ევროკავშირმა რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების 21-ე პაკეტი დაამტკიცა. ახალი შეზღუდვები რუსეთის საბანკო სექტორს, ენერგეტიკულ შემოსავლებს, კრიპტოვალუტებით ანგარიშსწორების არხებს, სამხედრო წარმოებასა და ე.წ. ჩრდილოვან ფლოტს მოიცავს.
პაკეტის მთავარი მიზანია მოსკოვისთვის ომის დაფინანსების გაძვირება და იმ ფინანსური და სავაჭრო გზების შეზღუდვა, რომლებითაც რუსეთი უკვე დაწესებულ სანქციებს გვერდს უვლის.
ახალი პაკეტით სანქციების სიას 170 ორგანიზაცია და 48 ფიზიკური პირი, ჯამში 218 სუბიექტი დაემატა. შეზღუდვები შეეხო 94 ფინანსურ ინსტიტუტს, მათ შორის მოსკოვის საფონდო ბირჟას. ევროკავშირის გადაწყვეტილებით, ათეულობით ბანკს აეკრძალება ტრანზაქციების განხორციელება და შეეზღუდება საერთაშორისო ფინანსურ სისტემებთან წვდომა.
ევროკავშირის შეფასებით, რუსეთის ფინანსურ სექტორზე ზეწოლა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ომის გახანგრძლივებასთან ერთად მოსკოვს სამხედრო ხარჯების დაფინანსება სულ უფრო ძვირი უჯდება. სანქციები ასევე მოიცავს კრიპტოვალუტის პლატფორმებსა და სხვა გადახდის მექანიზმებს, რომლებსაც რუსეთის კომპანიები საერთაშორისო ანგარიშსწორებისთვის იყენებენ.
მთავარი სამიზნე რუსეთის ენერგეტიკული შემოსავლებია
ევროკავშირმა რუსულ ნავთობზე მოქმედი ფასის ზედა ზღვარი ბარელზე 44.10 დოლარის დონეზე შეინარჩუნა. ფასის ჭერი იმ კომპანიებზე ვრცელდება, რომლებიც რუსული ნავთობის საზღვაო გადაზიდვაში, დაზღვევასა და დაფინანსებაში მონაწილეობენ.
პაკეტი ასევე აფართოებს შეზღუდვებს რუსეთის ე.წ. ჩრდილოვან ფლოტზე. ეს არის ტანკერების ქსელი, რომელსაც მოსკოვი დასავლური დაზღვევის, ფინანსური მომსახურებისა და სანქციების გვერდის ავლით ნავთობის ექსპორტისთვის იყენებს.
ევროკავშირის სტრატეგია რუსეთისთვის ნავთობის ექსპორტის სრულ აკრძალვას არ ითვალისწინებს. მიზანია რუსული ნავთობი მსოფლიო ბაზარზე დარჩეს, მაგრამ მოსკოვმა მისგან ნაკლები შემოსავალი მიიღოს.
ამ მიდგომის ეფექტიანობა კონტროლის ხარისხზეა დამოკიდებული. რუსეთის მიერ ალტერნატიული ტანკერების, შუამავალი კომპანიებისა და მესამე ქვეყნებში რეგისტრირებული სავაჭრო ქსელების გამოყენება სანქციების აღსრულებას ართულებს.
სანქციებს ეკონომიკური ფასი ევროკავშირის ბიზნესისთვისაც აქვს
ახალი პაკეტის შეთანხმება ევროკავშირის წევრ ქვეყნებს შორის ეკონომიკური ინტერესების შეჯახების ფონზე მიმდინარეობდა. განსაკუთრებით რთული იყო საზღვაო გადაზიდვებისა და რუსული თხევადი ბუნებრივი აირის ტრანსპორტირების საკითხზე შეთანხმება.
საბერძნეთი ცდილობდა დაეცვა ეროვნული საზღვაო გადაზიდვების სექტორი, რადგან ბერძნულ კომპანიებს საერთაშორისო ენერგეტიკულ ტრანსპორტირებაში მნიშვნელოვანი წილი უკავიათ. საბოლოო შეთანხმებაში რუსული თხევადი ბუნებრივი აირის მესამე ქვეყნებში გადაზიდვასთან დაკავშირებული ზოგიერთი მომსახურებისთვის დროებითი გამონაკლისი შევიდა.
