25
ბინის დაქირავება მარტივ ამოცანად შეიძლება მოგეჩვენოთ, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც შესაფერისი ვარიანტი სწრაფად უნდა იპოვოთ. თითქოს საკმარისია განცხადებების ნახვა, ბიუჯეტთან შესაბამისი საცხოვრებლის შერჩევა და შესახლებაზე შეთანხმება. თუმცა, სწორედ სიჩქარე ხშირად უშლის ხელს სიტუაციის მშვიდად შეფასებას და ისეთ გადაწყვეტილებებს იწვევს, რომელთა გამოც მოგვიანებით სინანული გვიწევს.
მოსახერხებელ რაიონში მდებარე კარგი ბინაც კი ყოველთვის წარმატებული არჩევანი არ არის. გადასვლის შემდეგ შეიძლება აღმოჩნდეს ისეთი გარემოებები, რომელთა შემჩნევა საცხოვრებლის ზედაპირული დათვალიერებისას რთულია. შედეგად, დაქირავება იმაზე მეტ დროს, თანხასა და ძალისხმევას მოითხოვს, ვიდრე თავდაპირველად იყო მოსალოდნელი.
უსიამოვნო სიურპრიზების თავიდან ასაცილებლად ბინის მოძიებას უმჯობესია სრულფასოვან პროცესად მიუდგეთ და არა გადასვლამდე შესასრულებელ ფორმალობად. ქვემოთ მოცემულია ხუთი შეცდომა, რომლებსაც დამქირავებლები ყველაზე ხშირად უშვებენ.
№1. ბინის შერჩევა მხოლოდ ფოტოებისა და განცხადებაში მოცემული აღწერის მიხედვით
ფოტოები შეუსაბამო ვარიანტების სწრაფად გამორიცხვაში გვეხმარება, თუმცა ბინის შესახებ სრულ წარმოდგენას ვერ გვიქმნის. სურათები შეიძლება რემონტის დასრულებისთანავე, კარგი დღის განათების პირობებში და ხელსაყრელი რაკურსებიდან იყოს გადაღებული. ფართოკუთხოვანი ობიექტივის გამო პატარა ოთახი ზოგჯერ უფრო ფართო ჩანს, ხოლო ძველი ავეჯი, დაზიანებული იატაკი ან კედლებზე არსებული ლაქები კადრს მიღმა მარტივად რჩება.
განცხადებაში მოცემული აღწერაც ყოველთვის არ ავლენს მნიშვნელოვან დეტალებს. ისეთი ფორმულირებები, როგორიცაა „მყუდრო ბინა კარგ რაიონში“ ან „ყველაფერი, რაც საცხოვრებლად არის საჭირო“, შეიძლება ნებისმიერ რამეს ნიშნავდეს. დათვალიერებამდე უნდა დააზუსტოთ მისამართი, სართული, ლიფტის არსებობა, გათბობის ტიპი, ტექნიკის მდგომარეობა, საძილე ადგილების რეალური რაოდენობა და ის, თუ რომელ მხარეს გადის ფანჯრები. თუ მფლობელი კითხვებს თავს არიდებს, ეს სხვა ვარიანტების განხილვის მიზეზია.
წლის ცივ პერიოდში მნიშვნელოვანია დააზუსტოთ, როგორ თბება საცხოვრებელი და დაახლოებით რამდენს შეადგენს ზამთარში კომუნალური გადასახადები. ცალკე ყურადღება უნდა მიაქციოთ შენობასა და რაიონს. კარგი ბინაც კი შეიძლება მოუხერხებელი აღმოჩნდეს, თუ სადარბაზოში ლიფტი ცუდად მუშაობს, ახლოს მშენებლობა მიმდინარეობს, ხოლო ფანჯრების ქვეშ დატვირთული გზა ან ბარია. სასარგებლოა სახლთან საღამოს მისვლა, უახლოეს მაღაზიასა და გაჩერებამდე ფეხით გავლა, ქუჩების განათების შეფასება და იმის შემოწმება, რამდენი დრო სჭირდება ქალაქის საჭირო ადგილებამდე მისვლას.
