საქართველოში მცირე და საშუალო ბიზნესი ეკონომიკის ერთ-ერთი მთავარი საყრდენია. სწორედ ამ სექტორში მუშაობს ათასობით ადამიანი და იქმნება მნიშვნელოვანი ნაწილი სამუშაო ადგილებისა. თუმცა ბოლო წლებში ბევრი მეწარმისთვის მთავარი ამოცანა უკვე ზრდა კი არა, უბრალოდ ბაზარზე დარჩენაა.ბიზნესის წარმომადგენლები ერთ-ერთ ყველაზე დიდ პრობლემად ზრდად ხარჯებს ასახელებენ. კომერციული ფართების ქირა, კომუნალური გადასახადები, ნედლეულის გაძვირება, ტრანსპორტირების ხარჯები და ხელფასების ზრდის საჭიროება მცირე კომპანიებისთვის სერიოზულ წნეხად იქცა. განსაკუთრებით რთულ მდგომარეობაში არიან სავაჭრო ობიექტები, კაფეები, მცირე საწარმოები და საოჯახო ბიზნესები.მეორე მნიშვნელოვანი გამოწვევა ფინანსებზე ხელმისაწვდომობაა. ბანკების სესხები ხშირ შემთხვევაში მაღალი პროცენტით გაიცემა, ხოლო მცირე მეწარმეების ნაწილს საკმარისი უზრუნველყოფაც არ აქვს. შედეგად, ბევრ ადამიანს ბიზნესის გაფართოება ან ახალი იდეის დაწყება სურს, მაგრამ ფინანსური რესურსის გარეშე რჩება.პრობლემად რჩება კონკურენციაც. ადგილობრივ მცირე ბიზნესს ხშირად უწევს ბრძოლა როგორც მსხვილ ქსელურ კომპანიებთან, ისე იაფ იმპორტირებულ პროდუქციასთან. როდესაც მომხმარებელი ძირითადად ფასით არჩევს, მცირე მეწარმისთვის ხარისხით კონკურენცია ყოველთვის საკმარისი აღარ არის.დაბალი გაყიდვები კიდევ ერთი სერიოზული სიგნალია. მოსახლეობის ნაწილს შემცირებული მსყიდველუნარიანობა აქვს, რის გამოც მცირე ბიზნესში შემოსავალი არასტაბილურია. ბევრ სფეროში მომხმარებელი ფულს მხოლოდ აუცილებელ საჭიროებებზე ხარჯავს, რაც მცირე მაღაზიებსა და მომსახურების სექტორზე პირდაპირ აისახება.ექსპერტები ამბობენ, რომ მცირე ბიზნესის გაძლიერებისთვის საჭიროა დაბალი საპროცენტო ფინანსური პროგრამები, საგადასახადო სტიმულები, ბიზნესგანათლება, ციფრული ვაჭრობის ხელშეწყობა და ადგილობრივი წარმოების მხარდაჭერა.სპეციალისტების შეფასებები:მაია გრიგოლია — ISET-ის მკვლევარი, SME-ების შესახებ კვლევის თანაავტორი:მისი შეფასებით, მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის ერთ-ერთი მთავარი ბარიერი ფინანსებზე წვდომაა. განსაკუთრებით რთულია იაფი სესხის მიღება, რადგან ბანკები ხშირად ითხოვენ მაღალ უზრუნველყოფას, ხოლო მცირე მეწარმეებს საკმარისი აქტივები არ აქვთ. ამიტომ ბევრი ბიზნესი ვერ ფართოვდება და მხოლოდ გადარჩენაზეა ორიენტირებული.ლაშა ლაბაძე — ეკონომისტი, SME Finance in Georgia-ის თანაავტორი:ლაბაძის კვლევითი პოზიციაა, რომ მცირე ბიზნესის პრობლემა მხოლოდ ფულის არქონა არ არის. ფინანსური განათლების ნაკლებობა, ბიზნესგეგმების სისუსტე და საბანკო პროდუქტების შეზღუდული არჩევანი ასევე აფერხებს სექტორს. მისი ხედვით, გამოსავალი ალტერნატიული დაფინანსების ინსტრუმენტების განვითარებაა.გიორგი პაპავა — ISET Policy Institute-ის წამყვანი ეკონომისტი:პაპავას შეფასებით, ქართული მცირე და საშუალო ბიზნესი ციფრულ ტრანსფორმაციაში ჩამორჩება. ეს ნიშნავს, რომ ბევრი კომპანია ვერ იყენებს ონლაინ გაყიდვებს, ციფრულ მარკეტინგს, CRM/ERP სისტემებს და AI ინსტრუმენტებს. შედეგად, მცირე ბიზნესი უფრო სუსტად უძლებს კონკურენციას და კრიზისებს.ერიკ ლივნი — ISET Policy Institute-ის დამფუძნებელი პრეზიდენტი:ლივნის მოსაზრებით, მცირე ბიზნესის მხარდაჭერა მნიშვნელოვანია, მაგრამ მხოლოდ მცირე საწარმოებზე ფოკუსირება საკმარისი არ არის. მისი არგუმენტია, რომ ეკონომიკას სჭირდება ძლიერი, კარგად ინვესტირებული კომპანიებიც, რომლებიც ტექნოლოგიას, სამუშაო ადგილებს და მიწოდების ჯაჭვებს შექმნიან, საიდანაც მცირე ბიზნესიც ისარგებლებს.საბოლოოდ, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მცირე და საშუალო ბიზნესი მხოლოდ კერძო ინტერესი არ არის, არამედ, ეს ეკონომიკის სიცოცხლისუნარიანობის მაჩვენებელია. თუ მეწარმე ძლიერია, იქმნება სამუშაო ადგილები, იზრდება შემოსავალი და ქვეყანა უფრო მდგრადი ხდება.წყაროები:https://pmcg-i.com/publication/leveraging-small-and-medium-sized-enterprise-finance-through-value-chains-in-georgia/https://ideas.repec.org/p/sec/cnrepo/0123.htmlhttps://freepolicybriefs.org/tag/economic-growth/https://iset-pi.ge/en/blog/358-is-small-and-medium-all-that-beautiful/