ეს კომპრომისი აჩვენებს, რომ ევროკავშირის სანქციების პოლიტიკა მხოლოდ საგარეო პოლიტიკის საკითხი აღარ არის. ის პირდაპირ უკავშირდება ევროპული ბანკების, ენერგეტიკული კომპანიების, სადაზღვევო ბიზნესისა და გადამზიდავების ინტერესებს.
ევროპულ კომპანიებს უწევთ მეტი რესურსის დახარჯვა კლიენტების, გადარიცხვების, ტვირთებისა და პარტნიორი კომპანიების შესამოწმებლად. სანქციების დარღვევის შემთხვევაში ბიზნესი შესაძლოა ფინანსური ჯარიმების, აქტივების გაყინვისა და რეპუტაციული ზიანის წინაშე აღმოჩნდეს.
ევროკავშირის საბჭოს მონაცემებით, 2022 წლიდან ბლოკმა აკრძალა რუსეთში 48 მილიარდ ევროზე მეტი ღირებულების საქონლისა და ტექნოლოგიის ექსპორტი, ასევე რუსეთიდან 91.2 მილიარდი ევროს ღირებულების პროდუქციის იმპორტი. ეს მაჩვენებლები სანქციების ქვეშ მოქცეული ვაჭრობის მასშტაბს ასახავს და არა ევროკავშირის ბიუჯეტიდან დახარჯულ თანხას.
სანქციების პაკეტს ცალკე დაფინანსების ბიუჯეტი არ ახლავს. შესაბამისად, მისი „ღირებულების“ ერთ თანხაში გამოხატვა შეუძლებელია. რეალური ხარჯი ნაწილდება ევროკავშირის ინსტიტუტებზე, წევრი სახელმწიფოების საბაჟო და ფინანსურ სამსახურებზე, ასევე კერძო კომპანიებზე, რომლებმაც კონტროლისა და შესაბამისობის სისტემები უნდა გააძლიერონ.
გაზრდის თუ არა სანქციები მოლაპარაკებების შანსს?
სანქციების გამკაცრება თავისთავად არ ნიშნავს, რომ სამშვიდობო მოლაპარაკებები სწრაფად განახლდება. კრემლის პრესსპიკერმა დმიტრი პესკოვმა განაცხადა, რომ მოლაპარაკებების განახლების უშუალო პერსპექტივა არ არსებობდა, მიუხედავად იმისა, რომ მოსკოვი დიალოგის შესაძლებლობას ოფიციალურად არ გამორიცხავდა.
Reuters-ის მიერ რუსეთის ხელისუფლებასთან დაახლოებულ წყაროებზე დაყრდნობით გავრცელებული ინფორმაციით, ვლადიმერ პუტინი ამ ეტაპზე ომის გაგრძელებას ამჯობინებს და სამშვიდობო ინიციატივებზე დათანხმებას არ ჩქარობს.
ამიტომ სანქციების 21-ე პაკეტი უფრო გრძელვადიანი ეკონომიკური ზეწოლის ინსტრუმენტია, ვიდრე სამშვიდობო მოლაპარაკებების დაუყოვნებლივ განახლების გარანტია.
მოლაპარაკებების პერსპექტივაზე გავლენას მხოლოდ ეკონომიკური სანქციები ვერ მოახდენს. გადამწყვეტი იქნება ფრონტზე შექმნილი მდგომარეობა, უკრაინისა და რუსეთის პოლიტიკური პირობები, აშშ-ისა და ევროპის ჩართულობა, ასევე ის, გამოჩნდება თუ არა ცეცხლის შეწყვეტის ორივე მხარისთვის მისაღები ფორმულა.
ამ ეტაპზე ევროკავშირის გზავნილი მკაფიოა: რუსეთისთვის ომის გაგრძელების ეკონომიკური ფასი უნდა გაიზარდოს. თუმცა ჯერ არ ჩანს, რომ ამ ზეწოლამ კრემლის პოლიტიკური გათვლები იმდენად შეცვალა, რომ სწრაფი სამშვიდობო შეთანხმება რეალური გახდეს.