თუ ბინის პირადად დათვალიერება შეუძლებელია, მფლობელს სთხოვეთ ვიდეო ზარის ჩატარება მონტაჟის გარეშე. მან უნდა გაჩვენოთ ოთახები, ფანჯრები, სააბაზანო, სამზარეულო, ტექნიკა, სადარბაზო და სახლიდან ხედი. ასევე ღირს ახალი ფოტოების მოთხოვნა და მისამართის რუკაზე შემოწმება. გადახდამდე დასმული რამდენიმე დამატებითი კითხვა დაგეხმარებათ თავიდან აიცილოთ სიტუაცია, როდესაც რეალური საცხოვრებელი მიმზიდველი განცხადებისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.
№2. ქირის სრული ღირებულებისა და დამატებითი გადასახადების დაუზუსტებლობა
განცხადებაში მითითებული ფასი ყოველთვის არ ემთხვევა იმ თანხას, რომლის გადახდაც ყოველთვიურად მოგიწევთ. ქირის გარდა შეიძლება ცალკე გადასახდელი იყოს ელექტროენერგიის, წყლის, გაზის, ინტერნეტისა და შენობის მომსახურების საფასური. ახალ საცხოვრებელ კომპლექსებში ზოგჯერ ემატება ლიფტის, დაცვის, საერთო სივრცეების დასუფთავების, რეცეფციის ან პარკინგის გადასახადები. ამიტომ შესახლებამდე მფლობელს ყველა სავალდებულო ხარჯის ჩამოთვლა უნდა სთხოვოთ.
სასარგებლოა წინასწარ გაიგოთ კომუნალური გადასახადების საშუალო ოდენობა სხვადასხვა სეზონზე. ზამთარში თანხა შეიძლება გათბობის გამო მნიშვნელოვნად გაიზარდოს, განსაკუთრებით თუ ბინა ცუდად არის თბოიზოლირებული ან მხოლოდ კონდიციონერითა და ელექტროგამათბობლებით თბება. ზაფხულში მეტი ხარჯი შეიძლება კონდიციონერის გამოყენებას უკავშირდებოდეს. უმჯობესია, მფლობელს ბოლო რამდენიმე ქვითრის ჩვენება სთხოვოთ და მხოლოდ მიახლოებით შეფასებას არ დაეყრდნოთ.
ცალკე უნდა დააზუსტოთ დეპოზიტის ოდენობა და მისი დაბრუნების პირობები. როგორც წესი, მფლობელი ერთი თვის ქირის ტოლ თანხას ითხოვს, თუმცა ზოგჯერ დეპოზიტი უფრო მაღალია. მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რა შემთხვევაში შეუძლია მფლობელს თანხის დაკავება: მაგალითად, ვადაზე ადრე გასვლის, ავეჯის დაზიანების ან გადაუხდელი ანგარიშების გამო. ეს პირობები წერილობით უნდა იყოს დაფიქსირებული.
მოკლევადიანი დაქირავების დროს შეიძლება გაჩნდეს დამატებითი გადასახადები, რომლებიც თავიდან ყოველთვის თვალსაჩინო არ არის. ეს შეიძლება იყოს დასუფთავების, გვიან შესახლების, დამატებითი სტუმრის, თეთრეულის ან პარკირების ადგილის საფასური. ზოგჯერ ერთი ღამის დაბალი ფასი ხელსაყრელად მხოლოდ მთელი პერიოდის საბოლოო ღირებულების დათვლამდე გამოიყურება.
№3. ბინის, ტექნიკისა და კომუნიკაციების მდგომარეობის უგულებელყოფა შესახლებამდე
მოწესრიგებულ ბინასაც კი შეიძლება გადასვლისთანავე დამატებითი ხარჯები დასჭირდეს. შესახლებამდე ყურადღებით უნდა დაათვალიეროთ კედლები, ჭერი, იატაკი და ფანჯრები. ყურადღება მიაქციეთ ტენიანობის კვალს, ბზარებს, საღებავის ამობურცულ ადგილებს, კუთხეებში ობსა და მინებზე კონდენსატს. თუ დაზიანებები უკვე არსებობს, უმჯობესია, ისინი მაშინვე გადაიღოთ და ფოტოები მფლობელს გაუგზავნოთ.
