მიმდინარე კვირა პარლამენტმა მოამზადა 11-გვერდიანი განცხადება, რომელიც ამერიკის კონგრესის წარმომადგენელთა პალატის მიერ დამტკიცებულ “მეგობარ აქტს“ ეხმაურება. დოკუმენტში ლაპარაკია “დიფ სთეითზე“, დასავლურ ორმაგ სტანდარტებზე და გეოპოლიტიკურ ბრალდებებზე. მანამდე იყო პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძის ღია წერილი ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტსა დავიცე-პრეზიდენტის მისამართით, რომელშიც პრემიერი გამოხატავს გაკვირვებას და უკმაყოფილებას ქართულ-ამერიკული სტრატეგიული პარტნიორობის გარშემო ბოლო დროს განვითარებული მოვლენების გამო. კობახიძე აღნიშნავს, რომ რამდენიმე კვირის წინ უკვე გაგზავნა წერილი ამერიკის ადმინისტრაციას, სადაც გამოთქვა მზაობა, განახლდეს თანამშრომლობა სუფთა ფურცლიდან, თუმცა, პასუხი დღემდე არ მიუღია და კომუნიკაცია ოფიციალურ დონეზე არ შემდგარა. ეს დუმილი, მისი თქმით, უცნაურია. ა ამ საკითხებთან დაკავშირებით ანალიტიკოსი გიორგი კობერიძე გვესაუბრება:
– პირდაპირ შეიძლება ითქვას, რომ ირაკლი კობახიძის წერილის და ზოგადად “ქართული ოცნების“ ნომერ პირველი ამოცანა არის ის, რომ საქართველოსა და ამერიკის შორის პარტნიორული ურთიერთობები ვეღარ დალაგდეს. მეორე, და ბევრად საშიში ამოცანაა ანტიდასავლური და ანტიამერიკული განწყობების მიზანმიმართული გაღვივება, რათა საბოლოოდ ოფიციალურად შეიცვალოს ქვეყნის კურსი – ნეიტრალიტეტის ან რუსეთის მიმართულებით. სწორედ ამ მიზანს ემსახურება განცხადებები იმის შესახებ, თითქოს ჩვენ ვცადეთ, მაგრამ მათ კარი არ გაგვიღეს. ამასთან, ისინი ცდილობენ ისეთი განწყობის შექმნას, თითქოს სრულად წარმოადგენენ ქართულ საზოგადოებას – თითქოს მათ მიღმა სხვა საქართველო არ არსებობს.
ჩვენ უკვე ვნახეთ, როგორ გამოეხმაურა რესპუბლიკელი კონგრესმენი ჯო უილსონი კობახიძის წერილს. მან განაცხადა, რომ პრეზიდენტ ტრამპისთვის მოთხოვნების წაყენების თავხედობაა. როგორი შეიძლება იყოს ვაშინგტონის ოფიციალური რეაქცია?
– ვაშინგტონის ოფიციალური პოზიცია “ქართული ოცნების“ მიმართ უკვე დაფიქსირებულია – მათ არ აღიარებენ ხელისუფლების ლეგიტიმურობას. ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი ცვლილება არ უნდა იყოს მოსალოდნელი.
ქართული საზოგადოების მნიშვნელოვანმა ნაწილმა უკვე დიდი ხანია იცის, რომ “ქართული ოცნების“ კურსი ანტიქართული, ანტიდასავლური და პრორუსულია. შესაბამისად, ვისაც ეს რეალობა არ მოსწონს, უკვე გამოხატა საკუთარი პოზიცია. პრობლემა ის არის, რომ შესაძლოა გაღვივდეს ნიჰილიზმი და ამან კიდევ უფრო შეამციროს მოქალაქეთა აქტივობა პოლიტიკურ პროცესებში. ეს იმიტომ კი არ მოხდება, რომ ისინი შეეგუებიან მოცემულობას, არამედ იმიტომ, რომ ფიქრობენ, თითქოს მათი ძალისხმევა არასაკმარისია ამ ყველაფრის შესაჩერებლად.
– როგორ ფიქრობთ, ვიდრე კობახიძე ამ ღია წერილს დაწერდა და შემდეგ პარლამენტი ამერიკელების “მეგობრულ აქტს“ მტრულად გამოაცხადებდა, “ქართული ოცნება“ რაიმე ფორმით მაინც არ ცდილობდა ურთიერთობის დალაგებას ახალ ადმინისტრაციასთან?
– ძალიან კარგი კითხვაა. ყველაფერი იმაზე მიუთითებს, რომ “ქართული ოცნების“ ლიდერებს ეგონათ, ტრამპისტული განცხადებები საკმარისი იქნებოდა ამერიკელი პრეზიდენტის გულის მოსაგებად. სერიოზული დიპლომატიური მუშაობა ნამდვილად არ გაუწევიათ. ერთადერთი რამ, რაც წარმატებით მოახერხეს, არის სახელმწიფო ინსტიტუტების დისკრედიტაცია და ძირის გამოთხრა იმდაგვარად, რომ დასავლეთისთვის სრულიად მიუღებელნი გავხდით – მაგალითად, პრეზიდენტის ინსტიტუტისთვის შეუფერებელი ფიგურის წამოწევა, კონსტიტუციური წყობის რღვევა, პოლიციის მხრიდან ძალის გადამეტება, რაც იმაში აისახა, რომ საზოგადოების ნაწილისთვის პოლიცია აღარ წარმოადგენს იმედის სიმბოლოს და მის ადგილას გაჩნდა შიში. ვფიქრობ, რომ “ქართულ ოცნებას“ არც უმუშავია სერიოზულად ამერიკის ადმინისტრაციასთან ურთიერთობის დალაგებისთვის და, უფრო მეტიც, არც აქვს ამის უნარი. ეს ვარაუდი ემყარება იმ ფაქტს, რომ მათ გუნდში ყველა სერიოზული დიპლომატი და გავლენიანი ფიგურა, ვისაც რაიმე წვდომა ჰქონდა დასავლურ პოლიტიკურ წრეებთან, ფაქტობრივად დასჯილია, და შესაბამისად, მათ აღარ გააჩნიათ სერიოზული კავშირი დასავლეთთან.
