დღეს, 2025 წლის 1 აპრილს ევროკომისიის წინაშე წარდგა ევროკომისარი გაფართოების საკითხებში, მარტა კოსი და რადიო თავისუფალი ევროპის/რადიო თავისუფლების მნიშვნელობასა და აშშ-ის მიერ დაფინანსების შეწყვეტის ფონზე, ევროკავშირის მხრიდან მისი დახმარების საჭიროებაზე ისაუბრა.
„ჩვენ უნდა დავიცვათ რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება. თუ მას არ დავიცავთ, ეს საჩუქარი იქნება ავტორიტარებისათვის მსოფლიოს მასშტაბით“, – განაცხადა ევროკომისარმა.
„70 წელიწადია, რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება აკეთებს იმას, რაც მის ლოგოზე წერია – საუბრობენ თავისუფალ ევროპასა და თავისუფლების ღირებულებებზე. ავრცელებენ იმედს მათთვის, ვინც ცენზურისა და მედიაზე სახელმწიფოს მწვავე კონტროლის ქვეშ ცხოვრობს“, – განაცხადა მან.
„როდესაც პატარა გოგონა ვიყავი, ბულგარელებისათვის, ჩეხებისათვის, უნგრელებისათვის, პოლონელებისთვის, რუმინელებისთვის და, მოგვიანებით, იმ ადამიანებისათვის, ვინც საბჭოთა კავშირის ოკუპირებულ ქვეყნებში ვცხოვრობდით, აშშ-ის მიერ რადიო თავისუფლების დაფინანსება ჩვენს ყურებს ახალ სიცოცხლეს უხსნიდა“, – თქვა მარტა კოსმა და დასძინა, რომ ბოლო ორი ათწლეულია, მსოფლიო „თავისუფლების უკუსვლის ეტაპზეა“.
მარტა კოსმა ასევე ისაუბრა აშშ-ში რადიო თავისუფლების მიერ წამოწყებულ სასამართლო დავაზე აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტოს წინააღმდეგ და თქვა, მიმდინარე წლის დაფინანსების შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილება საკვანძო იქნება ორგანიზაციის ოპერირების გაგრძელებისათვის.
კომისარმა კოსმა ახსენა ასევე რადიო თავისუფლების ჟურნალისტი ალსუ კურმაშევა, რომელიც რუსეთის ფედერაციას 288 დღის განმავლობაში ჰყავდა დაპატიმრებული და 2024 წლის 2 აგვისტოს გაათავისუფლეს რუსეთსა და დასავლეთს შორის ტყვეთა გაცვლის ფარგლებში.
„მსოფლიოს სჭირდება თავისუფალი ჟურნალისტები, ისეთები, როგორიც არის რადიო თავისუფლების რეპორტიორი ალსუ კურმაშევა, რომელიც რუსეთმა დააპატიმრა ცრუ ბრალდებებით“, – თქვა მან.
მისი განცხადებითვე, მსოფლიოს სჭირდება, რომ ევროკავშირმა „მეტი საგანგებო მხარდაჭერა“ გაუწიოს რისკის წინაშე მყოფ ჟურნალისტებს.
მისი განცხადებით, ევროკავშირის ფონდი, „ევროპული ფონდი დემოკრატიისათვის“ გააგრძელებს დამოუკიდებელი მედიის მხარდაჭერას არათავისუფალ გარემოში, მათ შორის მოლდოვაში, სადაც „რუსეთის ჩარევა მუდმივია“.
მისი თქმითვე, ევროკავშირი უფრო ეფექტურად უნდა გაუმკალვდეს „საგარეო საინფორმაციო მანიპულაციასა და ჩარევას“.
შეერთებული შტატების ფედერალურმა სასამართლომ 25 მარტს დააკმაყოფილა „რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლების“ მოთხოვნა და აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტოს (USAGM-ის) მიერ საგრანტო ხელშეკრულების გაწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების მოქმედება დროებით შეაჩერა.
სასამართლოს 25 მარტით დათარიღებული განჩინების თანახმად, რომ USAGM-ის მიერ რადიო თავისუფლებისათვის საგრანტო ხელშეკრულების შეწყვეტა, – რაც ორგანიზაციის დახურვის პროცესის დაწყების წინაპირობაა, – სავარაუდოდ, თვითნებური და დაუსაბუთებელი იყო და სავარაუდოდ, არღვევს ადმინისტრაციული პროცედურების აქტსა და აშშ-ის კონსტიტუციას.
