„BRICS-ის ვარამი“ – რა გავლენა ექნება მსოფლიოზე ვენესუელური ნავთობის ბლოკადას?

„BRICS-ის ვარამი“ – რა გავლენა ექნება მსოფლიოზე ვენესუელური ნავთობის ბლოკადას?
ვენესუელის ნავთობის ექსპორტის სტრუქტურასა და ქვეყანაზე აშშ-ის მიერ გამოცხადებული სრული ბლოკადის ფონზე BRICS-ის გავლენების შემცირებაზე, „ახალი ეკონომიკური სკოლა საქართველოს“ პრეზიდენტი პაატა შეშელიძე სოციალურ ქსელში წერს.
მისი თქმით, მადუროს დაკავებამ ვენესუელიდან ნავთობის ექსპორტის აწყობილი სისტემა გააჩერა. უფრო კონკრეტულად, სამხედრო-საზღვაო ფლოტი აჩერებს ტანკერებს, რაც „ჩრდილოვან ვაჭრობას“ აზრს უკარგავს. ასევე, ჩინეთმა და რუსეთმა სავარაუდოდ დაკარგეს გარანტიები, რომ ვენესუელა ოდესმე გადაიხდის დაგროვილ ვალებს და მთავარი ფაქტორი ისიც, რომ „BRICS-ის საცეცები მკვეთრად შემოკლდა“.
„BRICS-ის ვარამი.
ვენესუელის ნავთობის ექსპორტის სტრუქტურა 2026 წლისთვის ჩამოყალიბდა, როგორც ამერიკულ-დასავლური სანქციების გვერდის ავლისა და გეოპოლიტიკური გავლენების გადანაწილების მოდელი, რომელშიც ე.წ. ბრიკსის მსხვილი ქვეყნები აქტიურობდნენ.
აი, ძირითადი მონაცემები ქვეყნების მიხედვით:
ჩინეთი: მთავარი კრედიტორი და მომხმარებელი:
*წილი: ექსპორტის 65-70%.
* მექანიზმი: ნავთობის მიწოდება ხორციელდება ე.წ. „ნავთობი ვალის სანაცვლოდ“ (Oil-for-debt) სქემით. ვენესუელას ჩინეთის მიმართ დაახლოებით $60 მილიარდი მართებს.
* როლი: ჩინეთი რეჟიმის მთავარი ფინანსური ზურგია. იგი ნავთობს იღებს არა მხოლოდ ენერგოუსაფრთხოებისთვის, არამედ აშშ დოლარის სისტემისგან დამოუკიდებელი ეკონომიკური ზონის შესაქმნელად.
რუსეთი: ლოგისტიკური მენეჯერი და „ფარი“
* წილი: ფიზიკური მოხმარება მინიმალურია, თუმცა აკონტროლებდა ექსპორტის ლოგისტიკის 50%-ზე მეტს.
* მექანიზმი: რუსული კომპანიები (მაგ. Rosneft-ის შვილობილები) მართავდნენ საბადოებს და ნავთობის გადაყიდვას აზიაში.
* როლი: რუსეთი იყო „ჩრდილოვანი ვაჭრობის“ არქიტექტორი. ის უზრუნველყოფდა სამხედრო-ტექნიკურ მხარდაჭერას და ფინანსურ არხებს, რომლებიც დასავლური მონიტორინგისთვის მიუწვდომელი იყო.
ინდოეთი: ოპორტუნისტი მყიდველი * წილი: 5-10%.
* მექანიზმი: ყიდულობს ნავთობს პირდაპირი გადახდით, მაგრამ მხოლოდ მაშინ, როცა ვენესუელა სთავაზობს დიდ ფასდაკლებას (დისკონტს) — ხშირად $15-25-ით ნაკლებს Brent-ის ფასზე.
*როლი: ინდოეთისთვის ვენესუელა არის იაფი ენერგორესურსის წყარო და ინსტრუმენტი ენერგო-იმპორტის დივერსიფიკაციისთვის.
ჩრდილოვანი ვაჭრობა და სანქციების გვერდის ავლით ვენესუელური ნავთობის გადაადგილება 2026 წლის ბლოკადამდე ეყრდნობოდა სამ მთავარ საყრდენს:
– ჩრდილოვანი ფლოტი (Shadow Fleet): ასეულობით ძველი ტანკერი, რომლებიც რეგისტრირებულია ოფშორებში, ხშირად იცვლიან სახელს და თიშავენ ტრანსპონდერებს (AIS), რათა რადარებზე არ გამოჩნდნენ.
– STS გადატვირთვა (Ship-to-Ship): ნავთობის გადატვირთვა ერთი ტანკერიდან მეორეზე ღია ზღვაში (ძირითადად მალაიზიის წყლებში), რათა დაიმალოს ნედლეულის რეალური წარმომავლობა და ის დოკუმენტებში გაფორმდეს როგორც „მალაიზიური ნარევი“.
– ბარტერული ვადები: გადახდა ხშირად ხდებოდა არა ფულით, არამედ საკვებით, მედიკამენტებით ან დილუენტებით (ნივთიერება, რომელიც საჭიროა ვენესუელური მძიმე ნავთობის გასათხელებლად).
ვითარება 2026 წლის იანვრის შემდეგ.
აშშ-ის მიერ გამოცხადებულმა სრულმა ბლოკადამ და მადუროს დაკავებამ ეს სისტემა გააჩერა:
* ფიზიკური ბლოკირება: სამხედრო-საზღვაო ფლოტი აჩერებს ტანკერებს, რაც „ჩრდილოვან ვაჭრობას“ აზრს უკარგავს.
* ვალების დეფოლტი: ჩინეთმა და რუსეთმა სავარაუდოდ დაკარგეს გარანტიები, რომ ვენესუელა ოდესმე გადაიხდის დაგროვილ ვალებს.
* ბრიკსის საცეცები მკვეთრად შემოკლდა“, – წერს პაატა შეშელიძე.