იმის რისკი, რომ ამ ყველაფრის ფონზე “ქართულმა ოცნებამ“ რეალურად დააზიანოს ურთიერთობები ევროკავშირთან და აშშ-სთან, საკმაოდ მაღალია. ჩანს, რომ “ქართულმა ოცნებამ“ უკვე გარკვეულწილად მიაღწია საკუთარ მიზნებს. ფაქტობრივად, ეს ძალა კვლავ წარმოადგენს ხელისუფლებას და შედეგად საქართველო შეჩერებულია ევროპისკენ მიმავალ გზაზე. ჯერჯერობით ეს ყველაფერი მხოლოდ ფაქტობრივ დონეზეა, მაგრამ იმედი მაქვს, რომ სამართლებრივად პროცესი არ შეჩერდება. ასევე, ფაქტია, რომ დასავლეთში ამ ხელისუფლებას ლეგიტიმურად აღარ აღიარებენ, მაშინ როცა რუსეთიდან მოდის პოზიტიური სიგნალები. ოღონდ ამ სიგნალებს თან ახლავს ერთი დამამცირებელი სუბტექსტი – საქართველოს არ უნდა ჰქონდეს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის იმედი. რუსული რიტორიკა უკვე ჩამოყალიბებულია: თანამშრომლობის გაღრმავება სამ “სახელმწიფოს“ – აფხაზეთის, ცხინვალისა და საქართველოს შორის. ეს პირდაპირ სახელმწიფოს წინააღმდეგ მიმართული პროცესია. უნდა ითქვას, რომ ამ პროცესში “ქართულმა ოცნებამ“ საკმაოდ დიდი წარმატება მოიპოვა და არ არის გამორიცხული, კიდევ უფრო მეტი წარმატებსაც მიაღწიოს. რასაც ახლა ვუყურებთ, ეს ტიპური დემოკრატიული პარტია კი არა, ავტოკრატიული მონოლითია, რომლის პარტიის წევრებს ბევრი რამის თქმის უფლება არ აქვთ. რეალურ გადაწყვეტილებებს მხოლოდ რამდენიმე ფიგურა იღებს და ისინი ერთი კაცის აბსოლუტურ მორჩილებაში არიან. ეს არ არის დემოკრატიული სტრუქტურა, რომელიც უსმენს საზოგადოებას ან თუნდაც საკუთარ წევრებს. დარწმუნებული ვარ, პარტიის მარალი თანამდებობის პირებსაც კი არ აქვთ თავისუფალი აზრის გამოხატვის შესაძლებლობა. შესაძლოა, ბევრს არ მოსწონდეს პარტიის კურსი, მაგრამ ისინი, პრაქტიკულად, ჩაკეტილები არიან ამ პარტიულ გალიაში. ეს, აბსოლუტურად, ავტოკრატიული მოდელი მთლიანად სახელმწიფოს ინტერესების წინააღმდეგ არის მიმართული.
– “ქართული ოცნება“ საკუთარ ამომრჩეველს ეუბნება, რომ აბსოლუტურად სუვერენული და დამოუკიდებელნი უნდა ვიყოთ – როგორც რუსეთისგან, ასევე ამერიკისგან და ყველა მათგანისგან დამოუკიდებელი გადაწყვეტილებები უნდა მივიღოთ. ეს შესაძლებელია?
– სხვათა შორის, მსგავსი რიტორიკა აქვს ჩრდილოეთ კორეას, რომელმაც ატომური ბომბი შექმნა და ამბობს: დამოუკიდებელი ვარო. საერთოდ, სრულად დამოუკიდებელი სახელმწიფოები დღევანდელ გეოპოლიტიკურ ვითარებაში, სადაც რამდენიმე ბანაკი არ არსებობს, მით უმეტეს კავკასიაში, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე რთული რეგიონია. თუ გინდა იყო სრულად დამოუკიდებელი, ისეთი მძლავრი სახელმწიფო უნდა იყო, როგორიც არის აშშ, რუსეთი ან სხვა რომელიმე დიდი გლობალური მოთამაშე. სამწუხაროა, მაგრამ ჩვენ არ ვართ და ვერც გავხდებით გლობალური მოთამაშე “ქართული ოცნების“ ხელისუფლების პირობებში. ძლიერი სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი პირობაა ძლიერი მთავრობა, რომელსაც გააჩნია აქტიური კონტროლი საკუთარ ტერიტორიაზე და ომისთვის მზადყოფნა ნებისმიერ დროს. ეს ხელისუფლება კი საკუთარ მოსახლეობას აშინებს – აბა, ომი ხომ არ გინდათო…
რაც შეეხება ამერიკის ინტერესებსა და პოზიციას, ეს, ჩემი აზრით, იქნება დროში გაწერილი, ნელი პროცესი – სანქციები, არაღიარების პოლიტიკა და ასე შემდეგ. არ გამოვრიცხავ, საჭიროების შემთხვევაში “ქართულ ოცნებას“ მოლაპარაკებაც შესთავაზონ. თუმცა სწრაფ და რადიკალურ ნაბიჯებს ამერიკის მხრიდან არ ველი – დასავლურ, ცივილურ საზოგადოებებს ასეთი ტიპის გადაწყვეტილებები არ ახასიათებთ.