ცალკე უნდა შეამოწმოთ სანტექნიკა. გახსენით ონკანები სამზარეულოსა და სააბაზანოში, შეაფასეთ წყლის წნევა და ნახეთ, რამდენად სწრაფად გაედინება წყალი ნიჟარიდან და საშხაპიდან. შეამოწმეთ ნიჟარის ქვეშ არსებული სივრცე, მილების შეერთების ადგილები და ონკანების მდგომარეობა. მცირე გაჟონვამაც კი შეიძლება დამატებითი ხარჯები და შესახლების შემდეგ მფლობელთან დავა გამოიწვიოს.
საყოფაცხოვრებო ტექნიკაც ხელშეკრულების გაფორმებამდე უნდა ჩართოთ. შეამოწმეთ მაცივარი, სარეცხი მანქანა, ქურა, გამწოვი, კონდიციონერი და ბოილერი. თუ ბინაში არის ტელევიზორი, მიკროტალღური ღუმელი ან ჭურჭლის სარეცხი მანქანა, დარწმუნდით, რომ ისინი მუშაობს. მხოლოდ მფლობელის სიტყვებს ნუ დაეყრდნობით: მცირე გაუმართაობა შეიძლება ცხოვრების პირველივე დღეებში გამოვლინდეს, ხოლო რემონტის საფასურის გადახდის საკითხი გაურკვეველი დარჩეს.
შესახლებამდე სასარგებლოა მოკლე მიღება-ჩაბარების აქტის შედგენა ან მფლობელთან მიმოწერის შენახვა მაინც. მასში უნდა მიუთითოთ ავეჯის, ტექნიკისა და კომუნიკაციების მდგომარეობა და ჩამოთვალოთ უკვე არსებული დაზიანებები. ასეთი მიდგომა თავიდან აგაცილებთ სიტუაციას, როდესაც გასვლისას დამქირავებელს იმ ნივთების შეკეთების საფასურს სთხოვენ, რომლებიც მის გადასვლამდე იყო გაუმართავი.
№4. მფლობელთან ზეპირი შეთანხმება და ქირის პირობების დაუფიქსირებლობა
ზეპირი შეთანხმებები მარტივად შეიძლება განსხვავებულად გაიგონ. დათვალიერებისას მფლობელი შეიძლება დაგპირდეთ, რომ ფასი არ შეიცვლება, კომუნალური გადასახადები მცირე იქნება, ხოლო წვრილმან რემონტს თავად გადაიხდის. რამდენიმე კვირის შემდეგ შეიძლება აღმოჩნდეს, რომ პირობების ნაწილი სხვაგვარად იყო გაგებული ან საერთოდ არ განხილულა. ამიტომ ყველა მნიშვნელოვანი შეთანხმება თანხის გადაცემამდე წერილობით უნდა დაფიქსირდეს.
ხელშეკრულებაში უნდა მიუთითოთ ყოველთვიური ქირის ღირებულება, დეპოზიტის ოდენობა, გადახდის თარიღი და ცხოვრების ვადა. თუ ბინა რამდენიმე თვით ქირავდება, ცალკე უნდა ჩაიწეროს, შეუძლია თუ არა მფლობელს ფასის გაზრდა და რამდენი ხნით ადრე უნდა შეგატყობინოთ ცვლილების შესახებ. ბათუმში ეს განსაკუთრებით აქტუალურია ზაფხულის სეზონის დაწყებამდე, როდესაც მფლობელმა შეიძლება გრძელვადიანი გაქირავებიდან უფრო მომგებიან დღიურ გაქირავებაზე გადასვლა მოინდომოს. მათთვის, ვინც ქალაქში რეგულარულად ბრუნდება და ყოველწლიურად სეზონურ გაძვირებას აწყდება, დროთა განმავლობაში შესაძლოა მუდმივი დაქირავების ალტერნატივად ბათუმში ბინის შეძენის განხილვაც გამართლებული იყოს.
