. მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ სიმსივნეებს შეუძლიათ აქტიურად დაუკავშირდნენ ნერვულ სისტემას და გავლენა მოახდინონ მთელ ორგანიზმზე. ახალი კვლევა, რომელიც გამოქვეყნდა ჟურნალ Nature, აჩვენებს, რომ ფილტვის კიბო ფაქტობრივად „ესაუბრება“ ტვინს — და ამ გზით ასუსტებს იმუნურ სისტემას, რომელიც მას უნდა ებრძოდეს.
რა აღმოაჩინეს მეცნიერებმა?
მკვლევრებმა თაგვებში ფილტვის კიბოს მოდელზე გამოავლინეს ნერვული წრე — საკომუნიკაციო გზა სიმსივნესა და ტვინს შორის.
მთავარი აღმოჩენები ასეთია:
1. სიმსივნე იზიდავს ნერვულ ბოჭკოებს
ფილტვის კიბოს უჯრედები იზიდავს sogenannte სენსორულ ნერვებს — იმ ნერვებს, რომლებიც ჩვეულებრივ სხეულის შინაგან სიგნალებს აღიქვამენ (მაგალითად ტკივილს). ეს ნერვები პირდაპირ იზრდება სიმსივნის შიგნით.
2. სიმსივნე გზავნის სიგნალებს ტვინში
ეს ნერვები ინფორმაციას აწვდიან ტვინის ღეროს — ტვინის იმ ნაწილს, რომელიც აკონტროლებს ბევრ ავტომატურ ფუნქციას.
3. ტვინი პასუხობს ნერვული სისტემის გააქტიურებით
ტვინი ამ სიგნალს აღიქვამს და ააქტიურებს სიმპათიკურ ნერვულ სისტემას — იმ სისტემას, რომელიც პასუხისმგებელია „ბრძოლის ან გაქცევის“ რეაქციაზე. შედეგად, უკუ-სიგნალები ბრუნდება სიმსივნისკენ.
4. შედეგი: იმუნური სისტემის დასუსტება
როდესაც ეს ნერვული სიგნალები უბრუნდება სიმსივნის გარემოს, ისინი ცვლიან იმუნური უჯრედების ქცევას — ისინი ნაკლებად ეფექტურად ებრძვიან კიბოს. მოკლედ: სიმსივნე იყენებს ნერვულ გზას იმისთვის, რომ თავადვე „დაარწმუნოს“ ორგანიზმი, შეასუსტოს საკუთარი დაცვა. ეს კვლევა მთლიანად ცვლის ჩვენს წარმოდგენას კიბოზე:
სიმსივნე იზოლირებული მასა არ არის — ის აქტიურად ურთიერთობს ნერვულ სისტემასთან. იმუნური სისტემა შეიძლება ჩაიხშოს ნერვული სიგნალების მეშვეობით. ჩნდება ახალი სამკურნალო მიზანი: თუ შევძლებთ ამ ნერვული კომუნიკაციის შეწყვეტას, შესაძლოა იმუნურ სისტემას დავუბრუნოთ სიმსივნესთან ბრძოლის უნარი. ეს ნიშნავს, რომ მომავალში კიბოს მკურნალობა შეიძლება მოიცავდეს არა მხოლოდ სიმსივნური უჯრედების განადგურებას, არამედ ტვინ–ნერვ–სიმსივნის მავნე კავშირის გაწყვეტასაც.
როგორ ჩაატარეს კვლევა?
მეცნიერებმა გამოიყენეს თაგვების მოდელი, რომელიც ძალიან ჰგავს ადამიანის ფილტვის ადენოკარცინომას. მათ გამოიყენეს: ნერვული ტრასირება — იმის სანახავად, როგორ იზრდება ნერვები სიმსივნისკენ. გენეტიკური მეთოდები — კონკრეტული ნერვული უჯრედების იდენტიფიცირებისთვის ექსპერიმენტები, სადაც ეს გზა დროებით ითიშებოდა, როდესაც ნერვული სიგნალის გზა იბლოკებოდა: იმუნური პასუხი ძლიერდებოდა და სიმსივნე უფრო ნელა იზრდებოდა ეს აჩვენებს, რომ ტვინი, ნერვული სისტემა და იმუნური სისტემა მუდმივად ურთიერთქმედებენ — ისინი ცალკე არ ფუნქციონირებენ.
მთავარი გზავნილი ყველასთვის
ჩვენი სხეული უკიდურესად რთული სისტემაა. ეს კვლევა აჩვენებს, რომ კიბოს შეუძლია გამოიყენოს ნერვული სისტემა საკუთარი გადარჩენისთვის. ფილტვის სიმსივნე ტვინს უგზავნის სიგნალებს, ტვინი კი საპასუხოდ ასუსტებს იმუნურ დაცვას. მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ ამ კომუნიკაციის შეწყვეტით შესაძლებელი გახდება ორგანიზმის ბუნებრივი თავდაცვის აღდგენა — და კიბოს წინააღმდეგ ბრძოლის ახალი ეპოქის დაწყება.