თუმცა ეს საბოლოო გადაწყვეტილება არ არის და საქმის განხილვა გრძელდება.
რადიო თავისუფლება მიიჩნევდა, რომ დროებითი შეჩერების მექანიზმის ამოქმედების გარეშე, ორგანიზაციას გამოუსწორებელი ზიანი მიადგებოდა. ეს არგუმენტი მოსამართლემ გაიზიარა.
კოლუმბიის ოლქის მოსამართლე როის ლამბერთი 25 მარტით დათარიღებულ განჩინებაში წერს:
„კონგრესს დადგენილი აქვს, რომ „ამერიკის შეერთებული შტატების პოლიტიკაა, ხელი შეუწყოს აზრისა და გამოხატვის თავისუფლებას“ და „ინფორმაციისა და იდეების ღია მიმოცვლა მსოფლიოს ხალხებს შორის ხელს უწყობს საერთაშორისო მშვიდობასა და სტაბილურობას“ (ამონარიდები აშშ-ის 1973 წელს მიღებული საერთაშორისო მაუწყებლობის აქტიდან). რადიო თავისუფლება ათწლეულებია ფუნქციონირებს, როგორც ერთ-ერთი ორგანიზაცია, რომელიც კონგრესის მიერ კანონით განსაზღვრულ ამ პოლიტიკას ახორციელებს. USAGM-ის ხელმძღვანელობას არ შეუძლია, ერთი წინადადებით, – რაც, პრაქტიკულად, ახსნა-განმარტებას არ მოიცავს, – აიძულოს რადიო თავისუფლება, დახუროს, – მაშინაც კი, თუკი ეს მას ასე უთხრა პრეზიდენტმა“.
რადიო თავისუფლებას გრანტი შეუწყვიტეს წერილით, რომელსაც ხელს აწერდა კერი ლეიკი, როგორც „USAGM-ის აღმასრულებელი დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის მთავარი მრჩეველი, რომელსაც უფლებამოსილება აღმასრულებელი დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლისგან აქვს მინიჭებული“.
წერილში ნათქვამი იყო, რომ გრანტი აღარ წარმოადგენდა USAGM-ის პრიორიტეტებს. სხვა ახსნა-განმარტება წერილში არ ყოფილა მითითებული.
რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლების დაფინანსების შეწყვეტის საფრთხეს მხარდაჭერის ტალღა მოჰყვა იმ ქვეყნებში, რომლებსაც რადიო თავისუფლება ფარავს.
ირანიდან – ბელარუსამდე, ავღანეთიდან – რუსეთამდე, პაკისტანიდან – უკრაინამდე – 27 ენაზე მოლაპარაკე აუდიტორია 23 ქვეყანაში – რადიო თავისუფლების მკითხველები, მაყურებლები და მსმენელები RFE/RL-ის ჟურნალისტებს აქებენ გაბედული, მიუკერძოებელი და სიმართლეზე დაფუძნებული რეპორტაჟებისთვის, იქნება ეს ფრონტის ხაზი თუ მსოფლიოს ყველაზე ავტორიტარული, რეპრესიული რეგიონები.
აშშ-ის გლობალური მედიის სააგენტოს მიერ რადიო თავისუფლების დაფინანსების შეწყვეტის გადაწყვეტილებას წინ უძღოდა აშშ-ის პრეზიდენტის, დონალდ ტრამპის მიერ რამდენიმე საათით ადრე ხელმოწერილი აღმასრულებელი ბრძანება, შვიდი ფედერალური სააგენტოს, მათ შორის USAGM-ის შემცირებაზე მხოლოდ კანონით და საწესდებო დებულებებით მოთხოვნილ დონემდე.
RFE/RL-ის დაფინანსების სამომავლო პერსპექტივის ბუნდოვანების ფონზე, რადიო თავისუფლების მხარდაჭერის შესაძლებლობაზე ფიქრი დაიწყეს ევროკავშირის წევრი ქვეყნების პოლიტიკოსებმა.
საკუთრივ რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლებისთვის კონგრესის განსაზღვრული ბიუჯეტი, USAGM-ის დოკუმენტების თანახმად, 2025 წლისთვის შეადგენდა 153 მილიონამდე დოლარს.
ფორუმი