წინასწარ უნდა განისაზღვროს, ვინ იხდის კომუნალურ გადასახადებს, ინტერნეტს, შენობის მომსახურებასა და ტექნიკის შესაძლო შეკეთებას. მაგალითად, თუ სარეცხი მანქანა დამქირავებლის ბრალის გარეშე გაფუჭდა, არ უნდა გაჩნდეს დავა იმის შესახებ, ვინ გადაიხდის ხელოსნის მომსახურებას ან ახალი ტექნიკის შეძენას. ასევე სასარგებლოა შესახლების დღეს მრიცხველების ჩვენებების დაფიქსირება და ფოტოების შენახვა.
№5. რაიონის, სეზონურობისა და მომავალში ფასის შესაძლო ცვლილების გაუთვალისწინებლობა
შესახლებამდე უნდა შეამოწმოთ, რამდენი დრო სჭირდება სამსახურში, სასწავლებელში, ცენტრში ან საზოგადოებრივი ტრანსპორტის უახლოეს გაჩერებამდე მისვლას. მნიშვნელოვანია ნახოთ, არის თუ არა ახლოს სუპერმარკეტი, აფთიაქი, ბანკომატი და ჩვეულებრივი მაღაზიები. თუ ყოველი საყიდლისთვის სხვა რაიონში წასვლაა საჭირო, დაბალი ქირა სწრაფად კარგავს უპირატესობას.
რაიონი უმჯობესია არა მხოლოდ დღისით, არამედ საღამოსაც შეაფასოთ. მშვიდი ქუჩა შეიძლება კაფეების, ბარების, ტრანსპორტის ან სამშენებლო სამუშაოების გამო ხმაურიანი გახდეს. თუ ფანჯრები დატვირთულ გზაზე, პარკინგიან ეზოზე ან სამშენებლო ობიექტზე გადის, ეს ძილსა და დასვენებაზე იმოქმედებს. სასარგებლოა სახლთან დღის სხვადასხვა მონაკვეთში რამდენიმე წუთის გატარება და უახლოეს მნიშვნელოვან ადგილებამდე ფეხით გავლა.
ბათუმში სეზონურობის გათვალისწინება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ზაფხულში ზღვასთან და სანაპიროსთან ახლოს მდებარე საცხოვრებელზე მოთხოვნა იზრდება, ამიტომ ზოგიერთი მფლობელი დაბალ ფასს მხოლოდ მაისამდე ან ივნისამდე გთავაზობთ. მათ, ვინც ბათუმში ბინის რამდენიმე თვით დაქირავებას გეგმავს, წინასწარ უნდა დააზუსტონ, შენარჩუნდება თუ არა ფასი მაღალ სეზონზე. მისი დაწყების შემდეგ მფლობელმა შეიძლება დამქირავებელს საცხოვრებლის დატოვება ან უფრო მაღალ ტარიფზე გადასვლა შესთავაზოს.
თბილისში სეზონურობა ნაკლებად არის გამოხატული, თუმცა ფასი აქაც შეიძლება წელიწადის დროსა და რაიონზე იყოს დამოკიდებული. აგვისტოს ბოლოსა და სექტემბერში იზრდება მოთხოვნა მეტროსთან, უნივერსიტეტებსა და ბიზნესკვარტლებთან ახლოს მდებარე ბინებზე. ამ პერიოდში კარგი გასაქირავებელი ვარიანტები უფრო სწრაფად ქრება, ხოლო მფლობელები ფასდაკლებაზე ნაკლებად თანხმდებიან. თუ გადასვლა შემოდგომის დასაწყისში გაქვთ დაგეგმილი, ძიება წინასწარ უნდა დაიწყოთ.
ხელშეკრულების გაფორმებამდე უნდა დააზუსტოთ, შეუძლია თუ არა მფლობელს ფასის გაზრდა და რამდენი ხნით ადრე უნდა შეგატყობინოთ ცვლილების შესახებ. თუ ღირებულება მხოლოდ რამდენიმე თვით ფიქსირდება, ეს ცალკე უნდა ჩაიწეროს. ასეთი მიდგომა თავიდან აგაცილებთ სიტუაციას, როდესაც გადასვლის შემდეგ დამქირავებელს ახალი საცხოვრებლის სასწრაფოდ მოძებნა ან მის ბიუჯეტთან შეუსაბამო პირობებზე დათანხმება უწევს.
(R)
